شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
اندیشکده آمریکایی شورای آتلانتیک در گفتگو با کارشناسان منطقه، به بررسی آثار این توافق پرداخته که بهظاهر، رژیم صهیونیستی پذیرفته در ازای عادیسازی روابط، انضمام و اشغال بخشهایی از کرانه باختری را متوقف کرده باشد.
آنچه در پی میآید، گزیدهای از اظهارات کارشناسان این اندیشکده است.
ویلیام وکسلر – رئیس مرکز رفیق حریری و برنامههای خاورمیانه در شورای آتلانتیک:
این توافق یک پیروزی راهبردی برای اسرائیل است؛ بهطوریکه مسیر بهسوی عادیسازی روابط را با دولتی عربی برای سومین بار و برای دولتی در خلیج (فارس) برای نخستین بار باز کرده است. در همین حال اسرائیل اکنون و عده توخالی یکجانبه عدم انضمام کرانهی باختری را داده که یک خطای اساسی راهبردی خواهد بود. این توافق، پیروزی آشکار سیاسی برای بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ محسوب میشود که استدلال میکنند توانستهاند با تهدید انضمام کرانه باختری، امارات را به برداشتن این گام وادار کنند.
این توافق پیروزی راهبردی عمدهای برای امارات هم محسوب میشود، زیرا اکنون میتواند بهصورت گسترده روابط اقتصادی، فرهنگی و امنیتی خود را با اسرائیل که تاکنون مخفی نگاه میداشت، آشکار کند. علاوه بر حمایتی که امارات بهصورت فوری از محافل جمهوریخواه در آمریکا دریافت خواهد کرد، این کشور قادر خواهد بود رویکرد دموکراتها به خود را نیز تغییر دهد که در حال حاضر امارات را همچون عربستان را در نظر میگیرند.
اگرچه ممکن است به این زودی مشخص و آشکار نشود، اما این توافقنامه درواقع پیروزی واقعی برای جو بایدن هم محسوب میشود. اگر بایدن رئیسجمهور شود، این توافق به او کمک خواهد کرد تا صحنه را برای دیپلماسی دلخواه خود بهپیش ببرد.
کریستن فونتنرز – رئیس ابتکار امنیتی اسکوکرافت خاورمیانه شورای آتلانتیک:
این توافقنامه پیکربندی مجدد همپیمانی راهبردی خاورمیانه (MESA) محسوب میشود که دولت آمریکا در سال ۲۰۱۸ پیشنهاد داد؛ البته با این تفاوت که در این نسخه، اسرائیل هم پای میز نشسته است.
طوقه نصیرت – معاون مرکز رفیق حریری:
توافق اسرائیل و امارات برای عادیسازی روابط هیچ دستاورد ملموسی برای فلسطینیهایی ندارد که آینده وزندگیشان همچنان باید مورد مذاکره بازیگران خارجی قرار بگیرد و توسط آنها تعیین شود؛ منافع این بازیگران اساساً با منافع فلسطینیها همخوانی ندارد. آنچه بهعنوان مصالحه اسرائیل در این توافق به نمایش گذاشته میشود و عقبنشینی از طرح نتانیاهو برای انضمام غیرقانونی بخشهایی از کرانه باختری بوده، اقدامی برای حفظ وجهه همه طرفها است.
در عرصه عملی شهرکهای اسرائیلی به میزان فراوانی در دوره ترامپ گسترش پیداکردهاند. باوجوداین اقدامات، کشورهای خلیج (فارس) به گرم کردن روابط با اسرائیل ادامه دادهاند. دولت ترامپ و رهبری امارات با این توافقنامه، بهسادگی به اسرائیل بابت اینکه آشکارا حقوق بینالملل را نقض نکرده است، آنهم درحالیکه درواقع در حال چنین اقدامی است، جایزه دادهاند.
باربارا اسلاوین – رئیس ابتکار آینده ایران شورای آتلانتیک:
ایران قاعدتاً این توافقنامه را محکوم میداند. با تصویر کردن چنین اقدامی بهعنوان ضد ایرانیترین اقدام فقط مصالحه منطقهای سختتر خواهد شد.
نبیل خوری – کارشناس غیرمقیم شورای آتلانتیک:
آنچه در معادله عادیسازی روابط امارات و اسرائیل نادیده گرفتهشده، فلسطین است. اسرائیل بهصورت رسمی از انضمام کرانه باختری در قالب تاکتیک افزایش هزینه بهمنظور رسیدن به معامله استفاده کرده است. حقوق سیاسی فلسطینیان هیچگاه در طرح صلح ترامپ موسوم به معامله قرن جایی نداشته است.
بدتر آنکه این رابطه جدید میتواند دردسری برای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا باشد. سیاست خارجی خصمانه امارات در پنج سال اخیر با شدت پیگیری شده است؛ از یمن گرفته تا شمال آفریقا و حتی شاخ آفریقا؛ شاهد اعمال پیگیری چنین سیاستی هستیم. قابلتوجهتر شراکت میان محمد بن سلمان، شاهزاده سعودی و محمد بن زاید، ولیعهد ابوظبی است که موجب جنگ یمن شد و در ۵ سال اخیر کنترل اوضاع را از دست خارج کرده است.
منافع امنیتی اسرائیل و امارات احتمالاً در حوزههایی که امارات تلاش دارد نفوذ دریایی خود را اعمال کند، باهم در تضاد خواهد بود. امارات در موضوع ایران، خلیج (فارس) و شمال آفریقا بر قدرت نظامی و نه دیپلماسی اصرار دارد. با افزوده شدن اسرائیل بهعنوان شریک و توجه داشتن به اینکه اسرائیل از حضور دیپلماتیک در بیشتر کشورهای منطقه منع شده است، فقط باید منتظر تشدید تنشهای موجود افزایش بدگمانی درباره نیتهای امارات بود.
محسن توکل – کارشناس غیرمقیم شورای آتلانتیک:
تهران و ریاض باوجود تداوم تنشها و لفاظی علیه یکدیگر در پشتصحنه تحرکاتی برای ایجاد روابطی عادی بهمنظور کاهش تنش در کل خاورمیانه داشتهاند. اقدام امارات نهتنها تهران و ریاض را از یکدیگر دور میکند، بلکه بهاحتمالقوی تنشها در یمن سوریه عراق و سرزمینهای فلسطینی را تشدید خواهد کرد. درنتیجه چنین توافقی فقط آشتی منطقهای احتمالی را به تعویق انداخته است. این توافق در همین حال ایران را به عمان و قطر نزدیکتر خواهد کرد.
مسعود مستجابی – دستیار رئیس برنامههای خاورمیانه شورای آتلانتیک:
اعلامیه نمادین امارات و اسرائیل، جنبه نمایشی داشت. آنچه در قلب این همپیمانی که چندان هم پیشازاین مخفی نگاه داشته نمیشد، وجود دارد این است که امارات و اسرائیل سالها بود تلاش داشتند باهم متحد شوند. هراس ابوظبی و بیتالمقدس از پیروزی دموکراتها در انتخابات آتی ریاست جمهوری آمریکاست که ممکن است در جهان پساترامپ، موضع ملایمتری در قبال ایران اتخاذ کنند. احتمالاً همین علت باعث شد که تصمیم طرفین بهصورت رسمی علنی شود.
باوجود همه اینها گرچه این توافقنامه گفته است اسرائیل دیگر سرزمینهای فلسطینی را طبق آنچه ترامپ مدنظر داشته، به خود منضم نمیکند، اما این خیلی با حلوفصل مسئله اسرائیل و فلسطین فاصله دارد.
0 Comments