شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر میرقاسم بنیهاشمی، عضو هیئتعلمی پژوهشکده مطالعات راهبردی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تشدید تحرکات نظامی ترکیه در طی چند سال گذشته، اظهار داشت: «تحرکات نظامی ترکیه از خاورمیانه و شمال آفریقا تا قفقاز جنوبی گسترشیافته است، اما این کشور اخیراً خود را وارد معادلات پیچیده دریای مدیترانه نیز کرده است که هم بحث قبرس و هم اختلافاتی در خصوص جزایر و حوزه دریایی دریای اژه را شامل میشود، بهطوریکه در جنوب مدیترانه یعنی سواحل مصر، لیبی، لبنان و سرزمینهای اشغالی، منافع سرزمینی و دریایی ترکیه با این کشورها تلاقی پیدا کرده است.»
وی در ادامه گفت: به نظر میرسد مختصات ژئوپلیتیکی تا حدود زیادی سیاست خارجی ترکیه را تحت تأثیر قرار داده است. همچنان که حضور فعلی ترکیه در لیبی با در نظر گرفتن مختصات ژئوپلیتیکی این کشور قابلبررسی است. سوریه نیز در مرز ترکیه قرار دارد و به همین دلیل بحران در این کشور و مسئله کردها منجر به مداخله ترکیه در سوریه و همچنین در عراق شده است.
وی با اشاره به موقعیت دریای سیاه که یک دریای بسته است ادامه داد: «با در نظر گرفتن همین مختصات ژئوپلیتیکی، ترکیه در دریای سیاه تنشی با کشور خاصی ندارد و بهنوعی با چند کشوری که در دریای سیاه ساحل دارند، به تفاهمی برای بهرهبرداری از منابع زیربستر و روی بستر دریا رسیدهاند.»
بنیهاشمی در خصوص موضعگیری و نقش آنکارا در قبال مسئله قرهباغ و اختلافات بین ارمنستان و آذربایجان گفت: «در بحث قرهباغ و قفقاز جنوبی به غیر از مختصات ژئوپلیتیکی، مختصات تاریخی ترکیه نیز مؤثر است.»
این کارشناس مسائل ترکیه همچنین گفت «اگرچه سیاستها و موضعگیریهای ترکیه در مناطق پیرامونی ریشه در ویژگیهای ژئوپلیتیک و تاریخی ترکیه دارد، اما تا حدود زیادی هم ریشه در میراث عثمانی این کشور دارد.»
وی در ادامه درباره پیامدهای تحرکات نظامی و سیاست خارجی ترکیه نیز افزود که تابه امروز این سیاستها تا حدود زیادی بر اقتصاد ملی این کشور تأثیر گذاشته است. بهویژه که اکنون ارزش لیر ترکیه از زمان روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه و شخص رجب طیب اردوغان به پایینترین حد خود رسیده است.
بنیهاشمی با تشریح افزایش برخی تنشها بین ترکیه و اروپا و پیامدهای آن نیز گفت: «اروپا اگرچه نسبت به اقدامات آنکارا بیتوجه نبوده و چشم خود را بر اختلافات ترکیه با یونان و قبرس بر سر منابع گازی نبسته اما باید توجه داشت که سیاست خارجی اروپا در قبال ترکیه یک سیاست خارجی رادیکال و تند نیست.»
وی ادامه داد: «هرچند این تنشها باعث شده تا در ترکیه، سرمایهگذاری به حداقل برسد و ارزش لیر نیز کاهش پیدا کند، این پیامدها در بلندمدت نیز میتواند برخی اهداف این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.»
عضو هیئتعلمی پژوهشکده مطالعات راهبردی با اشاره به همکاریهای استراتژیک ترکیه با روسها هم در بحث تسلیحات نظامی و هم در بحث قفقاز جنوبی گفت؛ علیرغم اینکه اروپا و آمریکا به موقعیت ژئوپلیتیک ترکیه نیاز دارند اما این همکاریها تا حدود زیادی اتحاد بلندمدت استراتژیک آنکارا-بروکسل را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
بنیهاشمی درنهایت با تأکید بر این نکته که هم شخص اردوغان و همحزب عدالت و توسعه، منش پراگماتیست و عملگرایانهای دارند، ادامه داد: «به نظر میرسد آنکارا در بزنگاه یا شرایط سخت میتواند تعدیل جدی در سیاست خارجی خود در قبال اروپا یا حتی مناطق گازی مورد اختلاف در دریای مدیترانه داشته باشد. همچنان که اخیراً نیز شاهد بودیم ترکیه توافقی با یونان در رابطه با حل مسائل از طریق مذاکرات داشت و در هفتههای اخیر لغو برخی مانورهای نظامی دو طرف و مذاکرات تلفنی وزرای خارجه دو کشور بیانگر آن است که طرفین سعی در کنترل تنش دارند و نمیخواهند بیش از این سطح تنش افزایش پیدا کند. چراکه افزایش تنشها به ضرر اقتصاد ملی هم ترکیه و هم یونان خواهد بود.»
این کارشناس مسائل ترکیه در پایان نتیجهگیری کرد که مقامات آنکارا اگر مشاهده کنند که سطح تنششان با اروپا در حال افزایش است بدون شک آن را کنترل کرده و اجازه نخواهند داد که این مسئله به روابط دوجانبه طرفین بیشازحد آسیب وارد آورد.
0 Comments