شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
استیون کوک و مارتین اس. ایندیک در گزارشی که وب سایت شورای روابط خارجی آمریکا آن را منتشر کرد؛ به بررسی روابط ایالاتمتحده و عربستان سعودی تحت یک «معامله راهبردی جدید» پرداختند که در خلاصه آن آمده است: در سالهای اخیر، مشارکت راهبردی ایالات متحده و عربستان سعودی تضعیف شده است. از یک سو، ایالات متحده از سوابق حقوق بشری عربستان سعودی و عدم تمایل این کشور برای ایجاد ثبات در بازار نفت ناامید شده است و از سوی دیگر، ریاض به این باور رسیده است که واشنگتن دیگر مایل به تضمین امنیت پادشاهی نیست.
تحول در سیاستهای اقتصادی و راهبردی آمریکا – افزایش تولید سوخت فسیلی در داخل و راهبرد دولت اوباما در چرخش راهبردی به سمت آسیا – نیز روابط با عربستان را از اولویت واشنگتن خارج کرده است. در همین حال، مقامات سعودی از حمایت ایالات متحده از جنگ جاری آنها در یمن ناامید شدهاند.
به نظر میرسد ایالات متحده دیگر نیازی به نفت عربستان ندارد و عربستان سعودی نیز یک رهبر جدید و جوان دارد که به قوانین ضمنی شراکت دو کشور احترام نمیگذارد. این وضعیت، پایههای روابط ریاض – واشنگتن را متزلزل میکند و آینده آن را تیره میسازد. در چنین شرایطی، ارزیابی مجدد روابط ایالات متحده و عربستان سعودی و زمینههای شکلگیری یک مشارکت جدید بسیار حائز اهمیت است.
ریچارد هاس، رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در پیشگفتار این گزارش آورده است: «شرایط ممکن است برای آشتی بین دو کشور آماده شود. جنگ روسیه در اوکراین، افزایش تورم در آمریکا و بالا رفتن قیمت انرژی میتواند به احیای روابط آنها کمک کند، بهویژه آنکه توجهات به عربستان سعودی به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت در جهان، و تنها کشوری که ظرفیت قابل توجهی برای افزایش سریع تولید دارد، دوباره جلب شده است. ضمن آنکه، سرعت پیشرفت برنامههای هستهای ایران، زنگ خطر را در واشنگتن و ریاض به صدا درآورده است.»
طرح پیشنهادی کوک و ایندیک بر روی مهار ایران به موازات افزایش تضمینهای امنیتی از سوی ایالات متحده در ازای میانجیگری بیشتر عربستان برای ثبات قیمت نفت، کاهش تنش در یمن و عادیسازی روابط ریاض با رژیم صهیونیستی متمرکز خواهد بود.
تحقق این طرح جدید مستلزم آن است که هر دو طرف غرور خود را کاهش داده و به اولویتهای راهبردی یکدیگر نگاه واقعبینانه داشته باشند.
همانطور که کوک و ایندیک هشدار میدهند، «هفتاد و هفت سال پس از پیمان مشارکت روزولت- عبدالعزیز، تغییر شرایط کنونی مستلزم ارزیابی مجدد ارزش روابط برای هر دو طرف است، زیرا اگر اقدام فوری انجام نشود، روند شکافی که در حال حاضر وجود دارد، به احتمال زیاد سرعت میگیرد و به منافع هر دو کشور آسیب میزند.»
0 Comments