شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
اندیشکده یونانی بنیاد سیاست خارجی و اروپایی هلنیک در یادداشتی نوشت: دیدگاه آنکارا ترکیه را به رویارویی با پاریس کشانده است، چراکه فرانسه از زمان دوره استعماری، دریای مدیترانه و فراتر از آن، آفریقا و خاورمیانه را حوزه نفوذ واحدی قلمداد میکند. همچنین، فرانسه و ترکیه به خاطر مناقشات شخصی بین امانوئل مکرون و اردوغان بر سر نقش اسلام در حوزه سیاسی و اجتماعی نیز اختلاف دارند. در طرف دیگر، آتن در تلاش برای ایجاد توازن در برابر آنکارا، همکاری نزدیکی با پاریس بر اساس دیدگاهها و منافع مشترک شکل داده است. بااینحال، آتن نباید خود را «اقمار ژئوپلیتیکی» پاریس در منطقه نشان دهد بلکه باید یک راهبرد دفاعی و دیپلماتیکی منسجم اتخاذ کند.
در بعد دیپلماتیکی، آتن به یک ائتلاف سیاسی با شرکای منطقهای (اسرائیل، مصر، قبرس، امارات) و پیشبرد سیاست فعال مدیترانهای در بستر راهبرد مستقل نوظهور اروپا نیازمند است. در بعد دفاعی، یونان باید از موقعیت جغرافیایی خود برای نوسازی زیرساختهای دفاعی بهرهبرداری کرده و به «راهحل هوشمندانه» برای تقویت بازدارندگی خود بپردازد.
دیدگاه پاریس
سیاست مدیترانهای پاریس بر واقعگرایی و منافع ملی استوار است. فرانسه خود را قدرت طراز اول با امتیازات متعدد در این منطقه قلمداد میکند. فرانسه تنها کشور مدیترانه دارای عضویت دائم در شورای امنیت سازمان ملل بوده و در میان همه کشورهای این منطقه از قدرتمندترین نیروی نظامی برخوردار است. در حال حاضر، سه موضوع اصلی در دیدگاه راهبردی فرانسه در مدیترانه حائز اهمیت است که عبارتاند از پناهجویان، انرژی و ترکیه. این سه حوزه مسائل با سه حوزه جغرافیایی در مدیترانه، یعنی لیبی و آفریقا، شرق مدیترانه و شاخ آفریقا، همبستگی دارند. برای مقابله باهدف آنکارا در تحمیل نظم جدید در شرق مدیترانه، مکرون تشکیل «گروه مدیترانه» را ضروری میداند. همچنین، فرانسه ظاهراً به دنبال پیشبرد سیاست خارجی متحد اتحادیه اروپا بر اساس «استقلال راهبردی» است.
دیدگاه آنکارا
سیاست تهاجمی و تجدیدنظرطلبانه اردوغان در شرق مدیترانه از چند عامل همگرا ناشی میشود که عبارتاند از تحقق اهداف جاهطلبانه، نظیر ظهور ترکیه بهعنوان قدرت مسلم در خاورمیانه، کاهش وابستگی ترکیه به انرژی و رشد صنعت دفاعی ترکیه برای کاهش وابستگی به خرید از کشوری ثالث.
برخی تحلیلگران معتقدند که ورود کشتیهای اکتشافی ترکیه به شرق مدیترانه انگیزههای اقتصادی دارد. از سال 2010، آنکارا راهبرد پایداری برای گسترش نفوذ سیاسی، اقتصادی و نظامی خود در آفریقا اتخاذ کرده است که موجب دردسر فرانسه، مصر و امارات شده است. تحولات سیاسی و نظامی در لیبی فرصتی در اختیار ترکیه و ایتالیا قرارداد تا همکاری اقتصادی خود در تونس، مالت و دیگر کشورهای شمال آفریقا را گسترش داده و شبکه مواصلاتی وسیعی در منطقه آفریقا – مدیترانه ایجاد کنند.
دیدگاه آتن
بنبست جاری با ترکیه در شرق مدیترانه و گرایشهای نو امپریالیستی آنکارا از دو لحاظ برای آتن معضل دشواری ایجاد کرده است. ازیکطرف یونان باید آمادگی نظامی خود در برابر رقیب دیرینه یعنی ترکیه را حفظ کند و از طرف دیگر به توسعه اقتصادی و رونق سرمایهگذاری علیرغم رکود اقتصادی ناشی از همهگیری کووید-19 ادامه دهد.
امروزه ماهیت رقابت یونان-ترکیه در مقایسه با گذشته تغییر کرده است. آتن نیازمند تجهیزات نظامی پیشرفته و بهینهای است. یونان در این منطقه بسیار عقبمانده و بحرانهای اخیر هم مزید بر علت شده است درحالیکه ترکیه صنعت دفاعی داخلی قدرتمندی ایجاد کرده است.
مسیر پیش رو
اختلافات ترکیه و یونان تازگی نداشته و به این زودی هم برطرف نخواهد شد. همین امر در مورد رقابت جاری ترکیه-فرانسه برای نفوذ و سلطه بر دریای مدیترانه و شمال آفریقا نیز صدق میکند. طی چند سال گذشته، نظم منطقهای و بینالمللی بهطور چشمگیری تغییر کرده و هر سه کشور این مثلث با مخاطرات بزرگی مواجه شدهاند. بااینحال، راهبرد مدیترانهای یونان بر سه ستون استوار است. نخست، یونان باید از مزیت جغرافیایی خود به نفع خویش بهرهبرداری کند. دوم، یونان باید در برنامه نوسازی نیروی دریایی هوشمند سرمایهگذاری کرده و صنعت کشتیسازی خود را احیا نماید. سوم، آتن باید به سرمایهگذاری در فنآوریهای حساس و جنگافزار سایبری بپردازد.
مسلماً آمریکا از این منطقه خارج نشده است اما ظاهراً در حل مشکلات نوظهور و بازدارندگی در برابر آنها بهطور فزایندهای تردید نشان داده و خلأ به وجود آمده، ترکیه را به گسترش نفوذ از طریق دکترین «وطن آبی» تحریک کرده است؛ بنابراین، فرانسه تنها وزنه مقابل ترکیه در این منطقه بوده و دارای منافع حیاتی در منطقه شرق مدیترانه و آفریقاست. آتن هم در میان رقابت راهبردی بین پاریس و آنکارا قرارگرفته است. یونان باید بهسرعت به بررسی راهبرد خویش در برابر ترکیه و نوسازی قدرت دفاعی خویش و تشکیل شبکه همکاری راهبردی منسجم با کشورهایی بپردازد که نگرانیها و منافع مشترکی دارند.
0 Comments