محمد صالح صدقیان، در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با تاکید بر چرخش قابل‌توجه کشورهای حاشیه خلیج فارس به سمت حمایت دیپلماتیک از ایران و محکومیت اقدامات رژیم صهیونیستی و آمریکا، اظهار داشت: ایران با تعمیق روابط دیپلماتیک با کشورهای خلیج فارس و درخواست حمایت آن‌ها از مذاکرات بدون مداخله نظامی، می‌تواند جایگاه خود را در منطقه تقویت کند و از انزوای بیشتر صهیونیست ها بهره ببرد. این تحولات می‌تواند نشان‌دهنده شکل‌گیری یک نظم جدید منطقه‌ای باشد که در آن، همکاری‌های ایران با کشورهای عربی  به کاهش تنش‌ها و تقویت ثبات کمک خواهد کرد.

تغییر پارادایم در سیاست کشورهای خلیج فارس

محمد صالح صدقیان تاکید دارد: «جنگ ۱۲ روزه که با حملات متجاوزانه رژیم صهیونیستی در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ و مداخله مستقیم آمریکا در دوم تیرماه علیه تأسیسات هسته‌ای ایران همراه بود، نقطه عطفی در سیاست کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس ایجاد کرد و برخلاف انتظار اولیه تل‌آویو و واشنگتن، دولت‌های عربی، به‌ویژه اعضای شورای همکاری خلیج فارس، نه‌تنها از حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا حمایت نکردند، بلکه به‌طور قاطع آن‌ها را محکوم کردند.»

به گفته تحلیلگر مسائل غرب، «این محکومیت در دو کنفرانس کلیدی، مشتمل بر کنفرانس وزرای خارجه کشورهای عربی و نشست وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی به‌وضوح دیده شد که در هر دو نشست، در بیانیه‌هایی که در اوج درگیری‌ها منتشر شدند، رژیم صهیونیستی به دلیل نقض حاکمیت کشورها و بی‌ثباتی منطقه مورد سرزنش قرار گرفت.»

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران،این موضع‌گیری را ورود به یک دیپلماسی نوین عربی و نشانه‌ای از تغییر پارادایم در دیدگاه کشورهای خلیج فارس نسبت به ایران و رژیم صهیونیستی می‌داند. چرا که از منظر وی، این کشورها که زمانی ایران را بزرگ‌ترین تهدید منطقه‌ای می‌دیدند، اکنون رژیم صهیونیستی را به‌عنوان عامل اصلی بی‌ثباتی شناسایی کرده‌اند. این تغییر، که از زمان دولت اول دونالد ترامپ و پس از توافقات عادی‌سازی روابط (پیمان ابراهیم) آغاز شده بود، با اقدامات نظامی اخیر صهیونیست ها در غزه، لبنان، سوریه، و ایران شدت گرفت.

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران افزود: حملات موشکی به پایگاه هوایی العدید در قطر، در پاسخ به تجاوز آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران، اگرچه خسارتی به قطر وارد نکرد، اما واکنش کشورهای خلیج فارس را برانگیخت. با وجود آنکه این کشورها، به‌ویژه قطر، امارات و عربستان سعودی، ذیل صدور بیانیه‌هایی، اقدامات صورت گرفته را مغایر با امنیت و ثبات منطقه دانستند و به‌ویژه، امارات نگرانی شدید خود را از تأثیر این حملات بر صلح منطقه‌ای ابراز کرد، اما دیپلماسی دقیق و هوشمندانه ایران مانع از ایجاد بحران در روابط تهران با کشورهای عربی شد.

تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا تصریح می کند که «سوء استفاده آمریکا و رژیم صهیونیستی از پایگاه‌های نظامی و حاکمیت سرزمینی کشورهای منطقه، برای این کشورها عمیقاً نگران‌کننده بوده است، زیرا نه‌تنها حاکمیت ملی این کشورها را نقض کرد، بلکه آن‌ها را در معرض خطر قرار داد».

به باور صدقیان، «ایران در عملیات خود علیه پایگاه العدید، با احترام به استقلال قطر، پیام روشنی به آمریکا ارسال کرد. اما این اقدام برای کشورهای خلیج فارس نیز پیامی جداگانه داشت که هرگونه درگیری در آینده می‌تواند پایگاه‌های آمریکایی در منطقه را هدف قرار دهد».

