کمتر از سه ماه مانده به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری فرانسه (10 آوریل 2022)، رهبران احزاب این کشور خود را برای مشارکت در این رقابت سیاسی آماده می‌کنند. در این فاصله زمانی کوتاه تا تاریخ انتخابات، مکرون به‌عنوان رئیس‌جمهور فرانسه تلاش می‌کند پیشتازی خود را در رقابت با سایر نامزدهای انتخاباتی حفظ کند و در این مسیر از فرصت ریاست دوره‌ای کشورش بر اتحادیه اروپا کمال بهره‌برداری را داشته باشد، تلاشی که بی‌تردید موفقیت آن با توجه به موانع و چالش‌های داخلی و خارجی (احزاب داخلی فرانسه و برخی از اعضای اتحادیه اروپا) کاری دشوار به نظر می‌رسد.

بر این اساس رئیس‌جمهور فرانسه نیاز دارد برنامه‌های داخلی انتخاباتی‌اش را به‌طور هم‌زمان با تحقق اولویت‌های ریاست دوره‌ای بر اتحادیه اروپا پیگیری نماید؛ برنامه‌هایی که در زمینه داخلی، بخش اعظم آن بر موضوع صنعتی‌سازی فرانسه و در سطح اتحادیه اروپا بر تقویت استقلال اقتصادی، دفاع و امنیت اروپا که در چارچوب ارتقای حاکمیت اتحادیه تعبیر می‌شود، استوار است.

اولویت‌های ریاست دوره‌ای فرانسه بر اتحادیه اروپا

رئیس‌جمهور فرانسه در چارچوب سه شعار احیاء (بازسازی اقتصادی)، قدرت (تقویت حاکمیت و دفاع اروپایی) و تعلق (تقویت احساس تعلق شهروندان به اتحادیه اروپا) سعی دارد در طول سه ماه آتی تا انتخابات از فرصت ریاست دوره‌ای کشورش بر اتحادیه اروپا از طریق تمرکز بر اولویت‌هایی نظیر مهاجرت و اصلاحات در حوزه شینگن، اصلاحات بودجه‌ای در اتحادیه اروپا، پیشبرد ایجاد نظام مستقل دفاع اروپایی با هدف تقویت حاکمیت اروپا، افزایش سرمایه‌گذاری کشورهای اروپایی در امور دیجیتال و تغییرات آب و هوایی، حرکت به سمت اقتصادهای بدون کربن، تقویت همکاری اروپا با آفریقا، اقدام مشترک اتحادیه اروپا در عرصه‌های جدید و مورد مناقشه ازجمله فضای مجازی، دریاها و دفاع سایبری، حمایت مشترک اتحادیه اروپا از نوآوری در بخش صنعت و بازنگری در روابط اتحادیه با روسیه و چین، جایگاه خود را در رقابت‌های انتخاباتی مستحکم نماید.

مکرون هدف خود را از اجرای این برنامه‌ها کاهش هزینه‌های اتحادیه اروپا در مناطق خارج از اتحادیه اروپا، تقویت دفاع اروپا و افزایش خودمختاری استراتژیک اروپا از آمریکا اعلام کرده است. البته وی معتقد است برنامه تقویت دفاع اروپا مکمل برنامه‌های ناتو خواهد بود و مغایرتی با برنامه ناتو ندارد. بسیاری از تحلیل‌گران با استناد به اختلاف میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، دستیابی به این اهداف حتی بخشی از آن را در مدت کوتاه ریاست دوره‌ای فرانسه بر اتحادیه امری دشوار می‌دانند.

بااین‌وجود با بررسی اولویت‌های چهار سال گذشته کابینه مکرون در داخل فرانسه و در مقایسه آنها با اولویت‌های ریاست دوره‌ای این کشور بر اتحادیه اروپا متوجه می‌شویم که بسیاری از محورهایی که مکرون به‌عنوان اولویت‌هایی ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا مطرح کرده است، درواقع همان اهداف و برنامه‌های کابینه او تلقی می‌شود و می‌تواند در چارچوب استفاده از ظرفیت اتحادیه اروپا در خدمت منافع ملی فرانسه محسوب شود.

