برسام محمدی – کارشناس مسائل منطقه

رژیم صهیونیستی در ادامه روند یهودی‌سازی فلسطین اشغالی و سیاست الحاق سرزمینی، روز یکشنبه ۳۰ آذر / ۲۱ دسامبر با ایجاد ۱۹ شهرک جدید در کرانه باختری موافقت کرد. این تصمیم که با حمایت بنی گانتز، وزیر جنگ، و بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، از وزرای افراطی رژیم صهیونیستی مطرح شده و توسط کابینه امنیتی کوچک به تصویب رسیده است، مجموع شهرک‌های مورد تصویب در سه سال اخیر را به ۶۹ مورد رسانده است. در میان این شهرک‌ها، دو مورد پیش‌تر در جریان طرح موسوم به خروج رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۰۵ تخلیه شده بودند.

کابینه نتانیاهو با اقدام اخیر، شمار شهرک‌های صهیونیست‌نشین در کرانه باختری را در دوره فعالیت خود که یکی از راست‌گراترین کابینه‌های تاریخ این رژیم به شمار می‌رود، نزدیک به ۵۰ درصد افزایش داده است. بر اساس آمار نهاد صهیونیستی چپ‌گرای ضد شهرک‌سازی، در سال ۲۰۲۲ تعداد شهرک‌ها در کرانه باختری ۱۴۱ مورد بوده است، اما پس از این مصوبه، این عدد به ۲۱۰ شهرک افزایش یافته است.

تصمیم جدید رژیم صهیونیستی در توسعه شهرک‌سازی، آن هم در شرایطی که انتقادات بین‌المللی نسبت به سیاست‌های توسعه شهرک‌های غیرقانونی این رژیم به‌عنوان ناقض قوانین بین‌المللی افزایش یافته و هشدارها درباره تأثیرات منفی آن بر روند صلح و تشکیل دولت فلسطینی مستقل تشدید شده است، نشان‌دهنده عزم تل‌آویو برای تثبیت اشغال سرزمینی، تغییر ترکیب جمعیتی و اعمال فشار ساختاری بر فلسطینیان از طریق اقدامات عمرانی و امنیتی به‌صورت هم‌زمان می‌باشد.

اسموتریچ، وزیر دارایی رژیم صهیونیستی که از حامیان سرسخت گسترش شهرک‌های صهیونیست‌نشین به شمار می‌رود، با خرسندی آشکار از تصمیم کابینه، در شبکه اجتماعی ایکس به‌صراحت اعلام کرد: این اقدام باهدف جلوگیری از تشکیل یک دولت فلسطینی به‌اصطلاح تروریستی و ادامه ساخت‌وساز در سرزمین نیاکان انجام می‌شود. این تصمیم شامل بازگرداندن شهرک‌های گانی عکیوا و قدومیم به نقشه شهرک‌سازی، در کنار دیگر شهرک‌ها در کرانه باختری است. سازمان‌دهی ۶۹ شهرک طی سه سال یک رکورد محسوب می‌شود و ما به توسعه، ساخت‌وساز و شهرک‌سازی در سرزمین نیاکانمان باایمان به‌درستی این مسیر را ادامه خواهیم داد.

انگیزه‌های سیاسی و داخلی تشدید شهرک‌سازی

رژیم صهیونیستی از تداوم روند الحاق سرزمینی در قالب گسترش شهرک‌سازی، به‌ویژه در شرایط کنونی، اهداف متعددی را دنبال می‌کند. از منظر سیاسی و داخلی، همان‌گونه که در اظهارات اسموتریچ به‌وضوح تصریح شده است، این تصمیم بازتاب‌دهنده رویکرد ایدئولوژیک کابینه جنگ به رهبری نتانیاهو و تثبیت جایگاه جریان‌های تندرو در ساختار قدرت رژیم صهیونیستی ارزیابی می‌شود. وزیر دارایی رژیم، این اقدام را گامی برای جلوگیری از تشکیل یک دولت فلسطینی به‌اصطلاح تروریستی و ادامه ساخت‌وساز در سرزمین نیاکان معرفی کرده است.

این تصمیم، افزون بر جلب حمایت پایگاه اجتماعی راست افراطی، عملاً هرگونه امکان عقب‌نشینی در قالب طرح‌های پیشین نظیر طرح جداسازی را از میان برده و عزم رژیم صهیونیستی برای کنترل دائمی این سرزمین‌ها را به‌روشنی آشکار کرده است.

در این زمینه باید توجه داشت که شهرک‌های صهیونیست‌نشین که از زمان اشغال کرانه باختری در جنگ ۱۹۶۷ گسترش یافته‌اند، از طریق شبکه‌ای از جاده‌ها و زیرساخت‌های تحت کنترل رژیم صهیونیستی پشتیبانی می‌شوند. این رژیم در حال ایجاد زیرساخت‌هایی برای جذب یک میلیون شهرک‌نشین جدید به کرانه باختری است؛ امری که بدون توسعه شبکه جاده‌ای امکان‌پذیر نخواهد بود. با ایجاد این جاده‌ها، در نهایت شهرک‌نشینان به طور طبیعی به این مناطق سرازیر خواهند شد.

پیامدهای امنیتی، راهبردی و اقتصادی

در بُعد امنیتی و راهبردی، گسترش شهرک‌های صهیونیست‌نشین در فلسطین اشغالی، به‌ویژه در کرانه باختری، پیوند مستقیمی با دکترین امنیت ملی رژیم صهیونیستی دارد. حفظ آنچه تمامیت ارضی خوانده می‌شود و تقویت عمق استراتژیک، دو محور اصلی اسناد راهبردی این رژیم را تشکیل می‌دهند. در این چارچوب، هرچه تعداد شهرک‌هایی که قرار است به‌عنوان دیوار آهنین عمل کنند افزایش یابد، کنترل کرانه باختری قوی‌تر شده و نواحی فلسطینی بیش‌ازپیش از یکدیگر گسسته خواهند شد؛ وضعیتی که امکان شکل‌گیری یک دولت فلسطینی پیوسته و مستقل را عملاً دور از دسترس قرار می‌دهد.

در بُعد اقتصادی نیز گسترش شهرک‌های صهیونیست‌نشین که مستلزم مصادره زمین‌ها و منابع فلسطینی است، به‌ویژه در شرایطی که رژیم صهیونیستی با مشکلات اقتصادی، کمبود منابع مالی و پدیده مهاجرت معکوس مواجه است، به توسعه زیرساخت‌های این رژیم در سرزمین‌های اشغالی کمک کرده و وابستگی اقتصادی این مناطق به اقتصاد رژیم را افزایش می‌دهد.

باتوجه‌به اینکه پروژه الحاق و یهودی‌سازی فلسطین اشغالی خط‌قرمز گروه‌های مقاومت به شمار می‌رود، تشدید این سیاست الحاقی، با هر توجیه و با هر هدفی، به طور طبیعی موج جدیدی از خشم و مقاومت را در فلسطین و حتی فراتر از آن برخواهد انگیخت. این اقدام نه‌تنها تداوم اشغالگری را برای رژیم صهیونیستی دشوارتر و پرهزینه‌تر خواهد کرد، بلکه به تشدید درگیری‌ها در فلسطین اشغالی نیز دامن خواهد زد؛ چرا که این یک قاعده مسلم و شناخته‌شده است که فلسطینیان، الحاق سرزمینی و حذف هویت ملی خود را تحمل نخواهند کرد.