دکتر میترا راه نجات در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، با اشاره به تصمیم اوپک پلاس برای کاهش ۲ میلیون بشکه‌ای تولید روزانه نفت تصریح کرد: اوپک پلاس که در سال 2016 شکل گرفت، شامل 23 کشور صادرکننده نفت است که در نشست‌های منظم در باب عرضه میزان نفت خام به بازار جهانی تصمیم می‌گیرند. در مرکز این گروه 13 کشور عضو اوپک هستند که 30درصد نفت خام جهان را تولید می‌کنند و در راس آن‌ها عربستان با تولید بیش از 10 میلیون بشکه نفت در روز قرارگرفته است.

وی افزود: در حالی که قیمت نفت از ماه ژوئن در بازار جهانی از120 دلار به 90 دلار رسیده بود، تصمیم اوپک پلاس به کاهش 2میلیون بشکه تولید نفت منجر به افزایش یک درصدی قیمت نفت شد و قیمت هر بشکه نفت پایه برنت با جهش ۳.۸ درصدی تا ۹۶ دلار و ۷۰ سنت بالا رفت. این تصمیم پس از آن اتخاد شد که کمیته فنی مشترک اوپک پلاس برآورد کرد مازاد عرضه بازار نفت امسال به ۹۰۰هزار بشکه در روز برسد که ۱۰۰ هزار بشکه بالاتر از برآورد پیشین این کمیته است.

این عضو هیات علمی دانشگاه با یادآوری اینکه غرب به ویژه آمریکا با افزایش قیمت‌ها و تورم ناشی از پیامدهای جنگ اوکراین مواجه است، گفت: این افزایش قیمت به نفع تمام کشورهای صادر کننده نفت است، ولی بیش از سایر کشورها مسکو منتفع خواهد شد. در واقع روسیه به واسطه جنگ اوکراین و افزایش قیمت انرژی و وابستگی اروپا به دریافت انرژی از آن، از معادلات تازه در بازار جهانی بهره خواهد برد. البته عربستان نیز از دیگر کشورهای منتفع از این امر خواهد بود.

راه نجات اضافه کرد: گرچه دولت آمریکا تلاش‌های متعددی انجام داد تا در آستانه برگزاری انتخابات میان دوره ایی کنگره، جهت کاهش تورم داخلی از افزایش قیمت نفت با همکاری عربستان، بکاهد، ولی عربستان با این توضیح که این کاهش معادل 2درصد عرضه جهانی است و برای پاسخ به افزایش نرخ بهره در غرب و اقتصاد ضعیف جهانی ضروری است، درخواست آمریکا را بی‌جواب گذاشته است. این امر باعث شد که عربستان به همدستی با روسیه  در «اقدامی کوته بینانه» متهم شود.

استادیار گروه اقتصاد سیاسی و سیاستگذاری عمومی دانشکده حقوق وعلوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، درخصوص پیامدهای این اقدام اوپک پلاس، خصوصا با وجود افزایش تورم در اروپا و آمریکا و فشار انرژی بر کشورهای اروپایی، گفت: تصمیم به کاهش تولید زمانی انجام شد که دولت بایدن گزارش‌هایی مبنی برعدم نیاز به این امر به دولت عربستان داده و حتی تقاضا کرده بود که تا جلسه بعدی اوپک، عربستان صبوری کند؛ ولی این درخواست از سوی عربستان نادیده گرفته شد و تصمیم اوپک پلاس با محکومیت دولت بایدن و کنگره امریکا رو برو شد.

تلاش آمریکا برای اقدام تلافی‌جویانه علیه عربستان

وی ادامه داد: با اینکه عربستان اعلام کرد این تصمیم صرفا جنبه اقتصادی داشته و فاقد جنبه سیاسی علیه آمریکا است، ولی دولت بایدن تلاش خواهد کرد که این تصمیم را تلافی کند. درهمین زمینه گروهی از قانونگذاران در آمریکا برنامه تنبیهی برای عربستان را که دربرگیرنده عدم فروش تسلیحات به عربستان است، تدارک می‌بینند.

