اخیرا کاخ سفید اعلام کرده است، واشنگتن با همکاری بحرین یک کنفرانس اقتصادی را در ماه میلادی آینده در منامه برای ترغیب به سرمایه‌گذاری‌ها در اراضی فلسطینی برگزار می‌کند. برگزاری این کنفرانس که توسط جارد کوشنر داماد ترامپ مدیریت می شود، می تواند از جهاتی مهم و حائز اهمیت باشد، چرا که به طور مستقیم با موضوع فلسطین و آینده خاورمیانه مرتبط است. با توجه به این مساله، اکنون این پرسش مطرح است که این کنفرانس با چه اهدافی برگزار می شود و به طور کلی دستور کار برگزار کنندگان آن چیست؟

با توجه به اهمیت این موضوع، حسن هانی زاده کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی دلایل و اهداف برگزاری این کنفرانس در منامه پرداخته است.

ارزیابی شما از نشست منامه چیست و این نشست با چه هدفی برگزار می شود؟

نشست قریب‌‌الوقوع کنفرانس موسوم به صلح و شکوفایی، گامی تکمیلی برای اجرایی کردن عملی طرح معامله قرن تلقی می‌شود. با توجه به اینکه عربستان، امارات و بحرین، سه کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، تلاش وسیعی برای کمک به اجرایی شدن طرح معامله قرن داشته‌اند و از آنجایی که بحرین رابطه کاملا آشکاری با رژیم صهیونیستی برقرار کرده، لذا نشست آینده اقتصادی منامه با دو هدف برگزار می‌شود؛ نخست رفع موانع برقراری رابطه بین اعراب و اسرائیل است. به این مفهوم که این کنفرانس مقدمات برقراری رابطه بین کشورهای عربی در دو حوزه سیاسی و اقتصادی را فراهم خواهد ساخت. این مسئله در واقع اجرایی کردن طرح خاورمیانه جدید شیمون پرز، رئیس اسبق رژیم صهیونیستی خواهد بود. به موجب طرح خاورمیانه جدید شیمون پرز قرار است حجم مبادلات تجاری و اقتصادی 6 کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس و رژیم صهیونیستی تا سال 2020 به 70 میلیارد دلار در سال بالغ شود. لذا بخشی از رویکرد نشست اقتصادی موسوم به صلح و شکوفایی در بحرین ناظر بر اجرایی کردن طرح خاورمیانه جدید است. موضوع دیگر که در دستور کار این نشست قرار دارد عملیاتی کردن طرح معامله قرن است. این طرح قرار است در سال 2019 با همکاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و با هدایت و مدیریت آمریکا و رژیم صهیونیستی اجرایی شود. زیرا دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور آمریکا برای پیروزی مجدد در انتخابات ریاست جمهوری 2020 آمریکا نیازمند یک پروسه تبلیغات انتخاباتی است و لذا ترامپ به شدت در پی اجرایی کردن این طرح است.

هدف کشورهای عربی از همراه شدن با این طرح چیست؟

طرح همکاری اقتصادی شورای همکاری خلیج فارس و رژیم صهیونیستی با چند هدف دنبال می‌شود؛ نخست ضربه زدن به اقتصاد ایران و به اصطلاح انزوای سیاسی کشور به این مفهوم که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در آینده به بازاری برای کالاهای اسرائیلی تبدیل خواهند شد تا مانع صدور کالاهای ایرانی به کشورهای حوزه خلیج فارس شوند.

ضمن آنکه این 6 کشور به ویژه عربستان، امارات و بحرین به این نتیجه رسیده‌اند که باید از ظرفیت سیاسی و نظامی اسرائیل برای حفظ خود استفاده کنند. عربستان، امارات و بحرین طی سال‌های اخیر نه تنها هیچ کمکی به ملت فلسطین نکردند بلکه برای پیروزی مجدد حزب لیکود به ویژه بنیامین نتانیاهو در انتخابات اخیر اسرائیل هشتاد میلیون دلار کمک مالی در اختیار رژیم صهیونیستی قرار دارند.

آثار راهبردی این اقدامات اعراب و همراهی‌شان با اسرائیل و آمریکا چیست؟

کشورهای عربی به ویژه کشورهای حوزه خلیج فارس خود را ملزم به حمایت از مردم فلسطین نمی‌دانند. بارها مسئولان اماراتی، بحرینی و سعودی صریحا اعلام کرده‌اند که مسئله فلسطین و کمک مالی و سیاسی به فلسطین باعث کاهش توسعه یافتگی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس شده و در نتیجه این کشورها نباید برای حمایت از ملت فلسطین هزینه‌ای پرداخت کنند. این در حالی است که این اقدامات درواقع معامله بر سر حق مردم فلسطین است و خیانتی مسلم به آرمان فلسطینی محسوب می‌شود.

چه سناریوهایی را برای آینده این تحولات از جمله معامله قرن می‌توان پیش بینی کرد؟

انتظار نمی‌رود که کشورهای عربی اقدامی برای جلوگیری از عملیاتی شدن طرح معامله قرن انجام دهند. کشورهای عربی اکنون در زمینه طرح معامله قرن به سه بخش تقسیم می‌شوند؛ کشورهای حامی این طرح مانند عربستان، امارات و بحرین؛ کشورهای نسبتا بی طرف مانند پادشاهی عمان، کویت، قطر، تونس، الجزایر، مصر، اردن و سودان که دخالت چندانی در این خصوص ندارند. در بین کشورهای عربی تنها عراق،‌ سوریه، لبنان و یمن مخالف این طرح هستند.

در رابطه با رویکرد مردم فلسطین نیز همه جریان‌های سیاسی اسلامی و ملی و حتی تشکیلات خودگردان مخالف اجرایی شدن این طرح هستند و با آن مقابله خواهند کرد. بنابراین ملت فلسطین و جنبش‌های جهادی به شدت با این طرح مبارزه خواهند کرد؛ حتی اگر این مخالفت منجر به درگیری فیزیکی بین فلسطینیان و رژیم اسرائیل شود.