دکتر امیرحامد آزاد در مصاحبه با سایت شورای راهبردی روابط خارجی گفت: به دلیل مجاورت جبهه جنوبی سوریه بامواضع رژیم صهیونیستی، ایالات متحده وارد جنگ مستقیم با حکومت سوریه نخواهد شد، ولی با ظرفیت سازی و استفاده از دارایی های راهبردی خویش، تلاش خواهد کرد تا ضمن از کار انداختن نیروی هوایی سوریه، نوعی موازنه قوا در صحنه عملیاتی سوریه ایجاد کند.

آنچه در ادامه می خوانید متن کامل این گفتگوست.
پرسش: هدف آمریکا از خروج از مذاکرات صلح سوریه چیست؟ آیا ممکن است این خروج منجر به شکست روند سیاسی و حضور نظامی آمریکا در سوریه شود؟
شواهد نشان می دهد که خروج آمریکایی ها از مذاکرات صلح یک روند بوده است، نه یک پروژه که از قبل طراحی شده باشد. در آن برهه زمانی، ترکیبی از رویدادها به نحوی شکل گرفت که مسیر صلح به این سمت منحرف شد و آمریکایی ها به واسطه اینکه روس ها دست از بمباران برنداشتند و محاصره حلب ادامه پیدا کرد، برای ترک انفعال و پاسخ به افکار عمومی، از مذاکرات خارج شدند.
اگر مبنای خروج آمریکا از مذاکرات صلح سوریه را هدف قرار گرفتن کاروان کمک های انسان دوستانه در نزدیکی حلب فرض بگیریم، به نظر می رسد که اینها روندی است که برای بررسی آن، باید عقبه مذاکرات را مورد بررسی قرار دهیم تا متوجه شویم که طراح این روند چه کسانی بوده اند و چه دلایلی وجود داشته که آمریکایی ها و روس ها خواسته اند که پرونده سوریه را از طریق مذاکرات حل کنند.
به نظر من جز آتش بس اول که پیشنهاددهنده آن روس ها بودند، در آتش بس دوم، خود آمریکایی ها پیشقدم شدند و مراحل آن را هم به طور مشترک با روس ها طراحی کردند؛ با این وجود آنچه رخ داد ترکیب پیچیده ای از فشار بین المللی و افکار عمومی و بازیگران دولتی بود که کار را به جایی کشاند که هر دو طرف از فرآیند آتش بس دوم عقب نشینی کنند.

پرسش: هدف آمریکا و مطلوب این کشور برای بستن پرونده جنگ سوریه چیست؟
برای پاسخ به این سئوال باید یکسری مفروضات و شواهد را بررسی کنیم تا متوجه شویم آیا آمریکایی ها تمایل دارند پرونده سوریه را به سمت جنگ هدایت کنند یا نه.
متن ۱۶ صفحه ای “راهبرد دفاعی ایالات متحده در قرن ۲۱” که پنتاگون در سال ۲۰۱۲ منتشر کرد، حاوی سه مطلب مهم و کلیدی است. اول اینکه ایالات متحده نباید در هیچ جنگ بلندمدتی شرکت کند. دوم اینکه ایالات متحده نباید در هیچ جا حضور نظامی گسترده داشته باشد و سومین مطلب اینکه مداخلات آنها باید محدود و در قالب ائتلاف ها و مشارکت بین المللی باشد. لذا اگر بخواهیم این سند را یک فرض و راهبرد کلان بدانیم، آن وقت می توانیم بگوییم که راهبرد دولت اوباما و حتی دولت بعد مداخله در یک جنگ نیست.
طبق شواهد عینی از سال گذشته تا کنون، هم جمهوری خواهان در کنگره و هم دولت هایی نظیر ترکیه، به ایالات متحده فشار آوردند تا منطقه پرواز ممنوع ایجاد کند؛ اما آقای دانفورد رئیس ستاد مشترک ارتش و اشتون کارتر در جلسه پاسخ گویی کمیته خدمات نظامی اعلام کردند که به دلایل عمومی و چالش های منطقه ای نه تنها به سمت ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع نخواهند رفت، بلکه به غیر از مستشارانی که در عراق و سوریه هستند نیروی نظامی، وارد خاک این دو کشور نمی کنند.
جان کری و سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم به دفعات اعلام کرده اند که ماموریت آنها در سوریه، نبرد با داعش و خارج کردن آن از مرکز ثقل است و رسما گفته اند که ایالات متحده به استقبال جنگ با حکومت و رژیم سوریه نخواهد رفت.

