جدیدترین مطالب

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

اجلاس سران روسیه و آفریقا؛ گسترش تعاملات با دستاوردهای محدود

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور روسیه در آفریقا طی سال‌های اخیر گسترش یافته، اما همکاری‌های روسیه با آفریقا در حوزه‌هایی فراتر از امنیت همچنان از نظر دامنه و میزان پیشرفت نامتوازن و دستاوردهای اقتصادی آن محدود است. سومین اجلاس سران روسیه و آفریقا که ابتدا قرار بود در لیبی برگزار شود، روزهای ۲۸ و ۲۹ اکتبر در مسکو برگزار شد. کرملین این نشست را آزمونی برای سنجش نفوذ فزاینده روسیه در قاره آفریقا می‌داند.»

Loading

أحدث المقالات

تنزل جایگاه اروپا از پیشگامی در دیپلماسی به دنباله‌روی حقیرانه از آمریکا در قبال ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «زمانی بود که اروپا در مورد دیپلماسی جدیت داشت، دیپلماسی به‌عنوان یک کار صبورانه و اغلب طاقت‌فرسای تعامل با دشمنان تلقی می شد و نه صرفا صدور محکومیت و اعمال تحریم.»

انگلیس در مقابل دو گزینه انتخابی: پذیرش مقررات تجاری اتحادیه اروپا و یا تحمل فشارهای تعرفه‌ای چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «قانون شتاب‌بخشی صنعتی اتحادیه اروپا (IAA)، بریتانیا را به سمت رویارویی اقتصادی با چین سوق می‌دهد که لندن ترجیح می‌دهد از آن اجتناب کند. این قانون قرار است الزامات جدیدی تحت عنوان «ساخت اروپا» وضع کند و دسترسی شرکت‌ها به برخی طرح‌های یارانه‌ای و قراردادهای تدارکات عمومی را به استفاده به میزان کافی از کالاها و قطعات تولیدشده در داخل اروپا مشروط سازد. یکی از اهداف این اقدام، حمایت از صنایع اروپایی در برابر کالاهای چینی ارزان‌قیمت و باکیفیت، از جمله خودروهای هیبریدی و برقی است.»

«سقف بدهی دولت»؛ اهرم قوی مجلس نمایندگان آمریکا برای مهار ترامپ در ادامه جنگ علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ « در واشنگتن هیچ‌کس درباره سقف بدهی دولت فدرال صحبت نمی‌کند و دقیقا به همین دلیل است که این موضوع شایسته توجه است. بخش عمده بحث‌های پیش از انتخابات درباره اقداماتی که مجلس نمایندگان با اکثریت دموکرات می‌تواند برای مهار ماجراجویی دونالد ترامپ در ایران انجام دهد، بر قطعنامه‌های محدودکننده اختیارات جنگی رئیس‌جمهور، احضاریه‌های کنگره و جلسات استماع متمرکز بود. جای تعجب نیست که هر سه ابزار با مانع یکسانی روبه‌رو هستند: وتوی رئیس‌جمهور؛ وتویی که اکثریت جدید کنگره آرای دوسوم نمایندگان لازم برای لغو آن را در اختیار نخواهد داشت.»

انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا: یک تغییر و تحول کنترل‌شده

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، اگرچه می‌تواند موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف و بر روند تصمیم‌گیری‌های داخلی و خارجی واشنگتن اثر بگذارد، اما به‌دلیل تداوم اجماع دوحزبی درباره مهار روسیه و چین، لزوما به تغییر بنیادین در جهت‌گیری سیاست خارجی آمریکا منجر نخواهد شد.»

آینده‌ای برای خلیج‌فارس: تبدیل گفت‌وگو به امنیت منطقه‌ای

شورای راهبردی آنلاین -رصد:‌ «امنیت خلیج‌فارس معمولا در چارچوب بازدارندگی، توانمندی نظامی و مشارکت‌های خارجی مورد بحث قرار می‌گیرد. هر سه عامل اهمیت دارند، اما وقتی بحرانی آغاز می‌شود، عاملی ساده‌تر می‌تواند تعیین‌کننده باشد: آیا دولت‌ها می‌توانند در شرایطی که هنوز اطلاعات و واقعیت‌ها روشن نیست، به‌سرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند؟»

تنش‌زدایی در روابط دهلی‌نو و باکو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر وزیر امور خارجه هند به باکو، پس از تنش‌های ناشی از حمایت جمهوری آذربایجان از پاکستان، تلاشی برای مدیریت اختلافات و حفظ منافع مشترک دو کشور محسوب می‌شود.