راه نجات خاطرنشان کرد: حتی مجموعه‌ای از توافقات و سرمایه‌گذاری‌های دو جانبه در زمینه‌های انرژی، امنیت سایبری و دریایی و همچنین سیستم یکپارچه پدافند هوایی وجود دارد که موضوع تجدید نظر قرار گرفته‌اند. علاوه بر آن‌ها، دولت بایدن برای جلوگیری از افزایش قیمت نفت، تصمیم به آزادسازی 10میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک خود گرفته که این تصمیم عامل بروز نگرانی نسبت به کاهش بی‌سابقه ذخایر استراتژیک آمریکا شده است.

این کارشناس اقتصاد بین‌الملل اضافه کرد: ریاض به پشتوانه حضور 8000 آمریکایی در عربستان که به فعالیت مشغول هستند، گمان نمی کند که آمریکا اقدام جدی درجهت ضربه زدن به این رابطه انجام دهد؛ اما به نظر می‌رسد برای دولت آمریکا که رهبری ائتلاف جهانی علیه روسیه در حمله به اوکراین را برعهده دارد و عربستان را نیز شریک مهم خود در این کارزار می‌پنداشته، پذیرش چنین تصمیمی از سوی عربستان آسان نیست.

چالش‌های اروپا با اعمال سقف بر قیمت نفت و کاهش تولید

استادیار دانشگاه علامه طباطبایی به چالش‌هایی که اروپا به واسطه کاهش انتقال گاز از سوی روسیه و افزایش قیمت انرژی در آستانه زمستان با آن‌ها مواجه شده است، اشاره کرد و یادآور شد: اتحادیه اروپا با هدف کاهش درآمد مسکو، خود را برای تصویب هشتمین بسته تحریم‌ها علیه مسکو که شامل اعمال سقف بر قیمت نفت روسیه می‌شود، آماده می‌کند. در این شرایط، اروپا این اقدام اوپک پلاس را خلاف جهت سیاست‌های خود ارزیابی کرد.

راه نجات با بیان اینکه در حالی که اروپا به دنبال تنوع بخشیدن به منابع تامین انرژی خود است، ایران و ونزوئلا همچنان به خاطر تحریمهای آمریکا از این لیست بیرون مانده‌اند، تصریح کرد: در این شرایط، با اینکه تحقیقات نشان داده اعمال سقف بر قیمت نفت روسیه می‌تواند کرملین را از سالانه ده‌ها میلیارد دلار محروم کند، اما این سقف، لجستیک تجارت نفت را دشوارتر می‌کند و قیمت‌ها را نیز بالاتر می‌برد. ضمن اینکه این طرح بر مشارکت سایرکشورهای غیر اتحادیه اروپا که خریدار انرژی روسیه هستند، نیز اتکا دارد.

وی درعین حال با اشاره به اظهارات وزیر دارایی اندونزی که گفته بود تلاش‌های آمریکا برای اعمال محدودیت‌های قیمت، اوپک پلاس را به کاهش تولید سوق داد و زمانی که سقف قیمت، برای اهداف ژئوپلیتیکی اعمال شود، هیچ کس نمی داند کدام کشور، می‌تواند گزینه بعدی باشد، گفت: با این حال در مورد امکان کاهش حقیقی تولید همچنان تردید وجود دارد؛ درحالیکه اکثر اعضای اوپک پلاس به دلیل کمبود سرمایه گذاری، به طورمنظم از سهمیه تولید خود کوتاه می‌آیند، چندان نیازی به کاهش تولید ندارند. در واقع تخمین زده می‌شود که کاهش واقعی تولید تنها در حد یک میلیون بشکه در روز خواهد بود.

به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه، کاهش رشد اقتصاد جهانی نیز می‌تواند این تلاش اوپک پلاس را با شکست مواجه سازد .