شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
اخیرا، جمهوری آذربایجان با نقض آتشبس در قره باغ، چندین حمله هوایی در این منطقه انجام داد. این در حالی است که روسیه که به عنوان کشور اصلی تضمینکننده آتشبس در جنگ قرهباغ بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان شناخته میشود، از یک سو درگیر جنگ اوکراین است و از سوی دیگر بر اساس گزارش بسیاری از منابع خبری، بیشتر سربازان روسی که برای ضمانت آتش بس مستقر شده بودند، منطقه را ترک کرده و به جنگ اوکراین اعزام شدهاند.
در چنین شرایطی دور از انتظار نبود که باکو از دلمشغولی روسیه در اوکراین سوءاستفاده کند و دست به تحرکاتی بزند تا هم جغرافیای بیشتری از قرهباغ را آزاد کند و هم سودای اشغال استان سیونیک را محقق سازد.
در صورت اشغال استان سیونیک، هم جمهوری آذربایجان و هم ترکیه به هاب ترانزیت کالا و انرژی از سمت شرق آسیا، آسیای مرکزی و حوزه دریای خزر به سمت اروپا دست پیدا خواهند کرد.
از سوی دیگر ترکیه از سمت باکو به سمت آلماتی قزاقستان یک خط دریایی برقرار کرد و از آنجا به سمت چین خط کشورهای محور ترک را ایجاد کرد. در واقع آنکارا در پی این بود که ایران و روسیه کمترین میزان حضور و منفعت را از مسیر تردد و ترانزیت چین و اروپا به همدیگر داشته باشند.
در بحران قرهباغ یکی از کشورهای نقشآفرین ترکیه است که اشتباهاتی را در نیز در این میان مرتکب شده است. درواقع اگر به جنگ قرهباغ 2020 و اتفاقاتی که در منطقه قفقاز جنوبی در حال رخ دادن است توجه کنیم، درمییابیم که اینها برای تغییر ژئوپلیتیک منطقه و برای اهداف اقتصادی ترکیه بوده است.
قاعدتا روسیه به عنوان کشور تضمین کننده آتشبس که در سال 2020 به مدت 5 سال مسئولیت تضمین آتشبس در جنگ قرهباغ را برعهده گرفت موظف است که بر مفاد آتشبس نظارت داشته باشد. این درحالی است که قاعدتا تمرکز روسیه بر اوکراین از تمرکز این کشور بر مناطق دیگر خواهد کاست و همین عدم تمرکز روسیه باعث وسوسه و تحریک باکو و آنکارا شده است.
در عین حال بعید نیست که رژیم صهیونیستی نیز فضا را مناسب دیده باشد تا بتواند بر اساس راهبرد سنتی بنگورین، ایران را تحت فشار قرار دهد، زیرا هرگونه ایجاد ناامنی و عدم ثبات در محیط پیرامونی ایران در راستای منافع رقبا و دشمنان منطقهای و فرامنطقهای جمهوری اسلامی است.
احتمالا روسیه برخی انتظارات ارمنستان را در این مناقشه برآورده خواهد کرد؛ اما باید اذعان کرد اقداماتی که در جنگ قرهباغ 2020 صورت گرفت و حمله به سمت ارمنستان با مخالفت جدی مسکو مواجه نشد؛ دلیل روسیه نیز غربگرایی و تمایل بیش از حد پاشینیان به سمت آمریکا و اتحادیه اروپا بود.
روسها نیز با هدف گوشمالی ارمنستان، این فرصت را در اختیار سوءاستفادهگران محور ترک قرار دادند. این محور ترک نیز اکنون تلاش دارد اهداف ژئواکونومیک خود را پیاده کند و منافع تهران و مسکو در این منطقه را به حداقل برساند.
0 Comments