پی یر مملد، مشاور راهبرد بازارهای بین المللی در تحلیلی در پایگاه اینترنتی موسسه مطالعات راهبردی و بین المللی فرانسه (ایریس) نوشت: هند در استمرار طبیعی منافع اقتصادی و راهبردی اقیانوس هند تاثیرگذار نیست.

در واقع هند فقط جزایر “آندامان” و “نیکوبار” در ورودی تنگه بسیار راهبردی “مالاکا” را کنترل می کند. در این شرایط، چین با راهبرد خود که آن را “گردنبند مروارید” می نامد، نیروی دریایی خود را نه تنها در جنوب شرقی آسیا، بلکه در اقیانوس هند نیز مستقر ساخته است.

چین همچنین در برمه (سیت)، بنگلادش (چیتاگونگ)، سریلانکا (هامبانتوتا) و در پاکستان (گواتر) پایگاه نیروی دریایی تأسیس کرده است که در میان آنها، سه ناحیه مرزنشین در حال نزاع با هند هستند.

کشتی ها و زیردریایی های چینی در این تأسیسات که سرمایه گذاری آنها توسط چین انجام شده، پهلو می گیرند. همچنین بندر گواتر نیز توسط راه آهن مستقیما به این تاسیسات وصل می شود.

هند در مواجهه با این حضور چین که به مانند یک تهدید مستقیم برای آب ها و مرزش است، در پی مدرنیزاسیون کشتی های موجود و نوسازی آنهاست. بدین منظور، هند با استقرار رادارهای ساحلی جدید نه تنها در خاک خود، بلکه در سیشل، مالدیو، موریس و حتی در سریلانکا، ظرفیت نظارتی خود را تقویت می کند.

کشورهای “حوزه اقیانوس هند” در قلب یک بازی سیاسی و نظامی متشکل از چند کشور قرار گرفته اند و در محاصره دو قدرت بزرگ منطقه، یعنی هند و چین هستند. نارندرا مودی، نخست وزیر هند در نیمه ماه مارس 2015 برای اولین بار بعد از دیدار راجیو گاندی از سریلانکا در سال 1987، از سیشل، موریس و سریلانکا به منظور تقویت روابط با این کشورها دیدار کرد.

هدف از این دیدار به وضوح مبارزه با تاثیر چین و پروژه ” جاده ابریشم دریایی” این کشور بود که با امضای توافقنامه های همکاری در زمینه های امنیتی، نظامی و تامین سرمایه مبادلات اقتصادی انجام شد. علاوه بر رادارهای مستقر در سریلانکا، ارتش هند نیروی دفاعی این کشور را در قالب برنامه همکاری فنی و اقتصادی هند (آی تی ای سی) آموزش داده است.

همچنین نیروی دریایی هند دو ناو (تاراسا  در 2014 و توپاز در 2006) را در اختیار آنها قرار داده است. البته هند به دنبال چیزی بیش از این است و تلاش می کند تا این همسایه ها در پی نزاع با چین باشند.

چین به پاکستان تکیه دارد و هند تصمیم گرفته در غرب بر ایران تکیه کند. فراتر از مسئله دریایی و اینکه هند با سرپیچی از تحریم ها، نفت ایران را خریداری می کند، دو کشور منافع مشترکی در زمینه آینده افغانستان و مبارزه با داعش دارند.

ایران تردد در خلیج فارس را کنترل کرده و هند به سرمایه گذاری در چابهار در ساحل اقیانوس و همچنین ساخت بزرگراه برای متصل کردن آن بندر به افغانستان می پردازد. در شرق اقیانوس، هند روابطش را با اندونزی و مالزی، کشورهایی که اکثریت آنها مسلمان هستند، و نیز فیلیپین و ویتنام در دریای جنوبی چین، تحکیم می بخشد. در مورد روابط اقتصادی و نظامی، نفوذ چین و ادعاهای مرزی فزاینده آن، عامل این احیای دیپلماتیک هند است.

هنوز هم هند در شرق، بیشتر خود را به کره و ژاپن نزدیک می کند. شرکت های کره ای در قالب راهبرد “ساخت در هند” بیش از پیش در هند سرمایه گذاری می کنند. به همین دلیل مانهور پاریکار، وزیر دفاع هند در نیمه مارس 2015 به کره جنوبی رفت تا با صنعتگران محلی که قابلیت همکاری به منظور تولید در زمینه های دریایی، برنامه مین روبی و در زمینه هوایی، همکاری بالقوه برای ساخت هواپیمای جنگی سبک مدلT-50 عقاب طلایی دارند، دیدار کند.

همچنین لازم به ذکر است که آمریکا به واسطه ناوگان پنجم خود که در بحرین مستقر است و ناوگان های ششم وهفتم که مسئولیت حضور در اقیانوس هند را بر عهده دارند و یا پایگاه نیروی دریایی “دیگو گارسیا”، حضور دریایی قوی در منطقه دارد.

در عین حال فرانسه با پایگاه های “رئونیون” و “جیبوتی” برای پوشش مناطق مستعمراتی، حضور خود را در این منطقه حفظ کرده است.

این حضور که منافع نظامی و ارضی را به یک میزان پوشش می دهد، در اصل به منظور همکاری در چند زمینه و منافع مشترک است که عبارتند از اینکه: فرانسه می بایست راهبرد خود را در اقیانوس هند مطرح کند و در چارچوب همکاری های دو جانبه، هند را در اولویت سیاست های خود قرار دهد.

هند سعی دارد تا با تکیه بر دیپلماسی اقتصادی امن و فعال، ظرفیت نیروی دریایی خود را – در حوزه نفوذ طبیعی اش یعنی اقیانوس هند تقویت کند و به همین خاطر از جذابیت بازار داخلی و پیشرفت صنعتی خود استفاده می کند تا شرکای راهبردی بیشتری فراتر از این اقیانوس برای خود بیابد.

قدمت همکاری هند و فرانسه در صنعت دفاعی خواهد توانست فرصت های جدیدی را به وجود آورد.  هند سابقا از فرانسه زیردریایی و هواپیما خریده است. آیا تداوم این همکاری نمی تواند در زمینه خرید احتمالی هواپیماهای رافائل یا فرصت هایی برای همکاری نظامی دریایی در مناطقی دورتر از اقیانوس هند باشد؟