جمهوری آذربایجان به دنبال گسترش صنایع دفاعی با کمک ترکیه و چک و رژیم اسرائیل

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جمهوری آذربایجان با توافقاتی با ترکیه، چک و رژیم اسرائیل به دنبال بومی سازی تولید تجهیزات نظامی است و می‌خواهد باکو را از یک واردکننده به تولیدکننده سلاح تبدیل کند.»‌

اجلاس سران روسیه و آفریقا؛ گسترش تعاملات با دستاوردهای محدود

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «حضور روسیه در آفریقا طی سال‌های اخیر گسترش یافته، اما همکاری‌های روسیه با آفریقا در حوزه‌هایی فراتر از امنیت همچنان از نظر دامنه و میزان پیشرفت نامتوازن و دستاوردهای اقتصادی آن محدود است. سومین اجلاس سران روسیه و آفریقا که ابتدا قرار بود در لیبی برگزار شود، روزهای ۲۸ و ۲۹ اکتبر در مسکو برگزار شد. کرملین این نشست را آزمونی برای سنجش نفوذ فزاینده روسیه در قاره آفریقا می‌داند.»

Loading

ممنوعیت حمله به تأسیسات هسته‌ای در حقوق بین‌الملل و پیامدهای تخلف از آن

۱۴۰۴/۰۴/۰۷ | خبر تاپ, سیاسی, یادداشت

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: جامعه بین‌المللی به دلایلی واضح و بر مبنای تجارب زیسته، حمله به تاسیسات هسته‌ای را ممنوع کرده و اسناد حقوقی مختلف بر آن تاکید کرده‌اند.

دکتر علی کربلائی حسینی – پژوهشگر حقوق بین‌الملل

از جمله دلایل و اسناد اصلی حقوقی و امنیتی ممنوعیت حمله به تأسیسات هسته‌ای می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

  • خطرات زیست‌محیطی فاجعه‌بار: بر اساس ماده ۵۶ پروتکل الحاقی ۱۹۷۷ به کنوانسیون ژنو، تأسیسات هسته‌ای حتی در زمان جنگ، به دلیل خطر تشعشعات رادیواکتیو، مورد حمایت ویژه قرار دارند.
  • تخریب چارچوب اعتماد در نظام منع اشاعه: طبق ماده چهار معاهده منع گسترش سلاح هسته‌ای (NPT) دولت‌های عضو، حق توسعه انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای را دارند و حمله به تأسیسات آن‌ها نقض این حق محسوب می‌شود.
  • تهدید امنیت جهانی: آژانس در نسخه دوم INFCIRC/225 در سال 1981 میلادی تأکید کرده است که حمله به تأسیسات هسته‌ای می‌تواند منجر به تشدید بحران‌های بین‌المللی شود.

 

نمونه‌های تاریخی نقض این ممنوعیت

با وجود ممنوعیتی که ذکر آن رفت، اما سوابق تاریخی آن نشان می‌دهد رژیم‌های متجاوز ابایی از نقض حقوق بین‌الملل و حتی ارتکاب جنایات جنگی ندارند، زیرا نهادهای بین‌المللی مسئول در این حوزه، آن طور که بایسته است، وارد عمل نشده‌اند. علاوه بر تجاوز مشترک اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز کشورمان و بی‌عملی شورای امنیت و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در محکومیت این تجاوز آشکار، برخی سوابق تاریخی دیگر در این خصوص خاطرنشان می‌گردد:

  • حمله عراق به تأسیسات هسته‌ای ایران (۱۹۸۰-۱۹۸۸): در طول جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، رژیم صدام چندین بار راکتور تحقیقاتی تهران و دیگر تأسیسات اتمی ایران را بمباران کرد. این حملات گرچه با محکومیت سازمان ملل مواجه شد، اما اقدام عملی صورت نگرفت.
  • حمله رژیم اسرائیل به راکتور اوسیراک عراق (۱۹۸۱): رژیم اسرائیل راکتور اوسیراک را بمباران کرد. شورای امنیت گرچه در قطعنامه ۴۸۷  در سال ۱۹۸۱ این اقدام را محکوم کرد، اما هیچ مجازات و تحریمی علیه رژیم اسرائیل اعمال نشد.
  • ترور دانشمندان هسته‌ای ایران: اگرچه ترور مستقیماً حمله به تأسیسات نیست، اما طبق گزارش IAEA در مورد ایران (GOV/2011/65)این اقدامات می‌توانند چارچوب NPT را تضعیف کنند

با مرور این سوابق تاریخی می‌توان نتیجه گرفت سازمان ملل عملا در دفاع از حقوق هسته‌ای دولت‌های عضو روند انفعالی را در پیش می‌گیرد و حتی اگر روند محکومیت رژیم صهیونیستی و عراق را در شورای امنیت در نظر بگیریم، اکنون پس از حمله رژیم صهیونیستی به تاسیسات هسته‌ای ایران، انفعال و افول عملکرد سازمان ملل و نهادهای وابسته به آن را شاهدیم، زیرا حتی از محکومیت صوری رژیم نیز درمانده‌اند.

