شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.
شورای راهبردی آنلاین: ترامپ در صدد صدور فرمان عفو خود، دستور ابومازن برای برگزاری انتخابات در ۴ ماه آینده، افزایش قیمت جهانی نفت، انتقاد بایدن و هریس از «استاندارد دوگانه» پلیس آمریکا در برخورد با معترضان، دومینوی استعفا در کابینه ترامپ، اخراج از وزارت خارجه به علت انتقاد از ترامپ، عبور مجدد پروازهای قطر از آسمان عربستان، هشدار چین به آمریکا، انتشار پیش‌نویس لایحه استیضاح ترامپ، پرتاب ماهواره جدید ترکیه به فضا، اعزام ۲ بمب‌افکن آمریکایی به منطقه، درخواست سازمان جهانی بهداشت از کشورهای اروپایی و پیروزی دموکرات‌ها در مجلس سنا از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: اگر کسی فکر می‌کند که سیاست 20 سال اخیر آمریکا در خاورمیانه اساساً درست بوده است، چنین کسی اصلاً چیزی از سیاست نمی‌داند. همه انتقادات نیز مؤید آن است که هیچ‌کس طرفدار «جنگ‌های بی‌پایان» نیست، هیچ‌کس خواستار تعهدات بیش‌ازحد نیست و هیچ‌کس مخالف تناسب تعداد نیروهای آمریکا با وظایف محوله نیست. همچنین، در این امر اتفاق‌نظر وجود دارد که سیاست آمریکا در هر یک از این آزمون‌ها شکست‌خورده است اما فراتر از آن، اتفاق‌نظری وجود ندارد.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: بزرگنمایی اختلافات سیاسی و تفاوت‌های مذهبی میان ایران و عربستان سعودی بیش از آنکه برای نشان دادن تضاد منافع این قدرت‌های منطقه‌ای باشد، اغراق‌آمیز بوده است. اظهارات تند مقامات دو کشور نیز باعث می‌شود تا عربستان و ایران به‌عنوان «دشمنان متخاصم» و «رقبای ژئوپلیتیک» در نظر گرفته شوند. بااین‌حال، مثال عراق نشان داده است که وقتی صحبت از منافع متقابل ژئوپلیتیک و اقتصادی بین دولت‌ها باشد، می‌توان اختلافات را کنار گذاشت. امروز هیچ دو کشوری در خاورمیانه را نمی‌توان یافت که پیوندهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آنها قوی‌تری از ایران و عراق باشد. اگرچه شیعه‌مذهب بودن اکثریت مردم دو کشور یکی از عوامل مهم در این نزدیکی است اما دلیل اصلی آن تمایل دو کشور برای پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در عراق است.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: با انتخاب بایدن به‌عنوان رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، برخی از کشورهای خاورمیانه‌ای نفس‌های خود را حبس کرده‌اند. روابط اسرائیل و آمریکا که متأثر از روابط گرم جرد کوشنر، داماد ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل بود در دوران بایدن دیگر ادامه نخواهد داشت و عربستان سعودی نیز احتمالاً با افزایش نظارت کنگره بر مسائل حقوق بشری این کشور مواجه خواهد شد. رهبران کشورهای خاورمیانه نیز به‌خوبی می‌دانند که دیدگاه بایدن لزوماً با رویکردهای آنها مشترک نیست.
شورای راهبردی آنلاین: انفجار در محل استقرار نیروهای ترکیه در غرب ادلب، آتش‌سوزی بزرگ در مخزن سوخت آرامکو در پی عملیات موشکی انصارالله، قصد دولت ترامپ برای اعمال تحریم های جدید علیه وزارت دفاع روسیه، کنفرانس خبری ۶۳ ثانیه‌ای ترامپ!، ممانعت سفارت آمریکا از ارائه گزارش ترور فرماندهان مقاومت به پارلمان عراق، شکسته شدن رکورد افزایش قیمت نفت، توافق نمایندگان لیبیایی برای برگزاری نشست در غدامس لیبی، کمک ۱۳ میلیارد دلاری جامعه جهانی به افغانستان، ابراز نگرانی شورای اروپا از یورش پلیس فرانسه به پناهجویان، تاکید وزیر خارجه چین بر حاکمیت این کشور بر جزایر سنکاکو، تاکید بایدن بر سیاست تشکیل ائتلاف‌ها در عرصه جهانی و حمایت ریاض از «فرمانده ترورها» در عدن از مهم‌ترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس اقتصاد سیاسی با اشاره به اینکه وارد دنیای چندقطبی با بلوک‌های مختلف می‌شویم گفت: حتی ازنظر ژاپنی‌ها هم دوره نظم اقتصادی موجود و دلار محور در حال پایان است و به همین جهت آنها هم خود را برای نظام اقتصادی چندجانبه آماده می‌کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: ریاض با نگرانی از تضعیف روابط راهبردی‌اش با امریکا در دوره ریاست جمهوری بایدن، تلاش دارد همچنان ایران را به‌عنوان عنصر ناامن‌ساز و نیز تهدیدگر امنیت در منطقه معرفی کند و از طریق دادن امتیازات رایگان به غرب به‌ویژه آمریکا با فروش نفت و به‌تبع آن خرید کلان نظامی، نسبت به حفظ روابط استراتژیک ریاض با واشنگتن اطمینان پیدا کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اکولوژی در ساده‌ترین برداشت، دانش مطالعه روابط موجودات زنده و محیط‌زیست آنان است. در یک محیط اکولوژیک، پدیده‌های جمعیتی، نوع تغذیه، شکل، اندازه و مقدار، عادات و رفتار جانوران آن محیط در بقا و یا آسیب‌پذیری آن تأثیرگذار است. علاوه بر روابط پیچیده درونی، روابط برون سیستمی هر محیط اکولوژیکی بر بقا آن مؤثر است. چنانچه روابط برون‌سیستمی یک محیط مشخص اکولوژیکی با سایر محیط‌ها دچار نوسانات گردد آسیب‌پذیری آن حتمی است.
