علیرضا سلطانشاهی*

در عرصه اقتصادی نیز قالب جنگ عمدتا با در قالب تحریم، تعریف می‌شود. در حوزه شناخت صهیونیسم اگر بپذیریم که پول و امنیت ضامن بقای یهودیان و صهیونیست‌هاست، باید این نکته را نیز در نظر داشته باشیم که مهمترین ضربه‌ای که می‌توان به صهیونیست‌ها وارد کرد از مجرای اقتصادی است. از همین رو، تحریم اقتصادی صهیونیست‌ها را شاید بتوان اصلی‌ترین و کارآمدترین شکل جنگ با رژیم صهیونیستی تعریف کرد.

طی 70 سال گذشته، با ظهور نشانه‌های تشکیل دولت صهیونیستی، کمیته‌ای در اتحادیه عرب (1948)، تحت عنوان کمیته تحریم به‌وجود آمد. یعنی اعراب علاوه بر اینکه در سال 1948 تلاش کردند تا از طریق حمله نظامی رژیم صهیونیستی را نابود کنند، کمیته‌ای را نیز برای تحریم تشکیل دادند و هر ساله لیستی را تدوین و به تمام اعضا ابلاغ می‌کردند که آنها حق تعامل و معامله با شرکت‌ها، اشخاص و دولت صهیونیستی را ندارند. این لیست نیز هر چند وقت یک بار به روز می‌شد. تا پیش از آنکه سوریه پس از حوادث اخیر از اتحادیه عرب اخراج شود مقر کمیته تحریم در اتحادیه عرب، دمشق بود.

یکی از مهمترین تشکل‌های اسلامی، سازمان همکاری اسلامی است که آن هم بدلیل تحولات فلسطین یعنی به آتش کشیده شدن مسجد الاقصی در سال 1969 بوجود آمد. این سازمان یک مصوبه خیلی مفصل در مورد تحریم رژیم صهیونیستی تحت عنوان” قانون واحده اسلامی برای تحریم اسرائیل” دارد که 11 بند اصولی را در سال1987 تصویب کرده تا کشورهای عضو با تحریم رژیم صهیونیستی به مقابله با آن بپردازند.

علاوه بر اقدام‌های اجرائی در سطح کشورهای عربی و اسلامی در جمهوری اسلامی ایران نیز قوانینی برای تحریم رژیم صهیونیستی وضع شده است از جمله در سال 1369 با تصویب” قانون حمایت از انقلاب اسلامی مردم فلسطین”، که وزارت امورخارجه را ملزم می‌کند لیست شرکت‌های صهیونیستی را آماده کرده و به دولت ارائه دهد تا دولت دیگر با آن شرکت‌ها ارتباطی نداشته باشد. این قانون در سال 1389 با یک اصلاحیه‌ و با افزودن 4 تبصره تکمیل می‌شود و شامل تبلیغات نیز می‌گردد. یعنی تبلیغات شرکت‌ها و کالاهای اسرائیلی نیز ممنوع می‌شود.

قانون واحده اسلامی نیز در سال1371 در ایران تصویب شد و یک قانون دیگر نیز در سال1387 شکل گرفت که دولت را ملزم به “حمایت همه‌جانبه از مردم مظلوم فلسطین “می‌کند که یکی از مفاد آن باز هم تحریم شرکت‌های صهیونیستی است. لذا بستر، زمینه و چارچوب برای تحریم رژیم صهیونیستی، هم در منطقه عربی، هم کشورهای اسلامی و هم در جمهوری اسلامی به عنوان یک راهبرد منطقه‌ای، اسلامی و ملی مورد توجه بوده است.

در حال حاضر عمده جریان‌ها و کشورهای ضد صهیونیستی در دنیا از این شیوه برای مبارزه با زیاده‌خواهی‌های رژیم صهیونیستی نیز استفاده می‌کنند. از جمله از سوی برخی کشورهای اروپایی و با هدف فشار بر این رژیم و ملزم کردن آن به تبعیت از قطعنامه‌های سازمان ملل و یا توقف احداث شهرک‌های یهودی‌نشین در کرانه‌ باختری. حتی در انگلیس که جریان‌سازترین جنبش‌های تحریمی را ساماندهی می‌کند، ما شاهد اقدامات خیلی شدیدتر ضدصهیونیستی در قالب غیردولتی‌ها هستیم. یعنی امروز کشور انگلیس بیشترین گروه‌ها و تشکل‌های غیردولتی ضداسرائیلی را دارد که از طریق تحریم و یا تبلیغ برای تحریم این رژیم فعالیت می‌کنند. در حالیکه دولت بریتانیا مادر این فرزند نامشروع است.

این رویکرد حاکی از تاثیرپذیری رژیم اشغالگر قدس از چنین تحریم‌هایی است. زیرا صهیونیست‌ها در حوزه اقتصاد خیلی آسیب‌پذیر هستند و اگر از این طریق به آنها ضربه‌ای وارد شود درواقع شریان حیاتی‌شان به خطر خواهد افتاد.

اما استراتژی صهیونیست‌ها دربرخورد با این راهبرد اصولی در منطقه عربی و همسایه‌ها این بود که از دیرباز در قالب استراتژی پیرامونی که توسط بن گوریون طراحی شد، به دنبال برقراری رابطه با کشورهای غیرعرب منطقه از جمله ایران پیش از انقلاب، ترکیه و برخی اقلیت‌های قومی مذهبی از جمله کردها، مارونی‌ها و دروزها بودند تا فشار ناشی از تحریم کشورهای عربی را مهار کنند. به عنوان مثال ترکیه به عنوان ایستگاه اول برای صدور کالاهای اسرائیلی به شمار می‌رفت که با تغییر آرم و طرح، آنها را به دیگر کشورها صادر می‌کرد. همچنین ایران قبل از انقلاب مهمترین بازار تولیدات کالاهای اسرائیلی و محل جولان شرکت‌های صهیونیستی بود.

یکی دیگر از راه‌هایی که امروزه فضایی را برای شرکت‌های صهیونیستی فراهم کرده تا تحریم‌ را مهار کنند این است که در برخی شرکت‌های بزرگ، غیریهودی‌ها و غیرصهیونیست‌ها را نیز شریک می‌کنند. به عنوان مثال اگر شرکتی پیش از این یک شرکت صهیونیستی محسوب می‌شد، در مقطع فعلی بیش از نیمی از سهام آن را در معرض فروش غیریهودی‌ها قرار می‌دهند و با سهیم کردن این افراد، تحریم‌ها را مهار می‌کنند.

از دیگر روش‌ها این است که با ایجاد شبکه‌های مالی دست به تحریم برخی از مخالفان شان می‌زنند. درواقع این شبکه را طوری مدیریت می‌کنند که بتوانند از طریق تحریم‌ها ضربه وارد آورند.

این مهم است که بدانیم کل سازمان و سامانه اقتصادی صهیونیست‌ها در جهان به صورت شبکه‌ای و متصل به هم فعالیت می‌کند و کاملا همدیگر را پوشش می‌دهند. این شبکه با نظام بانکی ایجاد شده در پشت آن حمایت می‌شود همچون بانک خاندان روچیلد که در تمام کشورهای مهم تجاری و صنعتی دنیا از جمله اروپا شعبه دارند و سرآمد فعلی این خاندان کسی جز لرد جیکوب روچیلد در انگلیس نیست. درواقع باید فعالیت‌ بانک‌های صهیونیستی نیز رصد شود تا نتوانند تحریم‌ها را به نفع خود مهار کنند.

کارشناس مسائل فلسطین*