جعفر قناد باشی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به درگیری‌ها و تحرکات نظامی در لیبی، خاطرنشان کرد: آنچه در شرایط کنونی در لیبی در حال وقوع است ازیک‌طرف ادامه تحولات و تنش‌های ایجادشده از حدود سال 2011 است و از طرف دیگر تداوم ناآرامی‌هایی است که ژنرال حفتر از سال گذشته با ارتش ساخته خود آغاز کرد؛ اما بااینکه بیش از یک سال از این اقدامات گذشته، اما او نتوانسته بر طرابلس حاکم شود.

سفیر پیشین ایران در لیبی بابیان اینکه درگیری‌ها از حدود دو ماه پیش به‌نوعی متوقف‌شده است، افزود: در شرایط فعلی آتش‌بسی اعمال نشده اما دو طرف در منطقه بسیار حساس پایگاه هوایی «الجفره» در میانه‌های لیبی به هم رسیده‌اند. الجفره پایگاه بسیار مهم و در اختیار ژنرال حفتر است و مناطق اصلی نفتی لیبی در میانه این کشور هم در همین حدود قرار دارند. دو طرف در حدود این پایگاه هوایی و همچنین مهم‌ترین بنادر صادراتی نفتی لیبی متوقف شده‌اند.

وی گفت: طرف‌های بین‌المللی در رابطه با این مناطق بسیار حساس هستند و به‌محض اینکه دیدند دولت وفاق ملی به سمت این مناطق حرکت کرده و ممکن است پس از تصرف این پایگاه و مناطق نفتی تسلط یکپارچه‌ای بر لیبی پیدا کند کوشش کردند با استفاده از اهرم‌های مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی، برای توقف جنگ تلاش کنند؛ بنابراین چند ماه است که درگیری‌ها جدی و وسیع نیست و به‌صورت پراکنده انجام می‌شود.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به تلاش‌ها برای شکل‌گیری مذاکرات میان دو طرف درگیر در لیبی، ادامه داد: در چند ماه گذشته شاهد تحرکات سیاسی بسیار گسترده‌ای از جانب دولت‌های غربی، منطقه‌ای و حتی بعضی از دولت‌های خلیج‌فارس هستیم تا بتوانند شرایط داخلی لیبی را به نحوی مطابق خواست خودسامان دهند و اجلاس‌های مختلفی برگزار کنند. درواقع با کاسته شدن شدت این درگیری‌ها شاهد گسترش شدت تلاش‌ها برای صلح و آتش‌بس هستیم، البته برخی درگیری‌های جزئی هم ادامه دارد که اهمیت سیاسی ندارند.

قناد باشی با بیان اینکه ورود نیروهای ترکیه به صحنه لیبی در حمایت از یک دولت اخوانی، معادلات را به ضرر ژنرال حفتر تغییر داده است، گفت:‌ نیروهای ارتش ژنرال حفتر نیروهای مصری هستند. او با حمایت مالی امارات و عربستان و مدیریت فرانسه و کشورهای غربی و روسیه کار خود را پیش می‌برد. درواقع ارتش مصر است که با کمک‌های لجستیکی و نیروهای نظامی خود کوشش می‌کند تا نیروهای حفتر پیروز شوند. در سوی دیگر تجهیزات ترکیه و مستشاران ترکیه هستند که برای پیروزی دولت فائز السراج کوشش می‌کنند. ایتالیا، قطر در این جبهه قرار دارند و آمریکایی‌ها هم گاهی به این‌سو می‌چرخند و گاهی به‌سوی دیگر.

رقابت برای نفت، فروش سلاح و گردشگری

وی با تأکید بر اینکه درگیری‌های صحنه لیبی درگیری‌های ایدئولوژیک است اما مردم خواستار آرامش و ایجاد دولت مقتدر در کشورشان هستند، اضافه کرد: لیبی شرایط بسیار حساسی دارد. از یک‌سو کمپانی‌های بزرگ نفتی می‌خواهند بر نفت آن تسلط یابند. ضمن اینکه جنگی هم بر سر فروش سلاح در این کشور تدارک دیده‌شده و هر دو طرف منافعی در رابطه با فروش سلاح دارند، مسئله‌ای که بسیار اهمیت دارد؛ بنابراین کمپانی‌های نفتی و فروشندگان سلاح خواستار تداوم جنگ در لیبی هستند؛ چراکه با حضور دولتی مقتدر این دو هدف محقق نمی‌شود.

