جدیدترین مطالب

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

اجلاس سران روسیه و آفریقا؛ گسترش تعاملات با دستاوردهای محدود

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور روسیه در آفریقا طی سال‌های اخیر گسترش یافته، اما همکاری‌های روسیه با آفریقا در حوزه‌هایی فراتر از امنیت همچنان از نظر دامنه و میزان پیشرفت نامتوازن و دستاوردهای اقتصادی آن محدود است. سومین اجلاس سران روسیه و آفریقا که ابتدا قرار بود در لیبی برگزار شود، روزهای ۲۸ و ۲۹ اکتبر در مسکو برگزار شد. کرملین این نشست را آزمونی برای سنجش نفوذ فزاینده روسیه در قاره آفریقا می‌داند.»

Loading

أحدث المقالات

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

اجلاس سران روسیه و آفریقا؛ گسترش تعاملات با دستاوردهای محدود

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور روسیه در آفریقا طی سال‌های اخیر گسترش یافته، اما همکاری‌های روسیه با آفریقا در حوزه‌هایی فراتر از امنیت همچنان از نظر دامنه و میزان پیشرفت نامتوازن و دستاوردهای اقتصادی آن محدود است. سومین اجلاس سران روسیه و آفریقا که ابتدا قرار بود در لیبی برگزار شود، روزهای ۲۸ و ۲۹ اکتبر در مسکو برگزار شد. کرملین این نشست را آزمونی برای سنجش نفوذ فزاینده روسیه در قاره آفریقا می‌داند.»

Loading

روسیه و آزمون دشوار حفظ توازن در راهبرد خود در غرب آسیا

شورای راهبردی آنلاین-رصد: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، روسیه را در برابر مجموعه‌ای از فرصت‌ها و مخاطرات قرار داده است. مسکو در حالی از افزایش قیمت نفت سود می‌برد که ناچار است میان ایران، کشورهای عربی حاشیه خلیج (فارس)، اسرائیل و آمریکا موازنه برقرار کند؛ موازنه‌ای که حفظ آن در شرایط بحران، دشوارتر از همیشه شده است.

ایوان بوچاروف در تحلیلی که در وب‌سایت اندیشکده شورای امور بین‌الملل روسیه منتشر شد، در این باره نوشت: جنگ خاورمیانه در کوتاه‌مدت برخی منافع اقتصادی را برای روسیه به همراه داشته است. افزایش قیمت نفت و عبور بهای نفت برنت از ۱۱۸ دلار در هر بشکه، درآمدهای نفتی مسکو را افزایش داد و درآمد صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی روسیه در ماه مارس به ۱۹ میلیارد دلار رسید. همچنین آمریکا برای جلوگیری از بی‌ثباتی بازار انرژی، بخشی از محدودیت‌های مربوط به معاملات نفتی روسیه را به‌طور موقت تعدیل کرد.

با این حال، این مزایا عمدتاً موقتی هستند. افزایش نوسان در بازار انرژی، استمرار رژیم تحریم‌ها، رشد هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه، افزایش ریسک سرمایه‌گذاری در خاورمیانه و بروز اختلافات در چارچوب اوپک پلاس، چشم‌انداز بلندمدت همکاری‌های اقتصادی روسیه در منطقه را با چالش مواجه می‌کند. از این رو، در کنار افزایش درآمدهای نفتی، روسیه با کاهش سرمایه‌گذاری و افزایش هزینه‌های تجاری و لجستیک نیز روبه‌رو خواهد شد.

 

ساختار منافع روسیه در خاورمیانه

روسیه همواره تلاش کرده است روابط متوازنی با بازیگران اصلی منطقه، از جمله کشورهای عربی، ایران، ترکیه و اسرائیل حفظ کند. با این حال، جنگ اخیر حفظ این موازنه را دشوارتر کرده است.

کشورهای عربی، به‌ویژه پادشاهی‌های خلیج‌)فارس(، از مهم‌ترین شرکای روسیه در منطقه محسوب می‌شوند. روابط نزدیک سیاسی با عربستان، امارات، قطر، بحرین و عمان، همکاری در قالب «روسیه–شورای همکاری خلیج‌فارس»، مشارکت در بریکس و تعامل در سازمان همکاری شانگهای، بخشی از این پیوندها را تشکیل می‌دهد.

اهمیت این روابط بیش از هر چیز در حوزه اقتصادی نمایان است. حجم تجارت روسیه و امارات در سال ۲۰۲۵ از ۱۲ میلیارد دلار فراتر رفت و امارات را به بزرگ‌ترین شریک عرب روسیه تبدیل کرد. علاوه بر تجارت، همکاری‌های نفتی در چارچوب اوپک پلاس و پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشترک با عربستان و قطر نیز برای مسکو اهمیت راهبردی دارند.

در مقابل، همکاری‌های نظامی و امنیتی روسیه با کشورهای عربی محدودتر است. هرچند مسکو با برخی کشورهای منطقه مانند مصر رزمایش مشترک برگزار می‌کند، اما سطح این همکاری‌ها با روابط امنیتی روسیه و ایران قابل مقایسه نیست.

 

جایگاه ایران در سیاست منطقه‌ای روسیه

روابط روسیه و ایران ماهیتی متفاوت از روابط روسیه با کشورهای عربی دارد. حجم تجارت دو کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴.۸ میلیارد دلار بود که در مقایسه با روابط روسیه و کشورهای عربی رقم نسبتاً محدودی به شمار می‌رود. افزون بر این، برخی پروژه‌های مهم مانند کریدور بین‌المللی شمال–جنوب به دلیل مشکلات زیرساختی و تکمیل نشدن مسیر راه‌آهن رشت–آستارا هنوز به‌طور کامل عملیاتی نشده‌اند.

