ترسا گونوف در تحلیلی که در وب‌سایت اندیشکده «شورای آتلانتیک» منتشر شد، نوشت: کاهش ذخایر موشک‌های پدافند هوایی به عاملی در بحث‌های کاخ سفید درباره سرعت و شرایط توافق احتمالی دولت ترامپ با تهران تبدیل شده است. در همین حال، مقامات آمریکایی گزارش‌ها درباره کاهش ذخایر مهمات در جریان جنگ ایران را «گمراه‌کننده» توصیف کرده‌اند.

پیامدهای وضعیت ذخایر تسلیحاتی آمریکا فراتر از جنگ با ایران است. متحدان، شرکا و رقبای واشنگتن این سوالات را می‌پرسند که «آیا مهمات موجود دوباره در مناطق دیگر مستقر خواهند شد؟ واشنگتن پیش از بازسازی کامل ذخایر، چگونه خود را برای بحران‌های دیگر آماده می‌کند؟ و آیا کمبود کنونی مهمات بر برداشت‌های بلندمدت درباره توان بازدارندگی و اعتبار رزمی آمریکا تاثیر خواهد گذاشت؟»

پاسخ‌ها بر اساس منطقه متفاوت است و درگیری‌های همزمان و بیشتر، اوضاع را بدتر می‌کند. بنابراین، بررسی مناطقی که کمبود مهمات در آنها همین حالا محاسبات راهبردی را تغییر داده و همچنین مناطقی که ممکن است پیامدهای مهم‌تر کمبود ذخایر در آینده در آنها آشکار شود، اهمیت دارد.

خاورمیانه؛ شاخصی مهم برای ارزیابی تأثیر کاهش ذخایر مهمات آمریکا

در خاورمیانه، تأثیر این کمبود شدید است؛ زیرا آمریکا و شرکای آن در حالی که حملات ادامه دارد، در حال مصرف موشک‌های رهگیر هستند.

از ماه فوریه، کشورهای حاشیه خلیج(فارس) به‌شدت به سامانه‌های پدافند هوایی و موشکی آمریکا متکی بوده‌اند. قطر، بحرین، کویت، عربستان و امارات از سامانه‌های دفاعی ساخت آمریکا، از جمله پاتریوت، استینگر و تاد استفاده می‌کنند و در بخش تهاجمی نیز به سامانه‌هایی مانند هایمارس  و سامانه موشکی تاکتیکی ارتش (اتکمز) ( ATACMS) وابسته‌اند.

با شلیک موج‌های موشکی و پهپادی ایران، کشورهای خلیج(فارس) به رهگیرهای ساخت آمریکا روی آوردند. بنا بر گزارشات، ذخایر موشک‌های رهگیر PAC-3 MSE عربستان حدود ۸۶ درصد کاهش داشته است. حتی با کاهش حملات ایران در هفته‌های اخیر، حمله پهپادی حوثی‌ها به پالایشگاه جازان عربستان نشان می‌دهد که نیاز فوری به رهگیرها احتمالاً ادامه خواهد داشت.

ایران با ترکیب موشک‌های پیشرفته و پهپادهای ارزان‌قیمت، سامانه‌های آمریکا و کشورهای خلیج(فارس) را تحت فشار قرار داده است؛ زیرا سرنگونی این پهپادهای ارزان‌قیمت برای طرف مقابل هزینه زیادی دارد. تهران همچنین می‌داند که ذخایر مهمات آمریکا اکنون بر توانایی واشنگتن برای ادامه جنگ و دفاع از شرکای خود تأثیر می‌گذارد.

اسرائیل وضعیت متفاوتی دارد. توانمندی‌های بومی دفاع موشکی، از جمله آرو ۳، آرو ۲ و فلاخن داوود، گزینه‌هایی در اختیارش قرار می‌دهد که سایر شرکای آمریکا در منطقه ندارند. با این حال، آمریکا در جریان حملات ژوئن ۲۰۲۵ و مراحل اولیه جنگ ایران در سال جاری، از رهگیرهای تاد برای دفاع از اسرائیل استفاده کرده است.

