مارتین وولف، مفسر ارشد اقتصادی در مطلبی که فایننشال تایمز منتشر کرد، نوشت: صندوق بین‌المللی پول آنچه را که در حال حاضر در سراسر جهان در حال رخ دادن است، قرنطینه بزرگ می‌نامد، اما من ترجیح می‌دهم آن را تعطیلی بزرگ خطاب نمایم. عبارت اخیرالذکر به درستی واقعیتی را بیان می‌دارد که اقتصاد جهان از هم فرو خواهد پاشید، حتی اگر سیاستمداران و تصمیم گیرندگان قرنطینه وضع نمی‌کردند.

هر نامی که ما برای وضعیت فعلی در نظر بگیریم، نکته روشن این است که جهان با بزرگ‌ترین بحران از زمان جنگ جهانی دوم و بزرگ‌ترین فاجعه اقتصادی از زمان رکود بزرگ در دهه 1930 مواجه شده است.

جهان زمانی وارد بحران همه‌گیری ویروس کرونا شده است که شکاف و اختلاف بین قدرت‌های بزرگ وجود دارد. به‌علاوه، در بالاترین سطوح دولتی در سراسر جهان شاهد بی‌کفایتی وحشتناک هستیم.

ما از این بحران عبور خواهیم کرد، اما وارد چه فضایی خواهیم شد؟ اخیراً و در ژانویه 2020، صندوق بین‌المللی پول نمی‌دانست که چه ضربه‌ای دارد به جهان وارد می‌شود. اینک ما در بحبوحه همه‌گیری ویروس کرونا با پیامدهای گسترده قرار داریم که بخش اعظم امور نامعلوم است. یک نامعلومی مهم این است که چگونه رهبران کوته‌بین به این تهدید جهانی پاسخ خواهند داد.

بر اساس پیش‌بینی و برآورد صندوق بین‌المللی پول، درآمد سرانه جهانی به میزان 2/4 درصد در سال جاری کاهش خواهد یافت که بیشتر از کاهش 6/1 درصدی در جریان بحران مالی سال 2009 است. به‌واسطه همه‌گیری ویروس کرونا 90 درصد از کشورهای جهان با رشد منفی درآمد سرانه تولید ناخالص داخلی مواجه خواهند شد. این در حالی است که در جریان بحران مالی سال 2009، حدود 62 درصد از کشورهای جهان رشد منفی را تجربه کردند، اما توسعه چین از اثر منفی بحران یادشده کاست.

در ژانویه 2020، صندوق بین‌المللی رشد ملایمی را برای جهان در سال جاری پیش‌بینی کرد، اما اینک برآورد سازمان یادشده این است که اقتصادهای پیشرفته بین سه ماهه چهارم سال 2019 و سه ماهه دوم سال 2020 سقوط 12 درصدی و اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه سقوط 5 درصدی را تجربه خواهند کرد. با این حال، خوشبینانه اینکه پیش‌بینی سه ماهه دوم سال 2020، پایین‌ترین سطح خواهد بود. از این رو انتظار می‌رود در سه ماهه اخیرالذکر بهبود اندکی صورت گیرد، اما پیش‌بینی این است که رشد اقتصادی کشورهای پیشرفته در سه ماهه دوم 2020، پایین‌تر از سه ماهه چهارم 2019 خواهد بود.

بر اساس پیش‌بینی‌های یادشده، بازگشایی اقتصادی در نیمه دوم سال 2020 صورت خواهد گرفت. اگر اینگونه باشد، صندوق بین‌المللی پول انقباض اقتصادی 3 درصدی برای سال 2020 و متعاقباً رشد اقتصادی 8/5 درصدی برای سال 2021 را پیش‌بینی و برآورد می‌کند.

در سال جاری اقتصادهای پیشرفته انقباض اقتصادی 1/6 درصدی را تجربه خواهند کرد و در سال بعد (2021)، گسترش و رشد اقتصادی 5/4 درصدی را پیش‌رو خواهند داشت. البته همه این موارد ممکن است خیلی خوشبینانه باشد. صندوق بین‌المللی پول سه سناریوی جایگزین را مطرح می‌کند. در سناریوی اول، قرنطینه 50 درصد بیش از سطح حداقلی ادامه خواهد داشت. در سناریوی دوم، موج دوم همه‌گیری ویروس کرونا در سال 2021 بروز خواهد کرد. در سناریوی سوم، مولفه‌های دو سناریوی اول و دوم با هم اتفاق خواهد افتاد.

در شرایط قرنطینه طولانی‌تر در سال جاری، تولید جهانی در سال 2020، حدود 3 درصد کمتر از حد مبنا و حداقلی خواهد بود. با موج دوم ویروس کرونا، تولید جهانی 5 درصد کمتر از سطح حداقلی در سال 2021 خواهد بود.

واقعاً نمی‌دانیم چه وضعیتی رخ خواهد داد. شرایط ممکن است بدتر شود؛ بدین مفهوم که ویروس جهش کند، ایمنی افراد مبتلا به ویروس کرونا دوام نداشته باشد و واکسن در آینده نزدیک تولید نشود.

یک ویروس تمام غرور ما را از بین برده است. برای مدیریت این فاجعه چه باید بکنیم؟ راه حل این نیست که قبل از اینکه نرخ مرگ و میر تحت کنترل در آید، دست از قرنطینه بکشیم. بازگشایی اقتصاد در شرایطی که مرگ و میر بیداد می‌کند، غیرممکن خواهد بود، زیرا تعداد قربانیان افزایش می‌یابد و نظام بهداشت و درمان ما را به سمت سقوط سوق می‌دهد. حتی اگر اجازه داشته باشیم به محل کارمان برگردیم، بسیاری این کار را نخواهند کرد؛ اما لازم است با افزایش آزمایش، غربالگری بیماران، قرنطینه و درمان بیماران، برای چنین روزی آماده باشیم.

نباید از صرف هرگونه هزینه‌ای در این زمینه یا سرمایه‌گذاری برای تولید و استفاده از واکسن جدید دریغ شود. به‌علاوه، فقدان همکاری بین‌المللی برای مقابله با همه‌گیری ویروس کرونا به معنای مرگ افراد بیشتری خواهد بود. لازم است واکنش جهانی موثر در دستورکار قرار گیرد. همچنین بدهی کشورهای فقیر بخشیده شود و کمک‌های بلاعوض و وام‌های آسان در اختیار این کشورها قرار گیرد.

ما نیاز به جریان آزادانه تجارت، به‌ویژه در بخش دارو و تجهیزات پزشکی داریم. اگر اقتصاد جهان از هم بپاشد، بهبود اقتصادی وجود نخواهد داشت. باید با اقدامات جمعی، همه‌گیری ویروس کرونا را تحت کنترل در بیاوریم. باید در نظر داشته باشیم که در شرایط همه‌گیری، هیچ کشوری ایمن نخواهد بود. نمی‌دانیم آینده چه خواهد شد، اما می‌دانیم باید آن را رقم بزنیم. آیا می‌توانیم این کار را بکنیم؟