نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا و آمریکا یک سلسله تحریمهای گستردهای را علیه روسیه در حوزههای مختلف اقتصادی، تجاری و انرژی اعمال کردند. البته پیش از حمله روسیه در سال 2022 به اوکراین نیز، اتحادیه اروپا تحریمهای دیگری را علیه این کشور به دنبال الحاق شبهجزیره کریمه اعمال کرده بود. اما این تحریمها در حوزه انرژی اعمال نشد، آن هم به این دلیل که روسیه تامین کننده حدود 40 درصد نفت و گاز 18 کشور اروپایی بود. اما پس از حمله روسیه به اوکراین، تحریمهای اروپا و ایالات متحده در حوزه انرژی گستردهتر و فراگیرتری اعمال شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: آلمان برای اولینبار در بیش از یک دهه گذشته، «دستورالعملهای جدید سیاست دفاعی» خود را صادر کرد و «بوریس پیستوریوس»، وزیردفاع آلمان طی آن از ارکان کشورش خواست تا دوباره «آماده جنگ» و «قادر به دفاع» شود. وی متعهد شده ارتش را آنچنان تقویت کند که به ستون فقرات بازدارندگی و دفاع جمعی دراروپا تبدیل شود.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در حالی اروپا وارد دومین زمستان خود از زمان بستن شیرهای خطوط لوله گاز روسیه، میشود که توانسته در حجم ذخایر گازی خود رکورد جدیدی ثبت کند. پس از حمله روسیه به اوکراین در فوریه 2022، اروپا طرح بحرانی را برای کاهش اتکای خود به سوخت روسیه تنظیم کرد که براساس آن، باید تا ماه اوت 2023 سطح ذخیره سازی گاز65 درصد، تا اکتبر 80درصد و تا نوامبر 90درصد تکمیل شود. اما پس از پایان تابستان امسال، دو ماه زودتر از موعد مقرر، سطح ذخیرهسازی گاز 90 درصد تکمیل گردید.
حمیده صفامنش – پژوهشگر روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه در نشست گروه 20 در هند، صف بندی جدیدی از قدرتهای نوظهور و کشورهای درحال توسعه را در مقابل کشورهای اروپایی و آمریکایی شاهد بودیم، گفت: ما در حال گذار نظام بینالمللی، توزیع و شبکه ای شدن قدرت در عرصه جهانی هستیم و تنها کشورهای اروپایی و آمریکایی تعیین کننده روند تحولات مالی، اقتصادی ، سیاسی و امنیتی جهان نیستند.
شورای راهبردی آنلاین- رصد: خاموش شدن سه نیروگاه برق هستهای باقی مانده در آلمان که در ماه آوریل رخ داد، نشانگر پایان استفاده از این نوع انرژی در آلمان بود که جرقه انجامش در سال 2002 زده شد. با وجود دستورکار آلمان (و اتحادیه اروپا) در خصوص تغییرات اقلیمی و بحران انرژی ناشی از تهاجم روسیه به اوکراین، سیاست آلمان برای کنار گذاشتن انرژی هستهای دستخوش تغییر نشد. تنها تعدیلی که دولت اولاف شولتس پس از مشاجرات شدید درون حزبی در این رابطه انجام داد به تعویق انداختن ضرب الاجل نهایی تعطیلی راکتورها از سال 2022 به اواسط آوریل سال 2023 بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل اروپا ضمن تشریح ابعاد پیش نویس قانون همبستگی سایبری اروپا، گفت: علی رغم مقاومت برخی اعضای اتحادیه اروپا در برابر اشتراک گذاری اطلاعات در چارچوب سپر یا گنبد فراگیر سایبری اروپایی، این قانون به این نگرانی پرداخته و بودجه هنگفتی که اختصاص داده شده، امکان موفقیت این قانون را بالا برده است. از طرف دیگر با توجه به اعلام استراتژی امنیت سایبری ایالات متحده در 2 مارس سال جاری و همچنین تلاش برای همکاری فراآتلانتیکی برای مقابله با تهدیدات سایبری، اتحادیه اروپا تلاش مضاعفی برای اجرایی کردن این قانون دارد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل روسیه با بیان اینکه بیانیه چین فاقد پیشنهاد مشخصی برای مبادله امتیاز بین دو طرف درگیر در جنگ اوکراین و گشایش روزنهای به روی صلح بوده، صرفا خواستار آغاز مذاکرات بود، گفت: در جریان جنگ اوکراین، چین با خرید انرژی ارزان قیمت از روسیه و افزایش ذخایر انرژی، نه تنها برای اولین بار به صادرکننده انرژی تبدیل شده، بلکه از قدرت چانه زنی بیشتر در برابر سایر صادرکنندگان انرژی به چین هم برخوردار شده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل اروپا با بیان اینکه اجلاس اخیر گروه 20، نمایشی از صفآرایی قدرتهای بزرگ و نوظهور جهان پس از حمله روسیه به اوکراین بود، گفت: آنچه در این اجلاس رخ داد، شفافیت سیاست اعلامی و اعمالی اعضا بود و در جریان آن، برخی کشورها ناچار به انتخاب شدند که یا در کنار روسیه و مقابل غرب بایستند یا در برابر این کشور.
شورای راهبردی آنلاین – رسانه ها: هشدار لاوروف نسبت به دفن قرارداد غلات ، مشارکت ریاض در برنامه دفاعی اروپا، سند نهایی نشست وزرای خارجه گروه ۲۰ بدون اشاره به اوکراین، تحریمهای اتحادیه اروپا مانع شرکت لاوروف در کنفرانس خلع سلاح، آمریکا در حال رایزنی با متحدانش برای اعمال تحریمهای جدید علیه چین، فروش احتمالی مهمات اف-۱۶ به تایوان از سوی پنتاگون، ارزیابی علی اف از خطرناکترین تقابل شرق و غرب پس از جنگ سرد، تاکید اولیانوف بر اینکه غرب برای احیای برجام اراده ندارد، طغیان در ارتش رژیم صهیونیستی با کناره گیری ۱۸۰ نظامی دیگر کنارهگیری، اختلافنظر آمریکا و تروئیکای اروپایی درباره اقدام علیه ایران در شورای حکام آژانس، برگزاری نشست سران جنبش غیرمتعهدها به میزبانی باکو، جنگ چین و آمریکا در حوزه فناوری، اذعان نخستوزیر سابق قطر به اینکه عادیسازی روابط با اسرائیل مشکلات را حل نمیکند، سفر رئیس بانک مرکزی روسیه به ایران، روسیه اطمینان داد که قصد ندارد در اوکراین از سلاح هسته ای استفاده کند، تاکید گروسی بر ضرورت حفظ ارتباط با ایران در بالاترین سطح، تاکید شولتس برافزایش تولید تسلیحاتی آلمان، پوتین حمله مسلحانه در بریانسک را تروریستی خواند، ادعای توقیف یک شناور حامل تسلیحات ایرانی توسط نیروی دریایی بریتانیا از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه مدتی است سودای ارتقای جایگاه و نقش اروپا در ناتو و کاهش نفوذ آمریکا را در سر میپروراند. ولی معادلات سیاسی و امنیتی اروپا خلاف خواستههای رئیس جمهور فرانسه را نشان میدهد.
مرتضی مکی – کارشناس مسائل اروپا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»