کشورهای خلیج(فارس) نیز در حال ارزیابی گزینه‌های جدید هستند. تلاش برای متنوع‌سازی ائتلاف‌ها، از جمله توافق دفاعی مشترک مکه میان عربستان، پاکستان و ترکیه، نشان می‌دهد ریاض به دنبال کاهش وابستگی به آمریکاست. اگر روند بازسازی ذخایر آمریکا طولانی شود، ممکن است کشورهای خلیج(فارس) برای جبران کمبودهای دفاعی، همکاری‌های منطقه‌ای و توافق‌های دفاعی بیشتری را دنبال کنند.

اروپا: رقابت برای بازسازی سریع‌تر ذخایر مهمات

جنگ روسیه با اوکراین فشار زیادی بر متحدان اروپایی وارد کرد تا بخشی از ذخایر مهمات خود را در اختیار اوکراین قرار دهند. آلمان حدود یک‌سوم سامانه‌های پاتریوت خود و لهستان پنج فروند رهگیر PAC-3 به کی‌یف منتقل کرده است. مادرید و آتن نیز برای ارسال نسخه‌های قدیمی‌تر رهگیرهای خود به اوکراین تحت فشارند.

زلنسکی تاکید کرده است که اوکراین همچنان به رهگیرهای PAC-3 و PAC-2 نیاز دارد. نیازهای اوکراین شامل توپخانه، تسلیحات دوربرد، تجهیزات زرهی، توان هوایی و دریایی نیز می‌شود. با آغاز بررسی وضعیت نیروهای آمریکا در اروپا به رهبری پنتاگون، شدت نگرانی‌ اروپایی‌ها همچنان بالاست.

هدف ناتو برای اختصاص پنج درصد تولید ناخالص داخلی به دفاع تا سال ۲۰۳۵ نیز تا حدی به مسئله مهمات مربوط است. آلمان طی دو سال گذشته ظرفیت تولید مهمات را به‌شدت افزایش داده، هرچند بر مهمات با کالیبر متوسط متمرکز بوده است. کمیسیون اروپا خواستار آن شده که اروپا تا سال ۲۰۳۰ به سطح کافی از آمادگی دفاعی برسد؛ هدفی که با ارزیابی‌هایی درباره احتمال افزایش توان روسیه برای استفاده از زور علیه ناتو در پنج سال آینده همخوانی دارد.

این واقعیت که آمریکا نیز با فشار بیش از ظرفیت مواجه است، محاسبات پایتخت‌های اروپایی را دشوارتر کرده است. در ماه آوریل، واشنگتن متحدان اروپایی خود را از تاخیر در تحویل برخی مهمات به دلیل جنگ ایران مطلع کرد.

روسیه تحولات دو سوی اقیانوس اطلس را با دقت دنبال می‌کند. مسکو محدودیت‌های ذخایر مهمات خود را می‌داند، اما سیاست کمبود را نیز درک می‌کند. اگر روسیه در سال‌های آینده قصد «آزمودن عزم ناتو» را داشته باشد، زمان‌بندی بازسازی ذخایر برای هر دو طرف اهمیت خواهد داشت.

ایندوپاسیفیک: تردید در متحدین آمریکا برای تأمین نیازهای تسلیحاتی خود

کاهش ذخایر موشکی آمریکا بحث‌ها درباره پیامدهای احتمالی درگیری با چین را نیز افزایش داده است. چنین جنگی به ترکیب متفاوتی از تسلیحات، به‌ویژه موشک‌های دریایی، دورایستا و دقیق دوربرد نیاز خواهد داشت. با این حال، در صورت حمله یا محاصره تایوان، سامانه‌های پاتریوت، تاد، SM-3 و SM-6 همچنان مورد نیاز خواهند بود.

تایوان نیز فشار را احساس می‌کند. در ماه مه، اعلام شد که بسته تسلیحاتی ۱۴ میلیارد دلاری برنامه‌ریزی‌شده برای تایوان، برای حفظ مهمات مورد نیاز جنگ ایران متوقف شده؛ اگرچه وزارت خارجه آمریکا بعدا گفت این بسته در حال بررسی بوده و متوقف نشده است.

