هانس کریستنسن و رابرت نوریس در مقاله ای که در نشریه بولتن دانشمندان اتمی منتشر شد، نوشتند: اقدامات روسیه برای نوسازی توان هسته‌ای موجب افزایش نگرانی کشورهای دیگر شده‌ و توجیه خوبی برای انجام برنامه مشابه توسط دیگر کشورهای هسته‌ای است. این امر استدلال مخالفان سیاسی کاهش زرادخانه هسته‌ای جهان را نیز تقویت می‌کند.  

وضعیت و آینده زرادخانه هسته‌ای روسیه به دلایل مختلف ازجمله شفافیت اندک، عدم اطلاع رسانی بر مبنای معاهده استارت جدید درباره مجموع تعداد سلاح هسته‌ای و عدم اطلاع‌رسانی جامع روسیه از توان هسته‌ای‌اش، نامعلوم است. تنوع فزاینده در قدرت موشک بالستیک قاره پیمای روسیه نیز بر این بلاتکلیفی افزوده‎‌است.

نوسازی گسترده بیانگر نوع نگاه دولت پوتین به توان هسته‌ای به ویژه قدرت هسته‌ای راهبردی است که جزء لاینفک امنیت و موقعیت روسیه به‌عنوان یک قدرت بزرگ قلمداد می‌شود. حفظ برابری قدرت با آمریکا قوی‌ترین انگیزه روسیه برای نوسازی قدرت هسته‌ای به شمار می‌رود.

دکترین هسته‌ای

آخرین نسخه دکترین نظامی روسیه که در دسامبر 2014 به تایید پوتین رسید چنین بیان می‌دارد:

“روسیه حق خود را برای بکارگیری سلاح هسته‌ای در پاسخ به استفاده از این سلاح یا هر نوع سلاح کشتار جمعی دیگر علیه خود یا متحدانش و نیز در صورت حمله به فدراسیون روسیه با سلاح متعارف را که بقای کشور تهدید شود، محفوظ می‌دارد.”

این دکترین دقیقا مشابه دکترین منتشر شده در سال 2010 است. در دکترین سال 2014 همانند دکترین قبلی (سال2010)، ناتو در صدر فهرست خطرهای اصلی خارجی علیه روسیه تعریف شده‌است.

موشک‌های روسیه

روسیه 311 موشک بالستیک قاره پیما دارد که قابلیت حمل 1050 کلاهک را دارد. از رده خارج ساختن موشک‌های بالستیک قاره پیمای زمان شوروی سابق به خوبی در دست اجرا است و تا سال 2022 کامل خواهد شد. بکارگیری نسل اول موشک اس اس-27 مُد1 (SS-27 Mod1)کامل شده و نسل دوم این نوع موشک در حال ساخت است.

موشک اس اس-18 (آر.اس-20وی)

این موشک در سیلوهای موشکی مستقر است و 10 کلاهک هسته‌ای دارد و اولین بار در سال 1988 بکار گرفته شد. این موشک قرار است تا 2022 جزو تسلیحات روسیه باقی بماند و سپس موشک سنگین بالستیک قاره پیما بنام سرمت (SARMAT) جایگزین آن شود.

موشک اس اس-19 (آر اس-18)

این موشک در سیلوهای موشکی مستقر است و شش کلاهک هسته‌ای دارد و در سال 1980 در اختیار ارتش قرار گرفت و قرار است به تدریج و در سال 2019 از رده خارج و موشک اس اس- 27 مُد2(SS-27 Mod-2) جایگزین آن شود.

موشک اس اس -25(آر اس-12 یا توپول)

روسیه چند سال است که کار از رده خارج ساختن این نوع موشک را آغاز کرده و تاکنون بیش از 80 موشک یادشده را از رده خارج ساخته‌است. آخرین گروه از این موشک تا سال 2021 از رده خارج خواهد شد.

موشک اس اس -27 مُد1 و 2 

روسیه دو نسخه از مدل اس اس-27 مُد را به کار گرفته ‌است. نسخه مُد1 یک کلاهک دارد و هم متحرک و هم مستقر در سیلوهای موشکی است. مدل 1 موشک مذکور در سال 2012 کامل شد و 78 موشک از این نوع تولید که 60 عدد مستقر در سیلوهای موشکی و 18 موشک متحرک است.

