آرتورو وارولی در تحلیلی که اندیشکده شورای روابط خارجی اروپا منتشر کرد، نوشت: پس از بیش از سه سال ثبات نسبی برای نخست‌وزیر، ایتالیایی‌ها در یک همه‌پرسی قانون اساسی به اصلاحات قضایی پیشنهادی او رأی منفی دادند. اگرچه رأی‌گیری ظاهراً موضوعی فنی درباره تفکیک مشاغل قضایی بود، اما به سرعت به همه‌پرسی درباره دولت او تبدیل شد.

با مشارکت بالای ۵۹ درصد و رأی قاطع ۵۴ درصدی مخالفان، ملونی قطعاً نگران خواهد بود. این شکست، به محبوبیت داخلی ملونی لطمه زده است. گسست فزاینده‌ای میان موضع ملی‌گرایانه ملونی که او را به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نزدیک کرده و آسیب اقتصادی ناشی از متحد آمریکایی‌اش نهفته است.

مباحثات پیش از رأی‌گیری نه‌تنها مخالفت داخلی با تغییرات قانون اساسی، بلکه حس اضطراب ژئوپلیتیک در میان ایتالیایی‌ها را به نمایش گذاشت.

داده‌های مؤسسات اصلی نظرسنجی نشان می‌دهد که افکار عمومی کاملاً با سیاست‌های ترامپ مخالف است. به این ترتیب شکاف میان روایت دولتی که می‌گوید «منافع ملی» را تضمین می‌کند با ناکامی واقعی آن در حوزه حفاظت از منافع ایتالیا در برابر شوک‌های خارجی ناشی از اقدامات متحد اصلی‌اش، به آسانی در عرصه مباحثات سیاسی قابل برجسته‌سازی است. به‌ویژه که ایتالیایی‌ها با در نظر داشتن نزدیکی ایدئولوژیک ملونی به ترامپ، پیروی او از سیاست خارجی مخرب ترامپ را در عرصه سیاست داخلی لحاظ می‌کنند.

نظرسنجی شورای اروپایی روابط خارجی (ECFR) در نوامبر گذشته — پیش از درگیری با ایران —نشان می‌داد تعداد کسانی که سیاست‌های ترامپ را می‌پسندیدند، حتی در میان رأی‌دهندگان حزب ملونی یعنی حزب برادران ایتالیا، به شدت کاهش یافته‌اند. این «تله ترامپ» یک بُعد دیگر به همه‌پرسی اخیر داد. این همه پرسی به قضاوت درباره رهبری تبدیل شد که به نظر می‌رسد بیش‌ازحد در دفاع از رم در برابر هزینه‌های ناشی از انتخاب‌های راهبردی واشنگتن که کم‌اهمیت‌تر از به راه انداختن جنگ علیه ایران نیستند، مردد است.

پیروزی ترامپ در انتخابات برای ایتالیا خوب بود یا بد؟

وضعیت بین‌المللی به‌عنوان مدافع خاموش، اما قدرتمند اردوگاه مخالفان ملونی عمل کرده است. تشدید درگیری در خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز در پی آن، به لطف وابستگی سنگین انرژی ایتالیا به خلیج فارس، بیشتر از هر کشور اروپایی دیگری به ایتالیا ضربه زده است.

تحلیلگران با پیش‌بینی افزایش ۱ تا ۱.۵ درصدی تورم که صرفاً ناشی از درگیری ایران است، هشدار داده‌اند که رکود قریب‌الوقوعی در راه است. برای قلب صنعتی شمال ایتالیا که پایگاه انتخاباتی کلیدی برای ائتلاف حاکم است، افزایش هزینه‌های انرژی می‌تواند به‌عنوان شکست مستقیم دولت در محافظت از اقتصاد ملی تلقی شود. در هر صورت، ایتالیا در حال آغاز جستجو برای گزینه‌های جدید تامین گاز در سریع‌ترین زمان ممکن است و ملونی به دلیل این شرایط مجبور شد روز چهارشنبه مجدداً به الجزیره سفر کند.

این فشارهای اقتصادی با نحوه برخورد دولت ایالات متحده با متحدانش در آن سوی اقیانوس اطلس تشدید می‌شود.

مدل ترامپ با عنوان «پرداخت برای حضور در بازی» برای امنیت ناتو و تهدید به وضع تعرفه‌های تجاری تنبیهی بر صادرات، حس وابستگی حاکمیت را در ایتالیا ایجاد کرده است که از استقلال واقعی برخوردار نیست. حتی در میان رأی‌دهندگان راست میانه، نشانه‌های واضحی از مخالفت با سیاست خارجی‌ای وجود دارد که ایتالیا را به‌عنوان قربانی جانبی سیاست «اول آمریکای» ترامپ می‌بیند.

در عوض، این رأی‌دهندگان طرفدار یکپارچگی قوی‌تر اروپایی هستند. این تغییر نشان می‌دهد که ایتالیایی‌ها ممکن است روزبه‌روز بیشتر نسبت به نخست‌وزیری بدبین شوند که به قیمت ضربه به ثبات داخلی و انسجام اروپایی، با متحدی بی‌ثبات‌کننده هم‌سو می‌شود.

رأی ایتالیا برای اروپا یک مورد مطالعاتی جذاب است. شکست ملونی، به جایگاه او به‌عنوان پیش‌قراول راست محافظه‌کار اروپایی آسیب رسانده است. این می‌تواند فرصتی برای صداهای میانه‌روتر یا طرفدار اروپا در درون دولت او فراهم کند تا روایتی را که می‌گوید پوپولیسم راست‌گرا تنها مسیر ممکن برای افزایش قدرت ملی است، به چالش بکشند.

اگر تغییر سیاست میانه‌روتری غالب نشود، رم حتی بیشتر در سرنوشت دیکته‌شده توسط ترامپ گرفتار خواهد شد و ممکن است افول ملونی پیش از انتخابات سال آینده اجتناب‌ناپذیر باشد. این شکست همچنین ممکن است نشانه هشداری برای سایر دوستان ترامپ، شامل ویکتور اوربان در مجارستان باشد که انتخابات پرتنشی را دو هفته دیگر پیش رو دارد.

زمانی که ایالات متحده یک کشور عضو اتحادیه اروپا را در درگیری‌هایی گرفتار می‌کند که امنیت آن را تضعیف می‌نماید، خط «دفاع از منافع ملی» ممکن است به اولین قربانی تبدیل شود.

درس این وضعیت برای رهبران اروپایی واضح است: حاکمیت واقعی مستلزم استقلال واقعی است. نمی‌توان ادعا کرد که اولویت با منافع ملی است، اما از آن در برابر دیکته‌های اقتصادی و هزینه‌های نظامی تحمیل‌شده توسط متحدی بی‌ثبات دفاع نکرد. رهبران اروپایی برای بقا در چنین وضعیت بی‌ثبات ژئوپلیتیکی، باید به سمت انسجامی عمل‌گراتر و مبتنی بر منافع حرکت کنند که از ماندن در سایه مرد بی‌ثبات‌کننده کاخ سفید امتناع ورزد.