دکتر ابراهیم رومینا – استادیار جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک دانشگاه تربیت مدرس
شورای راهبردی آنلاین – رصد: دولت‌های غربی اتفاق‌نظر دارند که تحریم‌های اقتصادی علیه روسیه مؤثر بوده و باید تمدید شود. در اتحادیه اروپا، تمدید این تحریم‌ها به تصمیمی عادی تبدیل‌شده است که چندان بحث‌برانگیز نیست. اگرچه در آغاز ریاست جمهوری ترامپ تداوم سیاست تحریمی آمریکا علیه روسیه زیر سؤال رفت، اما این بلاتکلیفی با تصویب «قانون مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریم» (CAATSA) در اوت 2017 پایان یافت.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پیروزی بایدن در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تأثیر چشم‌گیری در خاورمیانه خواهد داشت و فضایی برای همکاری‌های سازنده فرا آتلانتیکی به‌ویژه در حمایت از روندهای دیپلماتیک برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای و نجات توافق هسته‌ای با ایران ایجاد خواهد کرد. این دو موضوع برای منافع اروپا بسیار مهم است، چراکه بی‌ثباتی منطقه‌ای می‌تواند به اروپا نیز سرایت کند. در مقابل، پیروزی مجدد ترامپ، خطر تقابل با ایران را تشدید کرده و حرکت ایران به سمت دستیابی به توانایی تولید سلاح هسته‌ای را سرعت می‌بخشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط امنیتی و دفاعی اتحادیه اروپا و آمریکا از دیرباز نقشی محوری در امنیت اروپا داشته است. واشنگتن از طریق ناتو، قابلیت‌های نظامی کلیدی و تضمین‌های امنیتی، به‌ویژه در زمینه اطلاعات، نظارت و شناسایی (ISR)، فرماندهی و کنترل، سوخت‌رسانی هوایی، ترابری راهبردی هوایی و حملات دوربرد، در اختیار اروپا قرار داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اجلاس وزرای امور خارجه ترکیه، عربستان سعودی، پاکستان و مصر در استانبول فرصتی برای هماهنگی دیپلماتیک درباره بحران‌های غرب آسیا فراهم آورده، اما موفقیت آن به مشارکت بازیگران اصلی و تبدیل رایزنی‌ها به اقدامات عملی وابسته خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: حضور هیئت‌های عالی‌رتبه از کشورهای عضو «توافقنامه دفاع مشترک مکه» در تهران، در شرایطی که منطقه درگیر تنش‌های نظامی و فرایند شکننده مذاکرات ایران و آمریکاست، نقطه عطفی در معادلات امنیتی خلیج فارس و غرب آسیا محسوب می‌شود.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: کاهش سطح آب دریای خزر دیگر صرفا یک مسئله زیست‌محیطی یا آب‌شناختی (هیدرولوژیک) نیست، بلکه به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی و اقتصادی برای کشتیرانی در سراسر این دریا است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: تحولات در نظم جهانی، فرصت‌ها و چالش‌هایی را برای کشورهای جنوب جهان ایجاد می‌کند. نهادهایی که برای مدیریت روابط بین‌الملل در رابطه با امور مالی، امنیت، تجارت و دیپلماسی پس از جنگ جهانی دوم توسعه یافتند، هنوز هم کارآمد و مرتبط هستند اما ساختارهای اساسی آنها دیگر با توزیع جدید قدرت سازگار نیستند. با این حال، طی دو دهه گذشته، بسیاری از کشورها در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه از نظر اقتصادی قدرتمندتر شده‌اند، نفوذ بیشتری در روابط بین‌الملل کسب کرده‌اند و می‌توانند شبکه‌های جدیدی از همکاری ایجاد کنند. این تحولات فرصتی را برای ایجاد نهادهایی با نمایندگی بیشتر و موثرتر از آنچه امروز هستند، ایجاد می‌کند. با این حال، این امر مستلزم همکاری، غلبه بر خطوط تقسیم داخلی و حمایت از کشورهای کم‌درآمد است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «قیمت‌های نفت، گاز و سوخت نقشی محوری در جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران دارند؛ واشنگتن می‌خواهد قیمت‌ها را کاهش دهد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «امنیت اروپا به‌طور فزاینده‌ای به یک معضل برای اتحادیه اروپا تبدیل شده است. نگرانی‌های فوری درباره تهدید روسیه علیه اروپا و افزایش ابهام درباره تعهد واشنگتن به امنیت اروپا، کشورهای عضو این اتحادیه را به اتخاذ اقداماتی بی‌سابقه در حوزه امنیت و دفاع سوق داده است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت بر سر انرژی، مواد معدنی و زنجیره‌های تأمین، ابزارهای ژئواکونومیک را گسترش داده و نقش بریکس و مسیرهای جایگزین را در نظم اقتصادی جهان برجسته کرده است.