در تجزیه و تحلیل مفهوم مقاومت چه در ادبیات جهانی و چه در ادبیات اسلامی و منطقه‌ای، سه محور عمده را می‌توان مورد توجه قرار داد؛ نخستین گام در واژگان مقاومت که همواره در مفهوم ادبیات نظامی از آن به عنوان آتش تهیه نام برده می‌شود، شعر، موسیقی و رمان است که مسیر دو حرکت دیگر مقاومت را هموار می‌سازد. بدون تکیه بر ادبیات مقاومت امکان به حرکت درآوردن شعور ایمانی مقاومت در میان ملت‌های تحت ستم وجود ندارد و این اصلی است که از آن به مفهوم مقاومت خزنده نام برده می‌شود.

در بین بسیاری از ملت‌هایی که به نوعی تجربه مبارزاتی را پشت سرگذاشته‌اند نقش ادبیات مقاومت در گذر زمان کاملا پر رنگ بوده و در پاره‌ای موارد بدون طی کردن عناصر دیگر مقاومت به اهداف خود دست یافته‌اند. یکی از این ملت‌ها، مردم آفریقای جنوبی هستند که نقش راهبردی جریان ادبیات مقاومتی بین آن‌ها برجسته تر بوده که به اشکال گوناگون تجلی یافته و سرانجام بدون تحمل هزینه‌های انسانی به فروپاشی رژیم آپارتاید منجر شد.

محور دیگر ادبیات مقاومت، حضور فیزیکی پیوسته مردم تحت ستم در عرصه‌های میدانی و طرح خواسته‌های خود در قالب شعارهای سیاسی است که این نوع مقاومت عمدتا توجه افکار عمومی را به خود جلب می‌کند. ملت فلسطین در طول بیش از 7 دهه گذشته این مسیر را طی کرده، اما به دلیل برتری میدانی و پشتوانه بین‌المللی که رژیم صهیونیستی از آن برخوردار است، نتوانسته به اهداف خود دست یابد. هر چند اینگونه حضور ممکن است با خشونت‌های شدید قدرت‌های مسلط همراه باشد، ولی این راهبرد، گامی عملی، اما مسالمت‌آمیز برای مقهور کردن قدرت‌های استعمارگر، تلقی می‌شود.‌

گام نهایی نیز مبارزه مسلحانه است که پرچالش‌ترین و پرهزینه‌ترین محور حرکت به سمت استقلال و آزادی به‌شمار می‌رود، اما ممکن است در شتاب‌دهی حرکت مردمی برای نیل به آرمان‌ها موثرتر باشد. این مسیر طولانی و پرهزینه را ملت‌های مختلف جهان از جمله مردم الجزایر، لیبی، کوبا، مصر، مغرب و عراق متحمل شده‌اند و با نتیجه دلخواه به پایان رساندند.

اما طی 4 دهه گذشته مفهوم مقاومت تعریف جدی‌تری یافته و آن گسترش حوزه جغرافیائی مقاومت در برابر تجاوزگران است که سوریه، عراق، فلسطین، افغانستان، ایران و یمن را در بر می‌گیرد.

راهبرد مبارزاتی این حوزه کاملا مبتنی بر مفاهیم سیاسی و حفظ برتری نظامی است که نمونه آن جنگ 33 روزه سال 2006حزب الله علیه رژیم صهیونیستی بود که علاوه بر تغییر قواعد درگیری میدانی به شکست اسطوره ارتش رژیم صهیونیستی منجر شد.

درواقع نقش مدیریتی فرماندهان میدانی و سیاسی حزب الله در تغییر موازنه قدرت کاملا آشکار است؛ زیرا بدون وجود فرماندهانی شجاع، مدیر، مدبر و آشنا به تاکتیک‌های نظامی امکان تحقق این پیروزی تاریخی وجود نداشت.

