محمد خواجویی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «اساساً این موضوع به سه طرف لبنان، قبرس و رژیم اسرائیل مربوط می شود؛ این مناقشه به تعیین مرزهای دریایی یا به تعبیری به تعیین منطقه ویژه اقتصادی هر یک از این سه طرف در دریای مدیترانه مرتبط است.»

به گفته این کارشناس، اهمیت تعیین این مناطق از سال ۲۰۱۸ به بعد که ذخایر بزرگ گازی در منطقه شرق مدیترانه کشف شد، بیشتر شده و حساسیت بازیگران ذیربط برای حداکثرسازی منافع خودشان در آب‌های دریای مدیترانه نیز افزایش یافته است.

خواجویی به توافق سال ۲۰۰۷ بین لبنان و قبرس اشاره کرد و گفت: «لبنان و قبرس در سال ۲۰۰۷ با توافقی موسوم به «یک» (Point 1) موافقت کردند که برای تعیین مرزهای دریایی بین دو کشور تعیین شده بود.»

کارشناس مسائل لبنان توضیح داد: «لبنان و قبرس به صورت دوجانبه منطقه انحصاری-اقتصادی خود را تعیین کردند، اما این توافق وقتی به مجلس لبنان رفت تصویب نشد؛ چون منتقدان معتقد بودند که لبنان عملا بین ۲۵۰۰ تا ۵ هزار کیلومتر از آب‌های خود را از دست می دهد.»

خواجویی ادامه داد که ماجرا از جایی حساس تر شد که قبرس بعدها براساس این خطی که با لبنان ترسیم کرده بود، با رژیم اسرائیل یک توافق و یک قرارداد مرزی را امضاء کرد که همین قرارداد باعث شد که بعدها رژیم اسرائیل مدعی بخش‌هایی از آب‌های لبنان شود و یک مناقشه خاصی این بار با لبنان شکل گرفت.

وی تشریح کرد: «در سال ۲۰۲۲ با میانجیگری آمریکا، لبنان و رژیم اسرائیل مرزهای دریایی خود را بر اساس نقطه موسوم به «۲۳» نهایی کردند. اما عملا توافقات دوجانبه طرف‌ها در دریای مدیترانه باعث می‌شد که روی هم اثر بگذارند و تناقضاتی در این بین به وجود بیاید.»

کارشناس مسائل لبنان تاکید کرد: «وقتی لبنان و رژیم اسرائیل توافق را امضاء کردند، لبنان خواستار آن شد که قرارداد ۲۰۰۷ این کشور با قبرس مورد بازبینی قرار بگیرد، به جهت اینکه خط‌های مرزی تغییر کرده و قرارداد پیشین بین رژیم اسرائیل و لبنان با میانجیگری آمریکا بوده، پس طبیعتاً آمریکا این بار باید به‌نوعی بین لبنان و قبرس مجدداً یک نوع میانجیگری دیگری برای حل مسئله انجام دهد.»

به گفته خواجویی، از حدود یک ماه پیش و بعد از دیداری که روسای جمهور لبنان و قبرس با یکدیگر داشتند، یک کمیته فنی مشترک برای اصلاح توافق ۲۰۰۷ شکل گرفت. اما نکته اینجاست که طبیعتاً قبرس به دنبال این است که چون توافق ۲۰۰۷ را به نفع خود می‌داند، اندک تغییراتی در آن رقم بخورد و در این میان آمریکا هم بیشتر به سمت قبرس متمایل است و رسماً آمریکایی‌ها اعلام کرده‌اند که اصلاحاتی که قرار است صورت بگیرد بر اساس نسخه ۲۰۰۷ باید حداقلی شود؛ مدلی که بسیار به نفع قبرس است.

این کارشناس توضیح داد: «با توجه به اینکه آمریکا به دنبال ایجاد یک راه‌حل بینابین است، در این موضوع مشخص، می‌تواند بسیار زیاد به نفع قبرس باشد و نمی‌تواند آن ضرری که لبنان در قرارداد ۲۰۰۷ متحمل شد را به نوعی جبران کند. ضمن آنکه آمریکا نمی‌خواهد که توافق نهایی بین لبنان و رژیم اسرائیل به صورتی باشد که قرارداد بین قبرس و رژیم اسرائیل زیر سوال برود و این بدان معنا است که چنین راه حل بینابینی در نهایت منافع اندکی را عاید لبنان خواهد کرد.» وی در نهایت گفت که قبرس و رژیم اسرائیل از یک سو هر دو شریک آمریکا هستند و از سوی دیگر در واقع بخشی از طرح صادرات گاز شرق مدیترانه به اروپا نیز هستند و از این نظر، جایگاهشان برای غرب مهمتر از لبنان است.