یان برژینسکی در یادداشتی که اندیشکده شورای آتلانتیک منتشر کرد، نوشت: درواقع دوری ناتو از چین اگر غیرممکن نباشد، دشوار است. پکن چالشی تمام‌عیار برای جامعه دو سوی آتلانتیک است؛ چالشی که پتانسیل آن یادآور پتانسیل اتحاد جماهیر شوروی سابق است. اقتصاد 14 تریلیون دلاری چین به‌زودی از اقتصاد آمریکا جلوتر خواهد رفت و پکن آن توانایی را به شیوه‌ای یغماگرانه در سراسر جهان ازجمله در آمریکا و اروپا اعمال می‌کند. چین شرکت‌ها و کشورهایی را که از سیاست‌هایش انتقاد کنند، به بایکوت کردن تهدید و در برابر کشورهای فقیر از ابزارهای بدهی استفاده می‌کند و در حال خرید زیرساخت‌های حیاتی در سراسر جهان است. در اختیار گرفتن بندرهای اروپایی توسط چین باعث نگرانی فرمانده‌های ارشد ناتو شده است. آن‌ها هشدار داده‌اند چنین مالکیتی می‌تواند تأثیر معکوس بر توان این اتحاد برای استفاده از آن تأسیسات در مواقع بحران داشته باشد.

چین چالشی فناورانه برای غرب است. در ارتباطات 5G، هوش مصنوعی، تسلیحات هایپرسونیک و محاسبات کوانتومی پیشرو است. پکن به‌دفعات نشان داده است که می‌خواهد از قدرتش علیه منافع و امنیت غرب استفاده کند. جاسوسی سایبری چین و کمپین‌های اطلاعات گمراه‌کننده به بخشی از زندگی روزمره متحدان ناتو ازجمله دولت‌ها و شرکت‌های خصوصی تبدیل شده است.

نیروی نظامی پکن درحال‌توسعه و دستیابی به سراسر جهان است. بودجه دفاعی 260 میلیارد دلاری چین از قدرت خرید معادل یا بیش از 70 درصد بودجه دفاعی آمریکا برخوردار است. همکاری نظامی چین با روسیه در حال گسترش است و هر دو نه‌تنها در آسیای مرکزی، بلکه در مدیترانه و دریای بالتیک رزمایش می‌گذارند.

رهبری چین از نقشی که به‌عنوان چالشی ایدئولوژیک برای غرب و اعمال لیبرال دموکراسی غرب دارد، لذت می‌برد. چین از قدرت اقتصادی، فن‌آوری و نظامی خود برای ارتقای اقتدارگرایی ملی به سبک خود در سراسر جهان استفاده می‌کند؛ حتی می‌گوید که مدل سیاسی این کشور امکان سازگارترین پاسخ را به پاندمی کرونا فراهم ساخته است.

حالا ناتو چطور باید به بی‌محابایی جهانی رو به رشد چین پاسخ دهد؟ راهبرد ناتو در قبال چین باید چگونه باشد؟

وقتی این مسئله را در نظر می‌گیریم، مهم است متوجه باشیم که مبنای یک نقش متناسب ناتو در راهبرد دو سوی آتلانتیک در قبال چین از مدت‌ها قبل ایجادشده است. در ادامه به اقداماتی اشاره می‌شود که ناتو می‌تواند به‌عنوان بخشی از رویکردش در قبال چین دنبال کند و هیچ‌یک از آن اقدامات مستلزم آن نیست که ناتو اولویت‌های مأموریت‌های فعلی خود را تغییر دهد:

ناتو باید پیشنهاد تشکیل یک شورای ناتو-چین را مطرح کند. این شورا بازتابی از شورای ناتو-روسیه خواهد بود که ریشه در سال 1997 دارد. تشکیل این شورا بر واقعیت نفوذ و دسترسی روبه رشد چین تأکید می‌کند و به آن پاسخ می‌دهد. این شورا باعث می‌شود اعضا به شکلی جدی‌تر و جامع‌تر و به‌صورت هماهنگ به چالش‌های چین پاسخ دهند. تشکیل شورا تأکید می‌کند که این‌یک بعد از رقابت قدرت بزرگ میان چین و آمریکا نیست، بلکه میان چین و اجتماع دو سوی آتلانتیک است که ارزش‌ها، منافع و تاریخ مشترک دارند. می‌توان از این شورا برای شناسایی فرصت‌های همکاری سازنده با چین استفاده کرد.