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران در ادامه گفت که «روابط ایران با کشورهای خلیج فارس، به‌ویژه قطر، امارات و عربستان سعودی، پیش از جنگ در مسیر بهبود قرار داشت و این روند در جریان درگیری‌ها با دیپلماسی دقیق، به موقع و هوشمندانه تقویت شد».

او به «تماس‌های تلفنی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، شیخ تمیم، امیر قطر و شیخ زاید، امیر امارات و نیز گفتگوهای عباس عراقچی، وزیر امور خارجه و مجید تحت روانچی، معاون سیاسی وزارت خارجه با همتایان عربی خود بعد از حمله به پایگاه العدید اشاره می‌کند که همه این تماس‌ها بر امنیت منطقه‌ای و عدم مداخله در امور کشورهای خلیج فارس تأکید داشتند و از سوی این کشورها با استقبال مواجه شدند. به‌ویژه، از سوی قطر که نقش کلیدی به‌عنوان میانجی برای کاهش تنش‌ها ایفا کرد و روابط نزدیک خود با ایران را تحکیم نمود.»

با توجه به نکته مذکور، صدقیان پیشنهاد می‌کند که «وزیر خارجه یک سفر به کشورهای عربی منطقه را در دستور کار قرار دهد، چرا که سفر وی به کشورهای خلیج فارس می‌تواند گامی مهم برای ترمیم و تقویت این روابط بعد از حمله به العدید باشد.»

رئیس مرکز عربی مطالعات ایران معتقد است که «این کشورها، با درک اهمیت ثبات منطقه‌ای، آماده همکاری با ایران برای جلوگیری از تشدید درگیری‌ها هستند.» این تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا همچنین به «ظرفیت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس برای کمک به از سرگیری احتمالی مذاکراتی سازنده و از موضع برابر بین تهران و واشنگتن اشاره دارد که می‌تواند به تقویت صلح وثبات کل منطقه منجر شود.»

آینده پیمان ابراهیم و انزوای رژیم صهیونیستی

صدقیان درباره تأثیر جنگ ۱۲ روزه بر پیمان ابراهیم و روابط کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی اظهار داشت: «این پیمان، که در دولت اول ترامپ با هدف عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی شکل گرفت، پس از جنگ غزه و حملات اخیر به ایران به شدت تضعیف شده است. اظهارات مقامات عربی، مانند ترکی فیصل، که خواستار هدف قرار دادن دیمونا به‌جای تهران شد، نشان‌دهنده تغییر نگرش این کشورها نسبت به صهیونیست ها است. درواقع، کشورهای خلیج فارس اکنون رژیم صهیونیستی را نه‌تنها به‌عنوان یک شریک غیرقابل اعتماد، بلکه به‌عنوان تهدیدی برای امنیت منطقه می‌بینند. این دیدگاه با گزارش اخیر واشنگتن‌پست همخوانی دارد، که رژیم صهیونیستی را نیروی اصلی ثبات‌زدای منطقه توصیف کرد».

از منظر این تحلیلگر، «تلاش‌های نتانیاهو برای ایجاد یک خاورمیانه جدید تحت سلطه رژیم صهیونیستی، با مقاومت کشورهای عربی مواجه شده است و اخبار جدید دال بر تشدید فشارها به لبنان و سوریه در جهت پیوستن به پیمان ابراهیم تغییری در این معادلات ایجاد نخواهد کرد. چون این کشورها، که زمانی به دلیل ترس از ایران به سمت عادی‌سازی با رژیم صهیونیستی سوق داده شده بودند، اکنون به دلیل اقدامات نظامی همین رژیم و حمایت بی‌قیدوشرط آمریکا و اروپا از آن، محتاط‌تر شده‌اند.»

تحلیلگر مسائل غرب آسیا تاکید دارد: «این چرخش، همراه با تلاش‌های ایران برای تقویت روابط با قطر، امارات و عربستان، فرصتی برای بازسازی دیپلماسی منطقه‌ای فراهم کرده است. با این حال، شکنندگی آتش‌بس کنونی و حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، همچنان خطر تشدید تنش‌ها را دربردارد.»