 

حق خروج از NPT در صورت حمله به تأسیسات هسته‌ای و سکوت آژانس

معاهده NPT همچون سایر معاهدات بین‌المللی، برای اعضا حق خروج قائل شده است.  براساس ماده ۱۰ NPT دولت‌های عضو مجاز هستند در صورت “وقوع حوادث فوق‌العاده که منافع حیاتی آن‌ها را تهدید کند”، از معاهده خارج شوند. بر اساس سوابق موجود، حمله به تأسیسات هسته‌ای یک کشور می‌تواند مصداق چنین تهدیدی باشد، به ویژه اگر:

  • شورای امنیت و آژانس در اجرای تعهدات خود کوتاهی کنند (مطابق قطعنامه ۱۵۴۰ شورای امنیت که بر حفاظت از تأسیسات هسته‌ای تأکید دارد).
  • رژیم متجاوز بدون مجوز بین‌المللی اقدام کرده باشد (مانند حمله مشترک رژیم صهیونیستی و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران).

تاکنون تنها نمونه‌ تاریخی خروج از NPT توسط کره شمالی به ثبت رسیده است. پیونگ‌یانگ در سال ۲۰۰۳ میلادی پس از اتهامات آمریکا و تعلل آژانس در بررسی ادعاها، از NPT خارج شد.

مجلس شورای اسلامی نیز پس از سال‌ها همکاری بی‌شائبه جمهوری اسلامی ایران با آژانس بین‌المللی انرژی، در تاریخ 4 تیر 1404، طرح تعلیق همکاری‌ها با این نهاد را به تصویب رساند. بر این اساس، «مأموران آژانس حق ورود به کشور برای بازرسی را ندارند مگر اینکه امنیت تاسیسات هسته‌ای و فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای کشور تضمین شود و این هم منوط به موافقت شورای عالی امنیت ملی است.»

 

تخلف آژانس در حفظ اطلاعات محرمانه و امکان جاسوسی

بر اساس ماده ۸ اساسنامه  آژانس، این نهاد موظف است از اطلاعات محرمانه کشورها محافظت کند. همچنین، مدیرکل آژانس طبق مقررات اطلاعات محرمانه (INFCIRC/263) نمی‌تواند اطلاعات را بدون رضایت کشور عضو افشا کند. اما با وجود این الزامات، در طول سالیان گذشته شاهد افشای جزییات اطلاعات حیاتی از برنامه هسته‌ای کشورمان در آژانس بوده‌ایم، بدون آنکه این نهاد برای جلوگیری از این تخلف چاره‌اندیشی کند.

 

دو نمونه از موارد افشای غیرقانونی اطلاعات توسط آژانس که به صورت تاریخی دردسرساز شده‌اند، جالب توجه هستند:

  • پرونده هسته‌ای ایران  (۲۰۰۹-۲۰۱۲): برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند که اسناد محرمانه ایران به صورت غیررسمی در اختیار رسانه‌ها قرار گرفته است. ایران در نامه به شورای حکام IAEA (GOV/2012/8) این اقدام را به صورت رسمی محکوم کرد.
  • پرونده عراق (۱۹۹۱-۲۰۰۳): برخی تحلیلگران معتقدند اطلاعات آژانس در اختیار آمریکا قرار گرفت تا بهانه‌ای برای حمله به عراق شود.

اما آیا سازوکاری برای پاسخگو کردن آژانس در صورت جاسوسی وجود دارد؟

  • یکی از شیوه‌ها طرح شکایت در شورای حکام است. دولت‌ها می‌توانند طبق ماده ۱۲ اساسنامه IAEA، تخلفات مدیرکل را به شورای حکام گزارش دهند.
  • شیوه دیگر، ارجاع به شورای امنیت است: در صورت نقض فاحش، شورای حکام می‌تواند موضوع را به شورای امنیت ارجاع دهد.
  • تعلیق همکاری با آژانس نیز از دیگر شیوه‌های موثر برای پاسخگو کردن آژانس است: دولت‌ها می‌توانند در صورت سوءرفتار آژانس، همکاری‌های خود را محدود کنند کمااینکه  ایران در کاهش تعهدات برجامی در ۲۰۱۹ اقدام کرد و اکنون نیز طرح مجلس بر همین اساس استوار است.

 

تضعیف NPT در صورت به خطر افتادن برنامه هسته‌ای اعضا

حقوق بین‌الملل و NPT تا زمانی پایدار می‌مانند که امنیت برنامه هسته‌ای کشورهای عضو را تضمین کنند. اگر حمله به تأسیسات هسته‌ای بدون پاسخ بماند یا آژانس در افشای اطلاعات محرمانه کوتاهی کند، کشورها انگیزه‌ای برای ماندن در NPT نخواهند داشت. نمونه‌های کره شمالی و تهدید ایران نشان می‌دهد که مرگ تدریجی NPT در صورت تداوم بی‌عدالتی‌ها، دور از انتظار نیست. حقوق بین‌الملل  وNPT  تنها در سایه توازن قدرت و تامین امنیت معنا دارد و در غیر این صورت، کشورها به سوی خروج از نظام منع اشاعه سوق داده خواهند شد.

0 Comments