شورای راهبردی آنلاین - گفتگو: تحلیلگر حوزه سیاست خارجی گفت: پس از آنکه با اشتباه محاسبه تروئیکای اروپایی و تحت فشار آمریکا، بازگشت غیر قابل توجیه قطعنامه‌های شورای امنیت علیه جمهوری اسلامی ایران مطرح شد، فضای جدیدی در عرصه دیپلماسی جهانی شکل گرفت.
سید جلال ساداتیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «این روند غیردیپلماتیک که برخلاف روح و محتوای برجام است، در عمل پیامدهایی گسترده و مخرب بر مناسبات تهران با جامعه بین‌المللی خواهد داشت.» او تصریح کرد که «فشارهای غرب باعث می‌شود بخش مهمی از کشورهایی که مناسبات‌شان، چه در بعد سیاسی و چه در حوزه‌های اقتصادی و دیپلماتیک به‌شدت به غرب وابسته است، ناگزیر به تبعیت از این فشارها شوند.»
ساداتیان خاطرنشان کرد که « در گذشته بسیاری از دولت‌ها در سازمان ملل یا نهادهای وابسته، مایل نبودند وارد مناقشه‌ای آشکار با غرب شوند و به همین دلیل، همسو با اقدامات ایالات متحده و اروپا حرکت کردند.» وی یادآور شد که «گرچه برخی از این کشورها از منظر منافع ملی خود تمایلی به کاهش همکاری با ایران نداشتند، اما سایه سیاست‌های تحریمی واشنگتن و بروکسل بر تصمیمات آنان غلبه کرده است.» به باور این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی، «وضعیت جدید برای ایران به معنای تنگ‌تر شدن دایره همکاری‌های تجاری و بانکی در کوتاه‌مدت خواهد بود، هرچند که چشم‌انداز آن با توجه به شرایط نوظهور قدرت‌های جهانی، الزاماً به این وضعیت ختم نمی‌شود.»
جنگ اوکراین و شکاف جدید شرق و غرب
به باور ساداتیان، نقطه عطف دیگری که پرونده ایران را وارد مرحله‌ای متفاوت کرده است، ناظر به تحولات بعد از جنگ اوکراین می باشد. او تاکید دارد که «این جنگ، شکاف عمیقی میان مسکو و سه کشور اروپایی، آلمان، فرانسه و انگلستان و همچنین با اتحادیه اروپا ایجاد کرده است. این شکاف نه‌تنها محدود به اروپا نماند، بلکه مناسبات میان روسیه و واشنگتن را نیز وارد بحرانی بی‌سابقه کرده است.»
ساداتیان همچنین یادآور شد که «عملکرد دونالد ترامپ در دولت نخست و به‌ویژه در دولت دومش، در تعاملات تجاری با چین، بستر اختلافی گسترده‌تر را فراهم ساخته که همین مسئله سبب شده تا چین نیز از همان زمان در برابر فشارهای غرب بر ایران موضع متفاوتی اتخاذ کند.» به گفته این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی، «روس‌ها و چینی‌ها پیشاپیش اعلام کرده‌اند که از بازگشت تحریم‌های شش‌گانه علیه ایران تبعیت نخواهند کرد.»
ساداتیان خاطرنشان کرد که «با آغاز ماه اکتبر ۲۰۲۵ و شروع ریاست دوره‌ای روسیه بر شورای امنیت، این موضع‌گیری به شکل رسمی‌تری مطرح شد». او بیان داشت که «هم‌زمانی پایان عمر برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ با ریاست مسکو بر شورای امنیت، وضعیتی ویژه را رقم خواهد زد؛ به‌گونه‌ای که روسیه احتمالا خواهد کوشید که از ظرفیت‌های حقوقی و سیاسی خود برای جلوگیری از اجماع غربی استفاده کند.» او تاکید کرد که «این رخداد، می‌تواند عملاً صحنه‌ای از شکاف بی‌سابقه میان دو بلوک شرق و غرب در موضوع ایران را به نمایش گذارد؛ شکافی که احتمالا می‌تواند سرنوشت پرونده هسته‌ای و آینده تحریم‌ها را تعیین کند.»