قنادباشی ادامه داد: از سویی سواحل لیبی می‌تواند با ساخت هتل و تفرجگاه بیشترین درآمد را داشته باشد و اروپایی‌ها خواستار بهره‌برداری از آن هستند. ضمن اینکه منابع گازی عظیم کشف شده در زیردریای مدیترانه توجه همه را جلب کرده و درگیری و رقابت جدید گازی هم در این منطقه شکل‌گرفته است. همه این خصوصیات بر اهمیت لیبی و تسلط بر آن افزوده است.

استعفای السراج، تاکتیکی انتخاباتی

سفیر پیشین ایران در طرابلس با اشاره به اخبار منتشرشده در رابطه با استعفای فائزالسراج، این اقدام را نوعی تلاش برای مدیریت و هدایت نیروهای طرفدار خود و آماده شدن برای انتخابات آینده دانست و اظهار داشت: او با این اقدام درواقع نارضایتی خود را از مناقشات داخلی میان طرفداران خود که درگیری‌هایی باهم دارند بیان می‌کند، اما فائز السراج به لحاظ بین‌المللی شرایط بسیار خوب و موفقی دارد.

قنادباشی در رابطه با وضعیت جبهه مقابل نیز گفت: به لحاظ نظامی حفتر به این نتیجه رسیده که نه‌تنها توانایی تسخیر طرابلس را ندارد بلکه ضعیف‌تر از آن است که بتواند منطقه شرقی را حفظ کند. ترکیه هم به متقاعد شده که اگر بیش از این نیروهای فائز السراج را کمک کند و پیش رود اعتراض شدیدتر طرف‌های بین‌المللی را بر خواهد انگیخت و ممکن است جنگ‌های جدی بر سر لیبی میان قدرت‌های بزرگ رخ دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل اضافه کرد: در شرایط فعلی دو طرف درگیری‌ها را متوقف کرده‌اند و در بن‌بست ایجاد شده دو طرف خواستار مذاکراتی سیاسی هستند. اگر شرایط به همین شکل پیش رود دو طرف به سمت مذاکره خواهند رفت، اما این مذاکره قطعاً به طول خواهد انجامید؛ چراکه هیچ‌کدام از دو طرف خواستار پایان آن نیستند؛ بنابراین این مذاکرات دشوار و طولانی خواهد بود. درحالی‌که ضرورت امر برای لیبی برگزاری فوری انتخابات و تشکیل دولت و مجلس است.

وی با تأکید بر اینکه در کوتاه‌مدت چشم‌انداز مثبتی مبنی بر اینکه لیبی به سمت یکپارچه شدن و صلح مطمئن پیش رود وجود ندارد، گفت: در درازمدت طبیعتاً کشورهای حامی دو طرف کوشش خواهند کرد دولتی که روی کار می‌آیند با آن‌ها همسو باشد بنابراین این مناقشات در درازمدت ادامه خواهد یافت؛ اما در درازمدت آن‌ها نمی‌توانند با خواست مردم لیبی برای تشکیل دولت مقابله کنند؛ بنابراین به نظر می‌رسد در دو- سه سال آینده نمی‌توان چندان امیدوار بود که شاهد تشکیل دولت مقتدر در لیبی باشیم.

قناد باشی درعین‌حال با بیان این اعتقاد که فریاد آتش‌بس اروپایی‌ها در شرایط فعلی برای محدود کردن پیش روی‌های دولت آقای فائزالسراج است، افزود: اگر آقای حفتر مجدداً پیش رود آن‌ها از مذاکرات کوتاه می‌آیند؛ اما در شرایطی که دو طرف در عرصه نظامی متوقف‌شده‌اند به این رضایت می‌دهند که زورآزمایی‌ها را درصحنه سیاسی دنبال کنند؛ بنابراین در هفته‌های آینده شاهد کوشش‌های بیشتری برای مذاکره و جلب رضایت طرف مقابل خواهیم بود.