اخیرا گیر پدرسون، فرستاده سازمان ملل در امور سوریه از برگزاری سومین دور از نشست‌های کمیته قانون اساسی سوریه در 24 اوت (سوم شهریور ماه) به منظور ایجاد زمینه های توافق طرفین بحران در سوریه خبر داد. او تاکید کرد که اصول قانون اساسی مبتنی بر احترام به منشور سازمان ملل، وحدت سوریه، حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور است. با توجه به این موضوع، اکنون این پرسش مطرح است که پروسه سیاسی در سوریه به کجا ختم خواهد شد و چه موانعی پیش روی دولت سوریه برای پیشبرد کمیته قانون اساسی وجود دارد. داود احمدزاده، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی این سوالات پاسخ داده است.

آنچه در ادامه میخوانید متن کامل این گفتگوست:

پرسش: دلایل اهمیت برگزاری نشست کمیته قانون اساسی سوریه چیست؟

اصلی‌ترین نکته‌ای که در فرآیند دولت ملت‌سازی در سوریه مطرح است به توافقات صورت گرفته بین دولت قانونی سوریه یعنی بشار اسد با گروه‌هایی که ساختار قانون اساسی و تمامیت ارضی سوریه را قبول دارند مربوط می‌شود. این توافقات بر این اساس بوده که در یک فرآیند قانونی، انتخابات در مراکز مختلف استانی سوریه برگزار شود و مردم و گروه‌های مختلف سیاسی اعم از مخالفان دولت بشار اسد و موافقان که پروسه سیاسی سوریه را قبول دارند در یک فرآیند دموکراتیک انتخاباتی شرکت کنند تا از این طریق بحران سوریه را که بیش از هشت سال از آن زمان می‌گذرد با حضور در پای صندوق‌های رای و مشارکت سیاسی حل و فصل کنند.

پرسش: موانع پیش‌روی مخالفان و دولت سوریه برای تدوین قانون اساسی چیست؟

اولین مانع و مشکل در این فرایند و با هدف رسیدن به یک ثبات سیاسی در سوریه این است که برخی از کشورهای منطقه مانند عربستان و کشورهای همسو با آن همچنان بحث براندازی دولت بشار اسد را دنبال می‌کنند. آمریکا یکی دیگر از موانع جدی در فرآیند سیاسی سوریه است که با اشغال خاک این کشور و تن ندادن به پایان اشغالگری یک مانع مهم در پروسه سیاسی سوریه محسوب می‌شود. همچنین واشنگتن تلاش دارد تا با حمایت از برخی از گروه‌های باقی‌مانده تکفیری، موانعی را در بحث مشارکت سیاسی در سوریه ایجاد کند و با مانع‌تراشی باعث سردرگمی‌های بیشتر سیاسی در این کشور شود.

در عین حال عدم اجماع گروه‌هایی که موافق پروسه سیاسی و رسیدن به تفاهم با دولت دمشق هستند نیز از جمله موانع مشارکت سیاسی در این کشور و برگزاری انتخابات است. همچنین به رغم دیدگاه‌های موافق بین گروه‌های اپوزیسیون سوریه هنوز اجماع‌نظری بین آنها برای رسیدن به یک توافق ملی و نشستن بر سر میز مذاکره قطعی با دولت دمشق وجود ندارد.

پرسش: بر اساس آنچه که در خبرها آمده نشست کمیته قانون اساسی به مدت یک هفته ادامه خواهد داشت، شما چه سناریوهایی را برای آینده سیاسی سوریه متصور هستید؟

احتمال اینکه فرآیند سیاسی موجود به ثبات لازم برای برون‌رفت از مشکلات موجود در داخل سوریه در یک بازه زمانی کوتاه مدت برسد اندک است. زیرا با توجه به عمق مشکلات سوریه چه از لحاظ سیاسی و چه از لحاظ اقتصادی بعید به نظر می‌رسد که شرایط به سرعت برای تثبیت و آرامش لازم سیاسی با هدف گذار از بحران در این کشور فراهم شود.

پرسش: در نهایت دولت بشار اسد باید چه اقداماتی انجام دهد که پروسه سیاسی در سوریه سریع‌تر عملیاتی شود؟

در نظر گرفتن توانمندی دولت قانونی سوریه در اعمال حاکمیت در بخش‌های اشغال شده و بازگشت آوارگان از مناطق مختلف به داخل شهرها این نوید را می‌دهد که در صورت وجود اراده سیاسی در میان مخالفان و اراده کشورهای منطقه و همچنین سازمان ملل برای تثبیت اوضاع در یک بازه زمانی مناسب می‌توان امیدوار بود که شرایط برای گفتگوهای سیاسی عمیق بین دولت بشار اسد و گروه‌های مختلف فراهم شود. اصل موضوع این است که باید دخالت نیروهای بیگانه در داخل سوریه کاهش پیدا کند و مسیر ایجاد ثبات در داخل این کشور از طریق گفتگوهای سیاسی و یا طرح سوری- سوری که ایران نیز مدعی آن بوده طی شود.

طرح سوری-سوری درواقع بین مخالفان واقعی سوریه که به حاکمیت این کشور احترام می‌گذارند و دل در گرو منافع ملی کشورشان دارند و دولت دمشق است. در این فرآیند، دولت سوریه باید با نگاه به برخی از مشکلات این اراده را داشته باشد که با گفتگوهای بدون شرط با مخالفان، مشکلات را حل و فصل کند.