جلال ساداتیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی درباره دیدگاهی که بعد از پیروزی جو بایدن در انتخابات آمریکا و چگونگی مواجهه وی با برجام مطرح است؛ اظهار داشت: برخی می‌گویند آمریکای بایدن با اعمال فشار می‌خواهد ایران را وادار به بازنگری در برجام کند، درحالی‌که ایران هرگونه مذاکره درباره برجام را خط قرمز خود اعلام کرده است.

ساداتیان درباره اینکه چرا برجام به چنین سرنوشتی دچار شده است؛ گفت: «بررسی ترتیب و توالی خروج از برجام نشان می‌دهد که ابتدا آمریکا در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ اعلام کرد که از برجام خارج می‌شود که این تصمیم خود را نیز عملی کرد. این در حالی است که قبل از آن، یعنی زمانی که برجام به تصویب رسید عمده کشورهای عضو برجام و فراتر از آن نیز به این توافق اقبال نشان دادند و هیئت‌های بلندپایه کشورهای مختلف به ایران آمدند تا همکاری‌های خود را با ایران شروع کنند.»

به گفته ساداتیان با خروج آمریکا از برجام، این کشور فقط به این اقدام بسنده نکرد، بلکه دیگر کشورها را نیز تهدید کرد که اگر کشورها و یا شرکت‌ها با ایران همکاری کنند مورد تنبیه و فشار آمریکا قرار خواهند گرفت. ازاین‌جهت بسیاری از شرکت‌ها و کشورهایی که آمده بودند با ایران همکاری کنند پا پس کشیدند و آن‌هایی هم که نیامده بودند از ترس تحریم‌های آمریکا به سمت همکاری با ایران نیامدند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به باقی ماندن اروپا در برجام گفت: «اروپایی‌ها نیز با وجود اعلام پایبندی به برجام به تعهدات خود عمل نکردند و درنتیجه ایران به آن‌ها متذکر شد که باید به وظایف برجامی خود عمل کنند.»

این کارشناس توضیح داد: «تنها اقدامی که اروپا انجام داد این بود که ازنظر سیاسی بیانیه‌هایی را صادر کرد؛ در این رابطه شاهد بودیم که هم خانم موگرینی و هم سران تروئیکای اروپایی بیانیه‌هایی مبنی بر عمل ایران به تعهدات برجامی‌اش صادر کردند اما به لحاظ عملیاتی اقدام خاصی انجام ندادند.»

ساداتیان با بیان اینکه تنها کار اروپایی‌ها مطرح کردن سازوکار اینستکس بود تا بر اساس آن، حسابی افتتاح شود و پول فروش نفت ایران به آن حساب واریز شود و از آن حساب، برخی نیازهای ایران تأمین شود؛ افزود: «اما به آن هم عمل نکردند، اگرچه ایران به اروپایی‌ها گوشزد کرد که آن‌ها متعهد به وظایفی فراتر از اینستکس هستند.»

وی ادامه داد: «درنتیجه، اجرای اینستکس نیز معلق باقی ماند و در ادامه ایران، کشورهای اروپا را تهدید کرد که اگر به وظایفشان عمل نکنند دلیلی ندارد ایران به‌تنهایی به وظایفش عمل کرده و تعهدات برجامی را به انجام برساند و آن‌ها تنها با صدور یک بیانیه از کنار این قضیه عبور کنند.»

به گفته این کارشناس، در چنین شرایطی بود که ایران طی ۵ مرحله، تعهدات خود را در قبال برجام تعلیق و اعلام کرد که اگر اروپایی‌ها به تعهداتشان برگردند ایران نیز بر خواهد گشت.

کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به اینکه امروز نیز موضع ایران همین است، تأکید کرد: «مقامات ایران می‌گویند اگر آمریکا به برجام و تعهدات برجامی‌اش برگردد ایران هم گام‌هایی که برداشته را بازمی‌گرداند. کما اینکه جیک سالیوان و جو بایدن این موضوع را اعلام کرده‌اند و ایران هم گفته اگر به تعهدات برجامی‌تان بازگردید ما نیز بازمی‌گردیم.»

ساداتیان با اشاره به اینکه دو دیدگاه در آمریکا نسبت به بازگشت به برجام وجود دارد، ادامه داد: «یک دیدگاه می‌گوید ایران به تعهدات برجامی‌اش برگردد تا آمریکا هم برگردد و دیدگاه دیگر معتقد است وقتی آمریکا به برجام بازگشت باید توافق برجام بررسی مجدد شده و تبدیل به برجام دیگری شود.»

وی در تشریح موضع ایران درباره برجام را با اشاره به سخنان اخیر مقام معظم رهبری اظهار داشت: «اخیراً مقام معظم رهبری فرمودند، اگر بتوان تحریم را رفع کرد، حتی یک ساعت هم نباید تأخیر کنیم. البته پیش‌ازاین نیز رهبری فرموده بودند که اگر آمریکا به برجام برگردد در کنار دیگر اعضای برجام با این کشور نیز گفتگو می‌شود. هرچند رهبری تأکید کرده بودند که به‌صورت جداگانه با آمریکا مذاکره نخواهیم داشت.»

ساداتیان افزود؛ این سخنان رهبری بیانگر آن است که ایران در صورت لغو تحریم‌ها گام‌های خود در کاهش تعهدات برجامی را لغو خواهد کرد اما حاضر به مذاکره مجدد با آمریکا درباره برجام نیست.

ساداتیان معتقد است در حال حاضر نیز به دنبال رفتن ترامپ و آمدن بایدن، موضع ایران با گذشته فرقی نکرده است، چون در خروج از برجام آن‌ها گام اول را برداشتند.

وی درباره امکان بازنگری در برجام و موضع ایران در این رابطه گفت: «موضع ایران همواره این بوده که برجام همان برجام است و امکان مذاکره مجدد وجود ندارد؛ اما عده‌ای می‌گویند که بایدن می‌خواهد با ایجاد اجماع و فشار، ایران را به سمت برجام دیگری سوق دهد که با توجه به اعلام مواضع ایران، روسیه و چین امر تسری برجام به مسائل غیر هسته‌ای شدنی نیست.»