شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
چین و روسیه در نشست سه شنبه شب شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامهای علیه سوریه را وتو کردند که این قطعنامه خواستار ارسال کمکهای به اصطلاح بشردوستانه به سوریه از طریق مرزهای این کشور بدون هماهنگی با دولت مرکزی این کشور و نادیده گرفتن حاکمیت آن بود. همچنانکه روسیه بارها تاکید کرده است توزیع کمکهای خارجی در سوریه باید از مجاری قانونی و دولت مرکزی این کشور صورت گیرد و کشورهای خارجی نباید در امور داخلی سوریه دخالت کنند.
در جریان این نشست نیز، چین و روسیه خاطرنشان کردند که خواهان تمدید ارسال این کمکها در سطحی محدودتر هستند. به گفته دیپلماتها، آلمان و بلژیک تنظیم کنندگان این قطعنامه، منتظر وتوی مسکو بودند. پس از آن، روسیه قطعنامه دیگری را برای کمکرسانی از طریق یک گذرگاه مرزی برای مدت شش ماه پیشنهاد کرد که با وجود رﺃی مثبت روسیه، چین، آفریقای جنوبی و ویتنام و آرای ممتنع اندونزی، نیجر، سنت وینسنت و گرنادینس و تونس، با مخالفت بلژیک، آلمان، فرانسه، استونی، انگلیس، جمهوری دومنیکن و آمریکا مواجه شد.
در رابطه با چرایی رﺃی منفی روسیه و چین به قطعنامه پیشنهادی آلمان و بلژیک به چند نکته میتوان اشاره کرد؛ نخست آنکه استنباط آنها از قطعنامه آلمان و بلژیک این است که میتواند پوششی برای فعالیتهای مخرب کشورهای مختلف غربی در سوریه باشد و از این رو مانع از اجرای این قطعنامه شدهاند، اما به طور خاص روسها در سوریه به دنبال آن هستند که موقعیت خود را تقویت کنند و بحث بر سر این است که تجربه گذشته روسیه در سوریه این بوده که نوعا سازمانهای بینالمللی بیش از آنکه به دنبال کمک به مردم سوریه باشند در پی کمک به طرفداران و یا هواداران غرب در سوریه هستند.
مسئله دیگر اینکه روسیه از زمان شوروی سابق در سوریه حضور داشته و در بین کشورهای غرب آسیا، مهمترین متحد روسیه، سوریه است. همچنین دو بندر سوریه در اختیار روسها است که سابقه حضور در بندر طرطوس در ساحل شرق مدیترانه به زمان شوروی سابق برمیگردد و در یک بندر دیگر نیز طی چند سال اخیر حضور پیدا کردهاند که تبدیل به پایگاه هوایی شده است.
به هر صورت روسیه موقعیت خود را در این دو پایگاه تثبیت کرده و از نظر ژئوپلیتیکی برای مسکو حضور در دریای مدیترانه از اهمیت زیادی برخوردار است، در عین حال دولتی که در دمشق بر سر کار است از نظر روسیه باید متحد مسکو باشد و در حال حاضر بهترین شخص برای آنها بشار اسد است. اگرچه اوایل روسیه نظر دیگری داشت اما با گذشت زمان و بعد از فعالیتهای داعش و شکست این گروهک و به طور کلی تحولاتی که از سال ۲۰۱۴ تا سال ۲۰۱۸ شاهد آن بودیم کرملین متقاعد شد که با اسد کار کند و فعلا در همین مسیر ادامه خواهد داد و اجازه نمیدهد کشورهای دیگر در این مسیر خللی ایجاد کنند. همچنانکه مسکو تصویب چنین قطعنامههایی را که به بهانه کمک به مردم سوریه دنبال میشود را تنها در راستای حمایت از مخالفان بشار اسد میداند و از همین رو نیز با آنها مخالفت میکند.
علاوه بر این، درباره اهمیت سوریه برای مسکو باید به فروش تسلیحات به این کشور نیز اشاره کرد. ضمن آنکه سوریه مهمترین متحد روسیه در غرب آسیا است و درنتیجه تلاش میکند این متحد خود را حفظ کرده و حضور خود در خاورمیانه را از طریق سوریه گسترش دهد.
درخصوص سیاستهای مسکو و واشنگتن در قبال یکدیگر و این مسئله که واکنش آمریکا به افزایش حضور روسیه در سوریه چیست و چه نگرانیهایی در این رابطه دارد باید گفت همانگونه که آمریکا در حیاط خلوت روسیه در شرق اروپا مانند اوکراین، کریمه، لهستان و تاحدودی بلغارستان حضور پیدا میکند روسیه نیز در حیاط خلوت سنتی آمریکا در غرب آسیا مانند سوریه نیروهایش را مستقر میکند. لذا هم آمریکا علت حضور روسیه را درک میکند و هم روسیه علت حضور آمریکا را. درواقع دو کشور شرایط یکدیگر را درک کرده و با هم کنار آمدهاند.
به این نکته هم باید توجه داشته باشیم که حضور روسیه در سوریه تعارضی با منافع اسرائيل ندارد و حتی مسکو تلاش میکند ضمن حفظ رابطه با تلآویو اهدافش را در این منطقه پیش ببرد.
در نهایت در باره همکاریّهای تهران و مسکو در سوریه نیز باید توجه داشت که همکاریهای روسیه با ایران تنها به سوریه مربوط نیست و ایران سوای این مسئله جایگاه مهمی برای مسکو دارد، اما یکی از مهمترین همکاریهایی که بعد از انقلاب اسلامی شکل گرفته بین ایران و روسیه در سوریه بوده است و از این جهت این همکاریها برای هر دو کشور اهمیت بسیاری دارد و به نفع هر دو کشور است.
0 Comments