پرسش: پس دلیل حملات متعدد ایالات متحده به پایگاه هوایی سوریه، نظیر آنچه در دیروالزور اتفاق افتاد، چه بود؟
اگر این فرضیه را مطرح کنیم که یک حمله نظامی و جنگ در سوریه در پیش و قرار است این جنگ از طرف ایالات متحده هدایت شود، باید به دنبال قرائن آن باشیم. ایالات متحده، در مقطع فعلی که دولت اوباما روزهای آخر عمر خود را سپری می کند، تمایلی به شرکت در جنگی که مساوی با درگیری با روسیه و جمهوری اسلامی است، ندارد.
لذا باید به نکات و شواهدی که سناریوهای دیگر را تقویت می کند توجه کنیم. مهمترین نکته ای که جلب توجه می کند فلسفه تشکیل ائتلاف بین المللی به رهبری آمریکاست که با هدف مبارزه با داعش تشکیل شده است و ایالات متحده هم تاکید دارد که ماموریت اصلی اش در سوریه همین مسئله است، حال اگر به متن توافق آتش بس بین روسیه و ایالات متحده دقت کنیم و بخواهیم محور اصلی آن را مشخص کنیم، به طور مشخص آمریکا در پی از کار انداختن نیروی هوایی سوریه است. به طوری که لاوروف در سخنرانی خود صریحا به این مسئله اشاره کرد.
در حال حاضر تنها ساختار نظامی سوریه که اقتدار دارد، نیروی هوایی سوریه است که اگر از کار بیفتد تغییرات جدی در موازنه میدانی سوریه ایجاد خواهد شد. لذا ایالات متحده درصدد ضربه زدن به نیروی هوایی ارتش سوریه نیست، بلکه به دنبال از کار انداختن آن است. تفاوت این دو رویکرد، سبب شده تا ایالات متحده به طور کاملا دقیق از شکل گیری جنگ و درگیری مستقیم با حکومت سوریه پرهیز کند.