دولت ترامپ از متحدان ایندوپاسیفیک می‌خواهد به توانمندی‌های خود بیشتر تکیه کنند. کره جنوبی در سال‌های اخیر به یکی از صادرکنندگان بزرگ تسلیحات تبدیل شده است. ژاپن در ماه آوریل ممنوعیت دیرینه صادرات تسلیحات مرگبار را لغو کرد تا صنعت دفاعی خود را توسعه دهد. این کشور همچنان برای خریدهای نظامی خارجی به آمریکا وابسته است و خرید برنامه‌ریزی‌شده ۴۰۰ موشک تاماهاوک نیز بنا بر گزارشات به دلیل نگرانی آمریکا درباره ذخایر به تاخیر افتاده است.

چین برای بهره‌برداری از فشار موجود، نیازی ندارد منتظر بماند تا آمریکا کاملا با کمبود تسلیحات مواجه شود. پکن همچنان به تولید مهمات و تسلیحات پیشرفته ادامه و ذخایر خود را افزایش می‌دهد. تا زمانی که زمان‌بندی بازسازی و تحویل تسلیحات آمریکا نامشخص باشد، چین تلاش خواهد کرد نقاط ضعف واشنگتن را بیازماید و درباره قابلیت اعتماد آمریکا به‌عنوان یک شریک امنیتی تردید ایجاد کند.

زیرسؤال رفتن اعتبار راهبردی آمریکا برای بازسازی ذخایر تسلیحاتی در آفریقا و آمریکای لاتین

آفریقا و آمریکای لاتین عمدتا در حاشیه بحث کمبود مهمات قرار دارند، اما کشورهای این دو منطقه سرعت بازسازی ذخایر آمریکا و میزان قابل اعتماد بودن این کشور به‌عنوان شریک نظامی را زیر نظر خواهند داشت؛ به‌ویژه در شرایطی که چین در برخی حوزه‌های تسلیحاتی و ترتیبات امنیتی گزینه‌های جایگزین ارائه می‌کند.

مصر، الجزایر، مراکش، نیجریه و آفریقای جنوبی از بزرگ‌ترین هزینه‌کنندگان دفاعی آفریقا هستند. آمریکا همچنین باید بر حفظ یا گسترش روابط دفاعی با کشورهایی مانند آنگولا، موزامبیک، غنا، نیجریه و حتی لیبی تمرکز کند تا با چالش‌های امنیتی مشترک مقابله کرده و فرصت‌های اقتصادی ایجاد کند.

آفریقا از نظر تامین مواد اولیه صنایع دفاعی نیز اهمیت دارد. عناصر معدنی کمیاب در تولید تسلیحاتی مانند PAC-3 کاربرد دارند. تقویت روابط آمریکا با کشورهای صادرکننده این مواد، کمبود مهمات امروز را حل نمی‌کند، اما می‌تواند در بلندمدت به ایجاد تاب‌آوری بیشتر در زنجیره تامین کمک کند.

در آمریکای لاتین نیز قراردادهای دفاعی، هرچند کوچک‌تر از دیگر مناطق هستند، اما برای اعتبار واشنگتن اهمیت دارند. توافقات اخیر با پرو و آرژانتین در حوزه جنگنده‌های F-16، در شرایطی که چین در حال گسترش نفوذ اقتصادی و سیاسی خود در این منطقه است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

دولت ترامپ، حتی در شرایطی که کمبود جدی مهمات را رد می‌کند، اعلام کرده است که قصد دارد پایه صنعتی دفاعی آمریکا را به‌شدت تقویت کند. برای تحقق این هدف، آمریکا باید صنعتی دفاعی ایجاد کند که بتواند در جنگ‌های امروز تسلیحات مورد نیاز متحدان و شرکایش را تامین کند و همزمان برای بحران بعدی آماده باشد.

اعتبار راهبردی آمریکا تا حدی به این امر بستگی خواهد داشت که متحدان، شرکا و رقبای این کشور باور داشته باشند که واشنگتن می‌تواند شکاف موجود در بازسازی ذخایر تسلیحاتی خود را در یک بازه زمانی معنادار از نظر راهبردی جبران کند.