حمید بیات در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی تصریح کرد: ایتالیا سال 2019 در دوره نخست وزیری «جوزپه کنته»، طی سفر شی جین پینگ، رئیس جمهور چین به ایتالیا به این طرح استراتژیک پیوست.

وی با اشاره به ابعاد اهمیت پیوستن ایتالیا به طرح «کمربند-جاده»،ادامه داد: به لحاظ سیاسی، ایتالیا تنها کشور بزرگ اروپایی و عضو ناتو بود که به این طرح پیوست و به لحاظ اقتصادی نیز، با توجه به ظرفیت‌ها و توانایی‌های بالای اقتصادی و صنعتی این کشور، عضویتش برای چین حائز اهمیت بود. به لحاظ فرهنگی و تاریخی نیز ایتالیا، به عنوان یکی از مهم‌ترین ایستگاه‌های جاده تاریخی ابریشم، مسیر بین بندر «شی‌ان» چین و بندر «ونیز» ایتالیا را احیا می‌کرد.

این کارشناس ارشد مرکز مطالعات وزارت امورخارجه با تاکید بر اینکه پیوستن ایتالیا به طرح «کمربند-جاده» دستاورد بزرگی برای چین بود، مسائل داخلی و بین المللی را در جدایی رم از طرح چین موثر عنوان کرد و گفت: با توجه به ساختارحاکمیتی و سیاسی ایتالیا و وجود احزاب مختلف، نگاه ها و رویکرد احزاب این کشور نسبت به پیوستن به طرح چین، یکسان نبود و وجود برخی احزاب دست راستی مخالف این طرح، مانند حزب «برادران ایتالیا» به رهبری خانم ملونی، نخست وزیر فعلی ایتالیا، نیز بسیار قابل توجه بود.

بیات به انتقادات آمریکا به عنوان یکی از همپیمانان مهم و قابل توجه ایتالیا، نسبت به پیوستن به این طرح چینی و اعمال فشارهای مختلف به رم، اشاره کرد و ادامه داد: دراین شرایط، نه تنها بخشی از احزاب، موافق این ایده بودند، بلکه بخش زیادی از صاحبان صنایع و تجارت ایتالیا نیز با این ایده همراه بودند و تاکید داشتند درسایه پیوستن به طرح «کمربند- جاده»، این کشور می‌تواند حضور در بازار چین برای صادرکنندگان را آسان‌تر نموده و فرصت‌های بهتری را برای اقتصاد خود فراهم کند؛ بنابراین باید منافع اقتصادی خود را در اولویت قرار دهد.

سفیرپیشین ایران در رم ضمن تشریح آمار منتشرشده از سوی آژانس تجارت ایتالیا در سال‌های 2019 تا 2022 و در دوره پیوستن به طرح چین، خاطرنشان کرد: در این دوره، صادرات ایتالیا به چین 51 درصد رشد داشته و این رشد موید این است که پیوستن این کشور به طرح کمربند-جاده، فرصت‌های مناسبی برای صادراتش فراهم کرده و چین را راغب‌تر کرده که فرصت‌های بیشتری برای صادرکنندگان صنایع ایتالیایی فراهم کند.

وی به اظهارات خانم ملونی درخصوص امکان ایجاد رابطه خوب با چین حتی درصورت خروج از طرح «کمربند-جاده » اشاره کرد و افزود: روشن است که برای اقتصاد ایتالیا، اقتصاد چین و رابطه با آن به هیچ وجه قابل انکار نیست و هر دولتی که در این کشور روی کار باشد، نمی تواند آن را نادیده بگیرد.

