شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
پیامهای انتخابات عراق
محمد صالح صدقیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «انتخابات اخیر عراق، دارای اهمیت دوگانه برای داخل و خارج عراق بود و پیامهای راهبردی متعددی را مخابره کرد. این انتخابات در فضای پرالتهاب منطقهای برگزار شد که طی دو سال گذشته تحتتأثیر تحولات فلسطین، لبنان، سوریه و دیگر نقاط بحرانخیز قرار داشت و همین امر، اهمیت آن را دوچندان کرد.»
او افزود: «نتایج انتخابات اخیر عراق از دو زاویه قابلبررسی است؛ نخست، نتیجه رأیگیری و دوم مرحله پس از انتخابات شامل تشکیل دولت، تعیین رئیس مجلس و رئیسجمهور. ضمن آنکه میزان مشارکت ۵۶ درصدی باوجود تحریم انتخابات توسط مقتدی صدر نشان داد جامعه عراق در روندی تکاملی قرار گرفته است.» صدقیان تاکید کرد: «این میزان مشارکت نسبت به دورههای قبلی که مشارکت عملی زیر ۴۰ درصد بود، افزایشی چشمگیر محسوب میشود و پیام مهمی برای ناظران داخلی و خارجی دارد.»
او تصریح کرد: «برگزاری آرام انتخابات بدون دخالت خارجی یا تخلفات جدی، اهمیت ساختاری داشت. امنیت کامل مراکز رأیگیری در مناطق مختلف کردی، سنی و شیعی نشین، برای نخستینبار روندی تثبیتشده از بلوغ سیاسی شهروندان را نشان داد. این وضعیت گویای آن است که پس از ۲۳ سال از سقوط رژیم صدام، عراقیها به مرحلهای از نهادینهسازی سیاسی رسیدهاند؛ رخدادی که در نیمقرن پیش از ۲۰۰۳ تجربه نشده بود.» وی افزود: «عملکرد کمیسیون انتخابات از نظر فنی و شفافیت اداری، یک نقطه عطف به شمار میرود، زیرا اجرای فرایند رأیگیری تحت هدایت ساختارهای داخلی عراق انجام شد و این مسئله نشانه افزایش اعتماد به نهادهای داخلی است.»
چالشهای سیاسی و ساختاری پس از انتخابات
صدقیان نخستین چالش را تشکیل «فراکسیون بزرگتر» دانست و گفت: «این فراکسیون که طبق قانون میتواند رئیس مجلس، رئیسجمهور و نخستوزیر را تعیین کند، نقشی سرنوشتساز دارد. توزیع کرسیها بهگونهای است که هیچ جریان سیاسی قادر نیست بهتنهایی اکثریت را تشکیل دهد.»
او توضیح داد: «ائتلافهای مختلف از جمله جریانهای نزدیک به دولت قانون، متحدان نوری مالکی، گروههای سنی نزدیک به حلبوسی و دیگر بازیگران، هرکدام ۲۸ تا ۴۵ کرسی به دست آوردهاند و همین امر ضرورت تشکیل ائتلافهای پیچیده را افزایش میدهد.» تحلیلگر مسائل عراق افزود: «چالش دوم، میزان تأثیرگذاری بازیگران خارجی بر روندهای سیاسی عراق است. بحرانهای فلسطین، لبنان و سوریه و رقابت قدرتهای فرامنطقهای، همگی بر ساختار تصمیمگیری بغداد اثرگذارند. هر تحول امنیتی یا سیاسی در منطقه بهسرعت در عراق بازتاب مییابد و دولت آینده را در موقعیتی حساس قرار میدهد.»
او با اشاره به چالش اقتصادی گفت: «بحران آب ناشی از اقدامات ترکیه در سرشاخههای دجله و فرات، نبود برنامه توسعه، بیکاری گسترده میان فارغالتحصیلان و استمرار فساد اداری، فشار زیادی بر ساختار دولت وارد کرده است. نبود اصلاحات اقتصادی و عدم برنامهریزی برای بهکارگیری جوانان نیز میتواند نارضایتی اجتماعی را افزایش دهد.» صدقیان ادامه داد: «امنیت داخلی نیز چالش اصلی است؛ تضمین امنیت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی شهروندان همچنان شکننده است و دولت آینده باید برنامه امنیتی چندلایهای ارائه کند تا ثبات سیاسی در استانهای مختلف تثبیت شود.»
او درباره شکافهای مذهبی و قومی اظهار داشت: «در ماههای گذشته، رقابتهای هویتی در برخی استانها افزایش یافت، رقابتهایی که در تبلیغات انتخاباتی نیز بازتاب داشت. استمرار این روند میتواند وحدت سرزمینی عراق را تهدید کند و چالش جدیدی برای پارلمان آینده ایجاد کند.»
ابعاد منطقهای و راهبردی دولت آینده عراق
صدقیان توضیح داد: «انتخابات اخیر عراق تنها یک فرایند داخلی نیست، بلکه پیامدهای راهبردی برای محیط منطقهای دارد. موقعیت ژئوپلیتیک عراق باعث میشود هر تحول در ساختار سیاسی بغداد بر معادلات منطقهای اثر بگذارد.» او افزود: «انتخاب نخستوزیر آینده، تعیین سیاست خارجی و مدیریت روابط با کشورهای منطقه و جهان نیازمند اجماع سیاسی داخلی است.»
این تحلیلگر درباره مسئله «سلاح خارج از چارچوب دولت» نیز گفت: «رسیدگی به موضوع گروههای مسلح مختلف بهجز ارتش و حشدالشعبی که وظیفه حفاظت از عراق را دارند، نیازمند اجماع ملی و طرح راهبردی چندمرحلهای است.»
او در پایان خاطرنشان کرد: «آینده عراق نیازمند توافق سیاسی گسترده میان جریانهای اصلی، برنامهریزی اقتصادی جامع، مدیریت هوشمندانه تعاملات خارجی و ترمیم شکافهای اجتماعی است. تنها در چنین شرایطی میتوان امیدوار بود دولت جدید عراق، ثبات سیاسی، توسعه اقتصادی و نقش مؤثر در معادلات منطقهای را تضمین کند.»
0 Comments