شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنش‌ها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشان‌دهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقه‌ای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: یازده جمهوری استقلال یافته از شوروی از سال ۱۹۹۱، ارتش‌های مستقل خود را به عنوان بخشی از فرآیند دولت‌سازی تشکیل دادند. سه کشور حوزه بالتیک که هرگز خود را جزو این جمهوری‌ها به حساب نیاورده‌اند، اکنون به شکلی محکم در نهادهای غربی ادغام و تثبیت شده‌اند. این کشورها نه تنها با یکدیگر، بلکه در برخی موارد با کشورهای فراتر از مرزهای اتحاد جماهیر شوروی سابق نیز پیوندهای امنیتی برقرار کرده‌اند. مسکو تلاش کرده است تا از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) موقعیت مسلط خود را در سراسر منطقه حفظ کند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس حوزه ژئوپلیتیک گفت: کاهش بی‌سابقه سطح آب دریای خزر نه‌تنها تهدیدی زیست‌محیطی، بلکه زنگ خطری ژئوپلیتیکی برای ایران و کشورهای ساحلی است که نیازمند همکاری چندجانبه فوری‌اند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک عضو هیات علمی‌دانشگاه تربیت مدرس گفت: تنها سازوکار حقوقی الزام‌آور محیط زیست دریایی دریای‌خزر، کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریایی دریای‌خزر موسوم به کنوانسیون تهران با پروتکل‌های پنج‌گانه آن است که ظرفیت‌های زیادی دارند که قلمرو آن شامل مسائل مختلف از جمله جلوگیری و کاهش آلودگی، نوسانات سطح دریای‌خزر، تبادل و دسترسی به اطلاعات، مدیریت مناطق ساحلی و غیره است. باید ضمن بررسی این ظرفیت‌ها برای همکاری کشورهای ساحلی، با رفع موانع، آنها را فعال‌تر کرد تا رژیم دریایی و محیط زیستی دریای‌خزر را حفظ و تقویت کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل ترکیه با بیان اینکه افزایش همکاریهای دفاعی آنکارا و باکو، در درازمدت تامین منافع ترکیه را به همراه دارد، گفت: ناتو یکی از بازیگرانی است که قطعا ابعاد و نتایج این اقدام مشترک باکو- آنکارا را رصد می‌کند، چرا که اقدام کنترل هوایی مشترک ترکیه با جمهوری آذربایجان، با خطر باز شدن سیستم امنیتی ناتو در برابر سیستم نظامی روس محور باکو همراه خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: برگزاری نشست وزیران دفاع کشورهای شمال اروپا در لهستان، مخالفت مجدد مجارستان با تحریم‌های ضدروسی اروپا، اعلام زمان پیوستن سوئد به ناتو،واکنش روسیه به سخنان سالیوان در باره حمله به کریمه، درخواست رئیس جمهور برزیل برای برقراری آتش‌بس بین روسیه و اوکراین، ناکامی احزاب یونان برای تشکیل دولت، اعتراضات در پاپوآ گینه‌نو به امضای پیمان دفاعی با آمریکا، سردتر شدن روابط چین و انگلیس پس از نشست جی ۷، واکنش چین به جوسازی ها در مورد تایوان، اظهارات وزیر خارجه طالبان درباره توافقنامه حقآبه با ایران، رزمایش تاکتیکی نیروی دریایی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، شکایت ارمنستان از جمهوری آذربایجان به دیوان لاهه، افزایش تدابیر امنیتی ترکیه در مرز ایران و سوریه، نشست وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا و تدارک اتحادیه اروپا برای دشمنی تازه با ایران از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: فرمانده نیروی دریایی راهبردی ارتش با بیان اینکه رزمایش مرکب کمربند امنیت دریایی 2023، به توسعه همکاری‌ها میان نیروهای دریایی ایران، چین و روسیه و همچنین افزایش آمادگی برای تامین امنیت دریایی و ایمنی دریانوردی به صورت مشترک در راستای ایجاد صلح و ثبات منطقه‌ای کمک می‌کند، از تلاش‌ها برای حضور کشورهای منطقه در رزمایش کمربند دریایی و همچنین همکاریهای فرماندهان نیروهای دریایی اقیانوس هند (IONS) برای سال آینده خبر داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اخیرا ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، ضمن تصویب دکترین دریایی، فرمان اجرایی مربوطه را امضا و آن را با هدف تضمین اجرای سیاست دریایی ملی، جایگزین دکترین دریایی مصوب 17 ژوئن 2015 کرد.
پوریا نبی پور- دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
شورای راهبردی آنلاین- رسانه ها: انتقاد شدید رهبر کره شمالی از تنش آفرینی ایالات متحده در شبه‌جزیره کره، درخواست سئول برای ادامه مذاکرات صلح با کره شمالی، دیدار مقامات طالبان با نمایندگان اتحادیه اروپا در قطر، برگزاری نشست وزرای خارجه همسایگان افغانستان در تهران، مسئله افغانستان محور نشست امروز گروه ۲۰، هشدار دبیرکل سازمان ملل درخصوص فروپاشی اقتصاد افغانستان، لفاظی دوباره نخست وزیر رژیم صهیونیستی ضد ایران، سفر وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به واشنگتن، آخرین نتایج انتخابات پارلمانی عراق، اولین اظهارات مقتدی صدر بعداز اعلام نتایج انتخابات عراق، آغاز رزمایش جمهوری آذربایجان در دریای خزر، تقویت نیروهای نظامی یونان در مرز با ترکیه، انتقاد لاوروف از استقرار گسترده نیروهای ناتو در آسیا، گفتگوی تلفنی پوتین با مرکل و مکرون درباره بحران اوکراین، بی نتیجه بودن مذاکرات مرزی چین و هند، انتقاد چین از اظهارات نخست وزیر سابق استرالیا درباره تایوان و آغاز نشست مشترک دو نهاد مالی جهان از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «وضعیت به‌سرعت رو به وخامت در «شاخ آفریقا» را دیگر نمی‌توان مجموعه‌ای از درگیری‌های پراکنده و محلی دانست؛ این وضعیت به یک بحران امنیتی جهانی تبدیل شده که نیازمند توجه فوری بازیگران بین‌المللی است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در حالی که «پیمان دفاعی مشترک مکه» بحث‌هایی را درباره اینکه آیا پاکستان بار دیگر مجبور به ورود به جنگ در خاورمیانه می‌شود یا خیر برانگیخته، معنای واقعی آن این است که آیا این توافق در صورت حمله به یکی از شرکا، فضایی برای مانور به اسلام‌آباد می‌دهد یا خیر؟»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژی‌های تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکت‌های دو کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»