سید حسن نصرالله به عنوان فرمانده میدانی و سیاسی و شهید عماد مغنیه به عنوان توانمندترین فرمانده میدانی در کنار سایر فرماندهان با تجربه ایرانی مانند شهید قاسم سلیمانی، فرمانده سابق سپاه قدس توانستند ابتکار عمل میدانی را در دست بگیرند.

صرف نظر از شیوه‌های مبارزه در جغرافیای محور مقاومت، یک اصل مهم و پنهان که در تحرک‌بخشی رزمندگان عرصه‌های میدانی نقشی پر رنگ و سرنوشت‌ساز دارد، اعتقادات مذهبی است .تکیه بر اعتقاد مذهبی به عنوان نیروی محرکه مدافعان میدانی تاثیر عمیق خود را در جنگ 33 روزه لبنان کاملا نشان داد و همین اعتقاد ایمانی بود که بر قدرتمند‌ترین ارتش‌های جهان یعنی ارتش رژیم صهیونیستی غلبه کرد.

سید حسن نصر الله با تکیه بر همین نیروی قدرتمند اعتقادی است که در سخنرانی‌های خود به ویژه در سخنرانی روز قدس با اعتماد و اعتقادی کامل از فروپاشی رژیم صهیونیستی سخن گفت.

محور دیگر مقاومت در بخشی از جغرافیای مقاومت، انصارالله یمن است که بیش از 6 سال است در برابر یک ائتلاف جهانی به رهبری رژیم ال سعود ایستادگی می‌کند. انصار الله یک مجموعه ریشه‌دار یمنی است که شاخه تشیع مذهب زیدی را تاسیس کردند و با تکیه بر این اعتقاد مذهبی پس از 6 سال، موازنه قدرت را به سود ملت یمن تغییر دادند.

عربستان با برخورداری از یک ائتلاف گسترده که در آن 32 کشور مختلف جهان حضور دارند و با استفاده از سلاح‌های گسترده قصد ریشه‌کن ساختن حوثی‌های یمن را داشت، اما شاخه نظامی این مجموعه یعنی انصار الله با مقاومت میدانی خود این ائتلاف را ناکام ساختند.

رژیم آل سعود در طول 6 سال گذشته بیش از 350 میلیارد دلار هزینه جنگی متحمل شد، اما نتوانست معادلات میدانی را به‌سود خود تغییر دهد .علت این امر این است که مجاهد بزرگ و رهبر انصارالله، عبدالملک الحوثی با تکیه بر اعتقادات و ایمان حوثی‌ها توانست یک راهبرد میدانی را طراحی کند و مدیریت عرصه‌های میدانی را به‌دست بگیرد.

عبدالملک بدرالدین الحوثی در طول شش سال اخیر با همکاری نیروهای مقاومت یمن و کمیته‌های انقلابی توانست شیوه‌های مدیریتی حزب‌الله را در یمن پیاده‌سازی کند. اکنون عبدالملک الحوثی با اعتماد به نفس بالا از پیروزی حتمی ملت یمن بر ارتش عربستان و نیروهای ائتلاف سخن می‌گوید و پشتیبانی صریح وی از مبارزات ملت فلسطین در جریان سخنرانی روز جهانی قدس نشان می‌دهد که انصارالله گستره مبارزاتی خود را توسعه داده‌اند.

بنابراین در تجزیه و تحلیل سخنرانی اخیر سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله و سید عبدالملک الحوثی، رهبر انصارالله یمن می‌توان نتیجه‌گیری کرد که مقاومت به یک اصل مبارزاتی نهادینه شده و سازمان‌یافته تبدیل شده است. اتفاقات اخیر بیت المقدس و خیزش اهالی مناطق شیخ جراح، باب المغاربه و باب‌العامود در قدس شریف علیه رژیم صهیونیستی نیز ناشی از تاثیرپذیری مستقیم ملت فلسطین از ادبیات مقاومت منطقه است که این تاثیرپذیری سرانجام به یک نیروی محرکه قدرتمند و پایداردر اراضی اشغالی تبدیل خواهد شد.