با وجود این محدودیت‌ها، ایران برای روسیه از منظر نظامی و امنیتی اهمیت ویژه‌ای دارد. همکاری‌های نظامی، انتقال فناوری و تسلیحات، برگزاری رزمایش‌های مشترک و عضویت هر دو کشور در بریکس و سازمان همکاری شانگهای، جایگاه تهران را در محاسبات امنیتی مسکو تقویت کرده است.

کشورهای عربی برای روسیه عمدتاً از منظر اقتصادی اهمیت دارند، در حالی که ایران بیشتر از منظر همکاری‌های امنیتی و نظامی اهمیت پیدا می‌کند. سطح همکاری امنیتی مسکو و تهران به‌مراتب عمیق‌تر از همکاری روسیه با کشورهای عربی است.

روابط دو کشور ماهیتی عمل‌گرایانه دارد، نه ائتلافی. همکاری‌های نظامی بر پایه خریدوفروش تسلیحات و همکاری فناورانه است و شامل تعهدات دفاعی متقابل نمی‌شود.

 

سیاست موازنه‌گری روسیه

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سیاست منطقه‌ای روسیه تلاش برای حفظ توازن میان بازیگران مختلف است. این موازنه تنها میان ایران و کشورهای عربی نیست، بلکه روابط با اسرائیل و آمریکا را نیز دربرمی‌گیرد.

روابط روسیه و اسرائیل، با وجود اختلافات، همچنان در سطحی قابل مدیریت باقی مانده است. مسکو توجه ویژه‌ای به مواضع اسرائیل در قبال جنگ اوکراین دارد و از اینکه تل‌آویو از ورود گسترده به همکاری نظامی با کی‌یف خودداری کرده، رضایت نسبی دارد. وجود جامعه بزرگ روس‌زبان در اسرائیل نیز به حفظ این روابط کمک می‌کند.

در سطحی دیگر، روسیه همچنان کانال‌های ارتباطی خود با آمریکا را حفظ کرده است. مسکو امیدوار است واشنگتن در نهایت در روند حل‌وفصل جنگ اوکراین نقشی ایفا کند و به همین دلیل تمایلی به تشدید تقابل مستقیم با آمریکا بر سر بحران ایران ندارد.

جنگ اخیر تمامی این ملاحظات را پیچیده‌تر کرده است. روسیه نمی‌تواند روابط خود را با ایران، کشورهای عربی، اسرائیل یا آمریکا به‌طور جدی تخریب کند. از همین رو، حتی زمانی که لحن روسیه در محکومیت حملات آمریکا و اسرائیل به ایران تند است، در عمل می‌کوشد مانع تبدیل بحران به یک رویارویی گسترده شود.

 

رفتار روسیه در شورای امنیت

مواضع روسیه در شورای امنیت بازتابی از همین سیاست موازنه‌گرایانه است. مسکو حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را محکوم و پیش‌نویس قطعنامه‌ای در این زمینه ارائه کرد، اما این قطعنامه با وتوی آمریکا به نتیجه نرسید.

اگرچه هنگامی که بحرین پیش‌نویس قطعنامه‌ای برای محکومیت حملات ایران به کشورهای عربی ارائه کرد، روسیه و چین مانع تصویب آن نشدند اما روسیه قطعنامه پیشنهادی بحرین درباره بازگشایی تنگه هرمز را وتو کرد. مسکو معتقد بود تصویب این قطعنامه می‌توانست فشار بیشتری بر ایران وارد کند و حتی بهانه‌ای برای استفاده از زور و تشدید بحران فراهم آورد. از دید روسیه، جلوگیری از افزایش تنش در آن مقطع اهمیت بیشتری داشت.

 

ریسک‌ها و رویکرد راهبردی

در کنار منافع کوتاه‌مدت اقتصادی، جنگ ریسک‌های مهمی برای روسیه ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، راهبرد روسیه را می‌توان «صبر، انتظار و واکنش» توصیف کرد. مسکو تلاش می‌کند از ورود مستقیم به جنگ اجتناب کند، نقش دیپلماتیک خود را حفظ نماید و در عین حال میان بازیگران مختلف منطقه تعادل برقرار سازد. ایفای نقش میانجی و کانال ارتباطی میان طرف‌های درگیر نیز بخشی از این رویکرد است.

 

چشم‌انداز بلندمدت

روسیه همچنان بر ضرورت ایجاد یک نظام امنیتی پایدار در خلیج فارس تاکید دارد. طرح «امنیت جمعی خلیج فارس» که پیش‌تر از سوی مسکو مطرح شده بود، احتمالاً کنار گذاشته نخواهد شد، اما متناسب با واقعیت‌های جدید منطقه مورد بازنگری قرار می‌گیرد.

همچنین روسیه بر حل‌وفصل جامع مسئله ایران تاکید دارد و معتقد است که حل پایدار بحران مستلزم پرداختن به مسائل ریشه‌ای، از جمله برنامه هسته‌ای ایران و مسئله تحریم‌هاست؛ رویکردی که با تمرکز آمریکا بر مدیریت مقطعی بحران تفاوت دارد.

روسیه بحران کنونی را تحولی نامطلوب می‌داند؛ زیرا حفظ موازنه میان بازیگران مختلف را دشوارتر کرده است. با این حال، مسکو همچنان می‌کوشد ضمن حفظ روابط با همه طرف‌ها، نقش میانجی و متوازن‌کننده را در خاورمیانه ایفا کند و از فروپاشی موازنه قدرت در منطقه جلوگیری نماید.

0 Comments