رحمان قهرمان‌پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره رویکرد اروپا و آمریکا به تحولات سوریه به‌ویژه موضوع لغو تحریم‌های این کشور اظهار داشت: رویکرد غرب به مساله سوریه تابعی از وضعیت سیاست بین‌الملل از یک طرف و منطقه غرب آسیا از طرف دیگر است. در سطح بین‌الملل، اروپا و آمریکا تلاش می‌کنند که مانع از قدرت‌یابی چین شوند و از طرفی بلندپروازی‌های نظامی روسیه در شرق اروپا را مهار کنند، از این رو برخلاف گذشته دیگر فرصت، انرژی و امکانات لازم برای ایجاد تغییرات مورد نظرشان را در غرب آسیا ندارند، در حالی که بعد از 11 سپتامبر این دیدگاه شکل گرفته بود که اروپا و آمریکا می‌تواند غرب آسیا را دموکراتیک کند، اما تجربه 20 سال اخیر نشان داد که این امر شدنی نیست، ضمن آنکه غرب هم امکانات این کار را ندارد. از این رو، وضعیت غرب در نظام بین‌الملل و تمرکزش بر رقابت با چین و جلوگیری از قدرت یابی این کشور و تضعیف نظم لیبرال باعث شده تا غرب در رابطه با مسائل غرب آسیا و به‌ویژه سوریه، واقع‌بین‌تر شود.

وی ادامه داد: بعد از تحولات بهار عربی و آغاز اعتراض‌های عربی در سوریه، مکانیزمی بین‌المللی در این کشور شکل گرفت که مثلا در عراق دوران صدام وجود نداشت. سازو کار “ژنو” باعث شد که مخالفان اسد کنار هم قرار گیرند. این مکانیزم آنها را تشویق کرد که با هم کار کنند و یکدیگر را بشناسند و به آینده سوریه پس از بشار اسد فکر کنند. یعنی بعد از سقوط بشار اسد، گروه‌های اپوزیسیون و غرب از این مساله غافلگیر نشدند. آنها شورای معارضان بشار اسد را از قبل ایجاد کرده بودند که سابقه و تجربه‌ زیادی داشت. بنابراین غرب در قبال تحول اخیر سوریه چندان غافلگیر نشد. چنانکه بعد از سقوط اسد بلافاصله ارتباط و رفت و آمد مقامات کشورهای اروپایی و آمریکا با نیروهای معارض در سوریه برقرار شد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره نوع برخورد اروپا و آمریکا با تحولات سوریه تصریح کرد که آمریکا از یک طرف تحریرالشام را جزو گروه‌های تروریستی شناسایی کرده است و از طرفی نشان داده آماده تعامل با آنهاست و این رویکرد را اروپایی‌ها هم دنبال می‌کنند.

قهرمان‌پور با اشاره به تجربه اشغال عراق و تغییر رژیم سیاسی در این کشور با حمایت و تحریک آمریکا و اروپا اظهار داشت: تجربه عراق نشان می‌دهد که کشورهای منطقه می‌توانند سوریه پس از بشار اسد را به منطقه درگیری و منازعه مستمر تبدیل کنند و موجب بروز جنگ داخلی در سوریه شوند که در این صورت پیامدهای منفی آن، متوجه اروپا به‌ویژه از منظر موج مهاجرت دوباره مهاجران سوری به اروپا خواهد شد. این در شرایطی است که اروپا تحت فشار اقتصادی است و روسیه هزینه‌های‌ مالی و نظامی زیادی به خاطر جنگ با اوکراین برای کشورهای اروپایی ایجاد کرده است. هم‌چنین افزایش مهاجرت به اروپا باعث رشد جریان راست افراطی و احزاب پوپولیستی خواهد شد که مخالف گسترش اتحادیه اروپا و موافق خروج کشورها از اتحادیه هستند.

وی گفت: افزایش تعداد دولت‌های ورشکسته و فرومانده در غرب آسیا دلیل دیگری است که می‌تواند تبعات امنیتی و اقتصادی زیادی را ازناحیه تحولات سوریه برای اروپا داشته باشد. علاوه بر سوریه، در یمن و لیبی هم بعد از فروپاشی، دولت‌های قوی که قادر به اداره کشور باشند شکل نگرفته است. مردم در این کشورها علاوه‌بر مهاجرت به اروپا، می‌توانند موجب ناامنی در منطقه و تهدید منافع و ایجاد تضاد در اروپا باشند، برای نمونه، بعد از فروپاشی در لیبی، افزایش تنش در بین گروه‌های معارض باعث شد، تضاد منافع در اروپا شکل بگیرد؛ یعنی فرانسه از یک گروه حمایت می‌کرد و ایتالیا از یک گروه دیگر و ترکیه هم در حمایت از گروه‌های دیگر وارد شده بود، درحالیکه این گروه‌‌بندی‌ها می‌توانند اختلافات داخلی در اروپا را تشدید کنند.

قهرمان‌پور ادامه داد: موضوع بعدی اروپا و آمریکا، مساله کردهای سوریه است. در سال‌های اخیر، مساله کردها تبدیل به یک دغدغه جدی برای اروپا و آمریکا شده است. آمریکا دنبال این است که از کردها به عنوان یک ابزار چانه زنی در ارتباط خود با ایران، ترکیه و عراق استفاده کند، اما اروپا دغدغه بیشتری نسبت به کردها دارد. کردها در آلمان، سوئد و دانمارک وارد عرصه تصمیم گیری در پارلمان‌های این کشورها شده‌اند و از طرفی اروپا به خاطر تعهدی که برای حقوق بشر دارد، نگران نقض حقوق کردها در این منطقه است. اروپا نگران است که تعارض میان کردها و ترکیه موجب نقض حقوق کردهای سوری شود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره نگاه اروپا و آمریکا به نقش ترکیه در تحولات سوریه گفت: اروپا و آمریکا درحال حاضر نمی‌خواهند درگیر معضلات و مشکلات سوریه شوند و ترجیح می‌دهند با نزدیک‌ترین کشور به خود یعنی ترکیه در این رابطه همکاری کنند، چرا که به لحاظ سیاسی با ترک‌ها راحت‌تر هستند. به علاوه ترکیه به خاطر وضعیت ژئوپلتیکی و سیاسی که در منطقه دارد، از یک طرف با روسیه و اوکراین ارتباط دارد و هم‌چنین با ایران و عراق در ارتباط است و از سویی احتمالا با تعدادی از گروه‌های مختلف در داخل سوریه هم می‌تواند کار کند و این وضعیتی است که سایر کشورهای منطقه فاقد این امکان و فرصت‌ها هستند .

وی درباره تصمیم اروپا و آمریکا برای لغو تحریم‌های بین‌المللی و اروپایی علیه سوریه اظهار داشت: طبیعی است که اروپا و آمریکا در وضعیت خاصی هستند؛ هم باید گروه‌های معارض در سوریه را وادار کنند که تغییرات اساسی در رویکرد‌ها و نگاه‌های ایدئولوژیک و سیاسی شان داشته باشند و هم باید جامعه بین‌المللی را توجیه کنند که چرا تحریم‌ها علیه سوریه را می‌خواهند لغو کنند. این در حالی است که اگر لغو تحریم‌ها را به تعویق بیندازند یا نخواهند چنین تصمیمی بگیرند موجب می‌شود نابرابری‌ها و اختلافات در سوریه تداوم یابد و روند تشکیل یک ساختار سیاسی مشخص و ایجاد آرامش در این کشور به تعویق بیفتد یا در خطر قرار گیرد و درنهایت چشم‌انداز ثبات سیاسی در این کشور زیر سوال برود.