اولویت‌های انتخاباتی مکرون در داخل فرانسه

امانوئل مکرون در سطح داخل فرانسه مطابق با نگرش نئولیبرالیسم معتقد است دولت باید در خدمت بازار از طریق حمایت مالی از شرکت‌ها و کاهش مالیات آن‌ها باشد. وی بر این اساس، با انتخاب شعار اصلی صنعتی‌سازی فرانسه از طریق کاهش مالیات بر شرکت‌ها با هدف جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و مطرح کردن برخی دیگر از طرح‌های اقتصادی که با تعدادی از برنامه‌های ریاست دوره‌ای این کشور بر اتحادیه اروپا منطبق است، تلاش می‌کند از فرصت طلایی ریاست دوره‌ای فرانسه بر اتحادیه برای پیگیری برنامه اصلاحات خود در داخل فرانسه استفاده نماید.

البته انجام اصلاحات در بخش‌های مختلف اقتصادی (نظام بازنشستگی، نظام مالیاتی و خصوص سازی برخی از شرکت‌ها نظیر شرکت حمل‌ونقل شهری فرانسه) از ابتدای روی کار آمدن مکرون در دستور کار کابینه وی بوده است، اما بحران جلیقه‌زرد‌ها و در پی آن شیوع کرونا باعث شد تحقق این اصلاحات به‌کندی پیش رود، به‌طوری‌که مکرون مجبور شد از پیگیری بخش مهمی از آن‌ها عقب‌نشینی کند؛ رویکردی که مشکلات اقتصادی فراوانی برای مکرون در پی داشت، اما در شرایط کنونی وی مترصد است بخشی از این عقب‌نشینی را که باعث کاهش محبوبیت وی نیز شده بود با استفاده از فرصت ریاست دوره‌ای فرانسه بر اتحادیه اروپا و ارائه اولویت‌هایی که بیشتر آن‌ها با برنامه اصلاحات داخلی کابینه او همسوست، جبران کند. پیشبرد چنین رویکردی (تلاش برای استفاده از ظرفیت اتحادیه اروپا برای تأمین اهداف ملی و انتخاباتی)، هرچند بر اساس نظر منتقدان وی و اختلاف بین اعضای اتحادیه اروپا کاری بسیار دشوار به نظر می‌رسد، اما می‌تواند فرصتی برای مکرون ایجاد کند تا با نشان دادن تلاش برای ارتقای جایگاه فرانسه در اتحادیه اروپا، محبوبیت خود را در بین افکار عمومی و در پی آن، موقعیت خود را در بین رقبای انتخاباتی افزایش دهد.

جمع‌بندی

درمجموع مکرون به‌عنوان رئیس‌جمهور فرانسه در طول چهار سال گذشته با شعار ضرورت اصلاحات در ساختار اتحادیه اروپا به‌خصوص حوزه یورو تلاش داشت تا اتحادیه اروپا را در خدمت اهداف اقتصادی کابینه‌اش قرار دهد؛ موضوعی که با موانع و مخالفت‌هایی از سوی برخی از کشورها عضو این مجموعه همچون آلمان و حوزه نوردیک مواجه شد.

در حال حاضر نیز با کناره‌گیری خانم مرکل از قدرت و چراغ سبز آمریکا به اتحادیه اروپا، رئیس‌جمهور فرانسه با شعار تقویت حاکمیت اروپایی از طریق اصلاحات در ساختار آن در قالب اولویت‌های فرانسه در مقطع ریاست دوره‌ای این کشور بر اتحادیه بار دیگر درصدد استفاده از ظرفیت‌های اتحادیه اروپا جهت تأمین منافع ملی کشورش و نهایتاً تقویت قدرت اقتصادی و سیاسی این کشور در اتحادیه اروپاست؛ امری که بی‌تردید دست مکرون را در مناظرات مختلف با رقبای انتخاباتی باز نگه می‌دارد و زمینه را برای پیروزی مجدد وی در انتخابات فراهم می‌نماید. البته بی‌تردید در دستیابی به این هدف، گذشته از امکان مخالفت برخی از اعضای اتحادیه، در داخل نیز با موانع از سوی احزاب راست افراطی و چپ‌ها مواجه خواهد شد، اما اینکه این موانعی می‌تواند بر کاهش جایگاه حزب جمهوری درحرکت به رهبری مکرون در رقابت‌های انتخاباتی تأثیر داشته باشد، موردتردید است.