این تحلیلگر سیاست خارجی در بخش دیگری از سخنان خود خاطرنشان کرد که «این شکاف قدرت‌ها فضایی تازه برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد خواهد کرد». او گفت که «بازگشت قطعنامه‌ها نمی‌تواند الزاماً به انزوای کامل و همه‌جانبه ایران منجر شود». به باور وی، «تجربه تاریخی نشان داده است که وحدت قدرت‌های بزرگ شرط لازم برای اعمال فشار حداکثری است و هنگامی که چنین وحدتی وجود نداشته باشد، آثار تحریم‌ها نیز به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.»
ساداتیان توضیح داد که «در شرایط جدید، برخی کشورها ممکن است در سایه همین شکاف‌ها با تهران همراهی بیشتری نشان دهند». او تاکید کرد که «برخی دولت‌ها نه‌تنها از فشارهای غرب خسته شده‌اند، بلکه منافع اقتصادی و ژئوپلیتیکی خود را نیز در تعامل با ایران می‌بینند». این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی یادآور شد که «کشورهای آسیایی و حتی برخی دولت‌های آمریکای لاتین نشانه‌هایی از تمایل به گسترش روابط با ایران را بروز داده‌اند». به اعتقاد او، «این واقعیت نشان می‌دهد که صحنه بین‌المللی دیگر همانند دهه قبل نیست و غرب نمی‌تواند به‌راحتی سیاست انزوای ایران را انتظار داشته باشد.»
با این حال، ساداتیان می‌افزاید که «این فرصت‌ها به معنای فقدان تهدید نبوده و نیست و ریسک‌های خود را هم دارد.» او تاکید دارد که «برخی کشورها، ولو با نگاه تاکتیکی، بازگشت تحریم‌ها را جدی گرفته‌اند.»
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی خاطرنشان کرد: «در چنین شرایطی باید بر غیرقانونی بودن بازگشت تحریم‌ها تاکید شود.» او بیان داشت که «منشور ملل متحد و نیز قطعنامه ۲۲۳۱، سازوکار مشخصی برای پایان یافتن محدودیت‌ها تعیین کرده بودند و هرگونه تلاش برای بازگرداندن آن‌ها نقض آشکار حقوق بین‌الملل به‌شمار می‌رود.» ساداتیان تاکید کرد که «جمهوری اسلامی ایران می‌بایست در محافل حقوقی و سیاسی بین‌المللی، این رویکرد را به‌طور جدی دنبال کند و اجازه ندهد غرب با روایت یک‌جانبه، تحریم‌های پیشین را مشروع جلوه دهد.»
وی یادآور شد که «نماینده دائم روسیه نیز پس از تحویل گرفتن ریاست دوره‌ای شورای امنیت به صراحت اعلام کرده که مسکو بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را به رسمیت نمی‌شناسد». ساداتیان این موضع را «نمونه‌ای از ظرفیت‌های موجود برای مقابله با فشارهای غرب دانست» و تصریح کرد که «استفاده هوشمندانه از مواضع چین و روسیه و تشدید شکاف‌ها بین بلوک‌های قدرت می‌تواند بخشی از آثار تحریم‌ها را خنثی سازد.»
او در پایان خاطرنشان کرد که «راهبرد ایران در این مرحله می‌بایست بر سه محور متمرکز شود: نخست، تاکید بر غیرقانونی بودن اسنپ‌بک در تمامی مجامع بین‌المللی. دوم، گسترش روابط اقتصادی با کشورهایی که تحت سلطه مستقیم غرب نیستند. و سوم، سرمایه‌گذاری بر دیپلماسی فعال منطقه‌ای برای کاهش اثرات تحریم‌های مالی و بانکی.» به گفته ساداتیان، «تنها با ترکیبی از اقدامات حقوقی، سیاسی و اقتصادی می‌شود از فرصت‌های ناشی از شکاف قدرت‌ها بهره برد و تهدیدهای ناشی از بازگشت قطعنامه‌ها را مهار کرد.»
0 Comments