ناتو باید تعاملش را با شرکای خود در اقیانوس آرام، استرالیا، نیوزیلند، جمهوری کره، ژاپن و مغولستان تعمیق کند. ابعاد مشورتی این روابط باید با رزمایش‌ها و عملیات‌ نظامی منظم ازجمله آن‌هایی که برای تضمین آزادی دریانوردی طراحی‌شده‌اند، تکمیل شود. برگزاری چنین رویدادهایی تحت پرچم ناتو، مکمل سودمندی برای رزمایش‌های دریایی و هوایی آمریکا در اقیانوس آرام خواهد بود.

ناتو باید یک‌قطب علمی در هند و اقیانوسیه و یا شاید در یکی از کشورهای شریک در این منطقه ایجاد کند و افسران و افسران وظیفه شرکای منتخب را در ساختار فرماندهی این اتحاد ادغام کند. این ابتکارات به افزایش درک ناتو از منطقه، نهادینه‌سازی حضورش در منطقه و تعمیق آشنایی شرکا با مأموریت‌ها، ساختارها و پروتکل‌های ناتو کمک خواهد کرد.

ناتو باید مقرهای نظامی کوچکی را در منطقه هند و اقیانوسیه ایجاد کند تا به تسهیل و هماهنگی رزمایش‌ها و عملیات ناتو کمک کند. این کار می‌تواند به افزایش آگاهی ناتو از تحولات منطقه و در صورت بروزِ فرصت، به همکاری این اتحاد با چین کمک کند.

این ابتکارات برای شروع و اجرا نیاز به تلاش دارد. برخی متحدان در صورت محدود بودن منابع مانع مأموریت‌های بیشتر ناتو و نیروهای نظامی خود خواهند شد؛ اما آنچه گفته شد باعث افزایش هزینه‌ها نخواهد شد و می‌تواند بر مبنای عملیات نظامی اروپا، آمریکا و کانادا در اقیانوس آرام که همین حالا هم انجام می‌گیرد، انجام شود.

به‌علاوه رویکرد اروپایی‎ها در قبال چین سخت‌تر شده است. 18 ماه قبل بسیاری از آن‌ها راضی بودند که چین را به‌عنوان شریک اقتصادی خود بدانند، اما از وقتی اروپا دشمنی دیپلماتیک و اقتصادی چین در قبال منتقدان به اقدامات و سیاست‌هایش را تجربه کرد، این شرایط تغییر کرد. رفتار چین در دوران کرونا نیز این دیدگاه جدید اروپا را تقویت کرد.

پکن احتمالاً با پیشنهاد شورای ناتو-چین مخالفت خواهد کرد، زیرا با افزایش حضور ناتو در هند و چین، به‌ویژه حضوری که همکاری سیاسی-نظامی میان دموکراسی‌ای منطقه را تقویت کند، مخالفت می‌کند.

همچنین ممکن است ناتو مجبور باشد خودش راهبردی را در قبال چین ایجاد کند، از اهرم سرزمین‌های تحت کنترل متحدانش در هند و اقیانوسیه استفاده کند و عملیات و اقداماتش را در منطقه انجام دهد. این کار نشانگر تعهد و اراده لازم برای کسب اعتماد و حمایت از شرکایش برای حضور فعال‌تر اتحاد در این منطقه خواهد بود. چین احتمالاً متوجه خواهد شد که داشتن یک ارتباط منظم با قدرتمندترین اتحاد نظامی جهان می‌تواند ابزاری مهم برای جلوگیری از مناقشه، ارتقای صلح و تسهیل همکاری سودمند متقابل باشد.

راهبرد ناتو برای چین راه‌حلی کافی برای روابط تنش آمیز غرب با پکن نخواهد بود. یک راهبرد منسجم و مؤثر دو سوی آتلانتیک برای چین باید جامع باشد. راهبردی باشد که قابلیت‌های دیپلماتیک، اقتصادی، فنی، اجتماعی و نظامی و دینامیک‌هایی را تکمیل و قدرت ژئوپلیتیک را تعریف می‌کند. این راهبرد برای دستیابی به موفقیت حداکثری باید ظرفیت‌های اروپا و آمریکای شمالی را ترکیب کند و از طریق همکاری با شرکای دموکراتیک در هند و اقیانوسیه تقویت شود. ناتو در جایگاه خوبی برای تقویت آن همکاری قرار دارد.

این‌گونه تعامل ناتو می‌تواند تأکیدی بر این باشد که ستیزه‌جویی پکن خطر ممکن است خطر واکنش پرهزینه ژئوپلیتیک یک ائتلاف جهانی متحد از دموکراسی‌ها را در پی داشته باشد. نقش بالقوه ناتو در تدوین یک راهبرد ترانس آتلانتیک در قبال چین را نباید دست‌کم گرفت.