بیات یادآورشد: آمریکایی‌ها نیز تلاش می‌کنند ضمن اعمال فشارهای سیاسی، برخی فرصت‌های اقتصادی به دولت ایتالیا نشان دهند تا با جایگزینی منافع اقتصادی، انگیزه و ترغیبی برای شرکت‌های ایتالیایی باشد تا نسبت به خروج ایتالیا از طرح چینی، نارضایتی چندانی نشان ندهند. دراین رابطه جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، طرح اقتصادی عظیم 6.8 تریلیون دلاری را دردست اجرا دارد و بسیاری از شرکت‌های ایتالیایی راغب هستند که در بخشی از این طرح عظیم سهیم شوند و از آن بهره مند گردند. بنابراین برای به دست آوردن این سهم، رم باید خود را متحدی قابل اعتماد نشان دهد.

به گفته این تحلیلگر مسائل بین الملل، فراهم کردن فرصت و ترغیب اقتصادی از سوی امریکا و فشار ناشی از نارضایتی‌های سیاسی حزب «برادران ایتالیا» به رهبری خانم ملونی، موجب شده دولتش به سمت خروج از طرح کمربند-جاده برود و به نظر می‌رسد قبل از پایان دوره پنج ساله این تفاهم نامه، در مارس 2024 ایتالیا خروج خود را نهایی خواهد کرد.

وی با بیان اینکه ایتالیا در هرحال ناگزیر است رابطه با چین را حفظ کند و راهی بیابد که خروج از طرح، لطمه جدی به مسیری که چین برای صادرکنندگان و سرمایه‌گذاران ایتالیایی فراهم کرده است، نزند، اضافه کرد: بسیاری از صادرکنندگان و صاحبان صنعت و تجارت در ایتالیا، معتقدند عضویت در ناتو نباید مانع از داشتن رابطه هموار و مناسب با چین شود. همانطور که «میشل کراچی»، چین شناس و معاون وقت وزیردارایی ایتالیا در زمان امضای طرح کمربند-جاده، تلاش کرد تا اهمیت پیوستن به این طرح را جا بیندازد، در صورت خروج نیز نباید لطمه‌ای به روابط با چین وارد شود.

بیات اظهار داشت: با توجه به شرایط خاص سیاسی ایتالیا و روی کارآمدن دولت‌هایی که عمر کوتاهی هم دارند، به نظر می‌رسد مناسبات با چین نیز ممکن است در آینده دستخوش تحولات گردد. کما اینکه در رابطه با روسیه نیز همین تجربه وجود داشت، اما درعین حال آنجا که منافع اقتصادی باید درنظرگرفته شود، این مساله، به عنوان اولویتی مهم در سیاست‌های آینده مدنظر قرار می‌گیرد.

دیپلمات پیشین کشورمان در رم با بیان اینکه رابطه با چین در آینده و چگونگی تنظیم آن، برای دولت‌های آتی در ایتالیا امری مهم و چالشی جدی خواهد بود، تاکید کرد: خارج شدن کشوری مانند ایتالیا، از طرح چین، برای آمریکا اهمیت بسیاری دارد و کاخ سفید از تمامی ابزارهای موجود برای رسیدن به این هدف استفاده کرد. اگر آمریکا بخواهد جامعه و افکار عمومی ایتالیا و صاحبان صنایع و تجارت را راضی کند باید جایگزینی برای این طرح فراهم کند که احزاب و افکارعمومی دوباره به سمت چین بازنگردد.

وی گفت: با اینکه انتظارمی رود آمریکا در آینده، همچنان با ارائه مشوق‌هایی، خروج از این طرح را برای ایتالیا جبران کند، اما همه دولت‌ها در ایتالیا ناگزیرند نوعی موازنه را در روابط خود با چین، آمریکا و اروپا در نظر بگیرند. تکیه اقتصادی ایتالیا برصادرات است و بازار عظیم چین قابل نادیده گرفته شدن نیست. ازسوی دیگر به نظرنمی رسد چین با وجود ناخرسندی از تصمیم ایتالیا، به سمتی برود که در پاسخ به اقدام رم، روابط با این کشور را کاهش دهد؛ چراکه این کشور یکی از مقاصد مهم صادرات کالاهای چینی محسوب می‌شود. هرچند ممکن است کاهش برخی امتیازات اقتصادی در دستورکار پکن قرار گیرد.