موشک‌های اس اس بی ان (SSBNs) و اس ال بی ام (SLBMs)

نیروی دریایی روسیه مشکل فنی مربوط به ساخت این موشک‌ها را برطرف ساخته‌است. اولین و دومین زیردریایی روسیه به ترتیب به نام‌های یوری دلگوروکی (Yuri Dolgoruki) و آلکساندر نوسکی (Alexander Nevsky) مجهز به موشک‌های مذکور شده و سومین زیردریایی به نام ولادیمیر مونوماخ (Vladimir Monomakh ) با استقرار موشک‌ها به شکل آزمایشی به زیردریا رفته‌است. اسکله‌های جدیدی برای زیردریایی‌ها در منطقه یاگلنایا (Yagelnaya) در دست ساخت است. زیردریایی اول در اسکله یاگلنایا مستقر خواهد شد و دومین و سومین زیردریایی در سال 2015 به ناوگان پاسیفیک در شبه جزیره ریباچی نزدیک شهر پتروپاولوفسک ملحق خواهند شد.

هشت زیردریایی هسته‌ای در کلاس بُری (Borei) قرار است ظرف سال‌های 2014 تا 2020 طراحی و ساخته شوند. سه زیردریایی اول از هشت زیردریایی هسته‌ای مجهز به 16 موشک اس اس-ان-32 به نام بولاوا (Bulava) خواهند شد که هر یک قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای را دارند. زیردریایی‌های بعدی در کلاس بُری و بهینه شده موسوم به بُری 2 ( Borei-II) خواهد بود. این مدل در سال 2016 معرفی و در سال 2017 به کار گرفته می‌شود.

بمب افکن‌های استراتژیک

روسیه دو نوع بمب افکن‌ سنگین با قابلیت هسته‌ای به خدمت گرفته‌است. 1- بمب افکن توپولف 160 بلک جک و توپولف-95 ام اس بیر اچ. لازم به ذکر است ناتو به بمب افکن اولی لقب بلک جک و دومی لقب خرس داده است. هر دو بمب افکن قابلیت حمل موشک هواپایه آاس-16 کِنت (AS-15 Kent) را دارند. بمب افکن توپولف 160 بلک جک می‌تواند 12 موشک کروز هواپایه حمل کند و بمب افکن توپولف-95 ام اس بیر اچ از 6 تا 16 موشک کروز حمل کند.

روسیه علاوه بر دو بمب افکن یادشده، 100 بمب افکن برد متوسط مدل تی یو-22 ام 3 نیز دارد که می‌تواند موشک کروز آاس-4 پرتاب کند. روسیه برای جایگزینی تمامی این بمب افکن‌های قدیمی، طراحی و ساخت بمب افکن‌های جدید به نام PAK-DA را آغاز کرده و قرارداد آن در سال 2013 با کارخانه توپولف منعقد شد. این بمب افکن ها در سال 2023 تحویل نیروی هوایی روسیه خواهد شد.

سلاح غیرراهبردی(تاکتیکی)

روسیه علاوه بر نوسازی توان هسته‌ای، ارتقا و روزآمدسازی قدرت هسته‌ای غیراستراتژیک (تاکتیکی) را نیز در دست اجرا دارد. تلاش برای روزآمدسازی توان هسته‌ای غیراستراتژیک همانند نوسازی قدرت هسته‌ای استراتژیک جامع و شفاف نیست. ارتش روسیه برای تسلیحات هسته‌ای غیراستراتژیک اهمیت قائل است چراکه این نوع سلاح قابلیت کاربرد در نیروی دریایی، تاکتیک های هوایی، دفاع موشکی و هوایی داشته و نیز قابل نصب بر موشک های بالستیک با برد کوتاه است. برای روسیه، توان هسته‌ای غیراستراتژیک اهمیت دارد، چراکه در برقراری موازنه در برابر برتری قدرت متعارف ناتو و آمریکا موثر است. همچنین میزان قابل ملاحظه‌ای از سلاح هسته‌ای غیراستراتژیک به روسیه برای حفظ برابری هسته‌ای با آمریکا، انگلیس و فرانسه کمک می‌کند.

برآوردها حاکی از آن است که روسیه 2000 کلاهک هسته‌ای غیراستراتژیک آماده بهره برداری توسط نیروهای چندگانه ارتش (هوایی، دریایی و دفاعی) دارد.