پرسش: ایالات متحده برای از کار انداختن نیروی هوایی سوریه چه سناریویی در پیش گرفته است؟
ایالات متحده مدعی است که ماموریت اصلی اش مبارزه با داعش است. اخیرا هم آقای اشتون کارتر اعلام کرده که آمریکا به شدت دنبال این است که از جبهه جنوبی و از استان های دمشق، درعا، قنیطره و سویدا و مناطقی که به مرزهای فلسطین اشغالی و اردن ختم می شود، به مواضع داعش ضربه بزند. وی همچنین تاکید کرده برای این کار از شرکای اردنی استفاده خواهیم کرد. ایالات متحده برای این مسئله زمینه چینی کرده است. بر این اساس از سال گذشته سناریویی کلید زده شد که گروه های اسلام گرایی که زمین های درعای غربی در استان درعا را در اختیار داشتند، متهم به بیعت با داعش شدند، در حالیکه این گروه ها اساسا چنین چیزی را نفی می کردند. این مخاصمه ادامه داشت تا اینکه وارد ادبیات پژوهشی آمریکایی و بعد از آن از ماه فوریه وارد نقشه های رسمی پنتاگون شد. وزارت دفاع آمریکا از ماه فوریه به بعد علاوه بر نقاطی که تحت عنوان “محل حضور داعش” علامت گذاری می کرد، منطقه درعای غربی در 60 کیلومتری دمشق را هم علامتگذاری کرد. در کنار این مناطق، هسته های قدیمی و کوچک داعش در حومه جنوبی دمشق و در محلاتی مانند اردوگاه یرموک، حجرالاسود و محله القدم را که فاصله بسیار نزدیکی تا دمشق دارد، نیز علامتگذاری کرد.
با کنار هم قراردادن سه مولفه 1)شواهد میدانی در جنوب سوریه که مطرح شد، 2) صحبت های اشتون کارتر درباره هدف ایالات متحده (یعنی ضربه زدن به مواضع داعش) و 3) هدف اصلی و بزرگ ایالات متحده (یعنی فلج کردن نیروی هوایی سوریه و ایجاد موازنه و متوقف کردن ارتش سوریه در جبهه حلب) به عنوان سه ضلع یک مثلث؛ پازل ایالات متحده تکمیل می شود با این تفاوت که نتیجه ای که حاصل می شود علیرغم میل باطنی ایالات متحده و همچنین راهبرد دفاعی جدید ایالات متحده در قرن ۲۱ است و ایالات متحده مجبور به جنگ در جبهه جنوبی است.
با توجه به اینکه وقوع جنگ در جبهه جنوبی به دلیل نزدیکی با مواضع رژیم صهیونیستی، در تضاد با منافع ایالات متحده است، ایالات متحده درصدد است تا از طریق ائتلاف بین المللی مبارزه با داعش، یک کریدور هوایی در جبهه جنوب و از خط مرکزی یا شرقی به پائین تعریف کند. تعیین کریدور هوایی در این منطقه باعث پیش دستی ایالات متحده و ائتلاف بین المللی شده و روسیه موظف می شود طبق پروتکلی که با هم دارند به توافق برای چنین کریدوری تن بدهد و در این حالت طبعا نیروی هوایی سوریه به طور اتوماتیک از پرواز در این منطقه منع خواهد شد و همین باعث از کار افتادن نیروی هوایی سوریه خواهد شد. اگر چنین کریدوری تعیین شود دیگر نیازی به ایجاد منطقه پرواز ممنوع و ضربه زدن به جبهه هوایی که بار و فشار حقوقی دارد، ندارد و آمریکایی ها می توانند به بهانه ایجاد یک کریدور هوایی جهت مبارزه با داعش، نیروی هوایی سوریه را فلج بکنند.

پرسش: با توضیحاتی که دادید در شرایط فعلی امکان شکست و حذف داعش در سوریه را دور از انتظار می دانید؟
داعش در سوریه (چه داعش واقعی و چه ساختگی) نیروهای معاندی هستند که جنبه ابزاری دارند و برای فشار به پایتخت سوریه تعریف و طراحی شده اند. برنامه ایالات متحده این است که از داعش به عنوان یک ابزار موازنه ساز بهره برداری کند. لذا اخیرا در بخش های مختلف سوریه زیاد شده اند و اگر گسترده تر شوند و به سمت پایتخت حرکت کنند این توان را دارند که به دمشق فشار زیادی وارد کنند. البته شواهد نشان می دهد که قبل از ترک مخاصمه دوم، ساخت داعش غیرواقعی در جبهه شمال غرب کلید خورده و تحت عنوان جندالاقصی، در جبهه حماه هم فعالیت می کنند هر چند این گروه ارتباطی با داعش ندارند. در حال حاضر پدیده داعش ساختگی، در نقاط درگیری و موازنه ساز بین ارتش سوریه و گروه های معارض در حال شکل گیری و رویش است و احتمالا ایالات متحده می خواهد از آنها به بهانه ضربه زدن به بسترها و مناطق تحت نفوذ داعش بهره ببرد.

پرسش: با توجه به حساسیت های راهبردی که سوریه برای روسیه دارد، ارزیابی شما از واکنش روسیه چیست؟
لاوروف در سخنانی اعلام کرده که اگر پایگاه های روسیه تهدید شوند، روسیه از خود دفاع خواهد کرد. البته وزیر دفاع روسیه به طور صریح تر نسبت به این مسئله هشدار داده است. تصور بر این است که اگر روس ها صریح تر و شفاف تر پیغام خود را منتقل کنند؛ مثل اینکه بگویند جنگ با سوریه جنگ با ما خواهد بود، احتمال اینکه موتور محرک این سناریوها در آینده خاموش شود زیاد است ولی اگر قرار باشد که به مواضع عمومی بسنده کنند و نسبت به مسائل صرفاً هشدار بدهند آن وقت آمریکایی ها مدام درصدد ایجاد زمینه ای برای تغییر موازنه قدرت خواهند بود.