تعرفه‌های آمریکا و چرخش دیپلماتیک هند

سیدعلی سقائیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «اعمال تعرفه ۵۰ درصدی بر کالاهای صادراتی هند توسط دولت ترامپ اقدامی تحقیرآمیز برای دهلی‌نو است. این سیاست می‌تواند پیامدهای عمیقی در روابط هند با آمریکا و دیگر قدرت‌ها بر جای بگذارد.» به گفته این تحلیلگر، «واکنش هند در تقویت ارتباطات با چین و روسیه نشان می‌دهد که دهلی‌نو حاضر نیست سیاست‌های یک‌جانبه واشنگتن را بدون پاسخ بگذارد. سفر وزیر خارجه چین به دهلی و سفر نارندرا مودی به پکن، در کنار دیدارهای اخیر مقامات هندی با مقامات روسی، حاکی از تحولی جدی در رویکرد سیاست خارجی هند است.»

سقائیان تأکید می‌کند که «نزدیکی هند به چین و روسیه صرفاً تاکتیکی برای بازگرداندن آمریکا به میز تعامل نیست، بلکه می‌تواند بیانگر «پوست‌اندازی» واقعی در سیاست خارجی این کشور باشد.» به باور کارشناس مسائل بین‌الملل، «هند در چارچوب نهادهایی مانند بریکس و سازمان همکاری شانگهای، همگرایی راهبردی با ائتلاف‌های غیر غربی را در دستور کار قرار داده است؛ همگرایی‌ای که در مقابل فشارهای غربی روز به روز تقویت می‌شود.»

اقتصاد جهانی و محدودیت‌های سیاست تعرفه‌ای

سقائیان، «بر اهمیت جایگاه آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین بازار مصرفی جهان تأکید کرده» و یادآور می‌شود که «برای بسیاری از کشورها، از جمله چین، هند، روسیه و حتی برزیل، صادرات به آمریکا همچنان حیاتی است». با این حال، او معتقد است که «اعمال سیاست‌های تعرفه‌ای به‌ویژه در سطح بالا، در عمل آثار منفی گسترده‌ای بر اقتصاد جهانی دارد و خود آمریکا نیز از این تبعات مصون نخواهد ماند.»

ار دید تحلیلگر مسائل بین‌الملل، «چین در جنگ تجاری با دولت ترامپ عقب‌نشینی نکرد و با اتکا به نیروی کار ارزان و ظرفیت بالای تولید، توانست فشارها را تحمل کند. در این چارچوب، هند نیز با جمعیت بیش از یک میلیارد نفر و ظرفیت‌ گسترده تولیدی، قادر است در برابر فشارهای مشابه مقاومت کند.» او خاطرنشان می‌کند که «اگرچه آمریکا همچنان مقصد اصلی بسیاری از کالاهای تولیدی جهان است، اما کشورهای آسیایی بزرگ مانند چین و هند گزینه‌های جایگزینی برای توسعه روابط اقتصادی و تجاری خود در اختیار دارند».

سقائیان اضافه می‌کند که «هند علاوه بر توجه به بازار آمریکا، نمی‌تواند شرکای منطقه‌ای خود مانند چین، روسیه، ایران، مالزی و اندونزی را نادیده بگیرد.» از نگاه او، «هند ناچار است توازنی بین تعامل با غرب و همگرایی با شرق ایجاد کند؛ اما در شرایط کنونی، فشار تعرفه‌ای واشنگتن عملاً هند را به سمت چین و روسیه سوق داده است.»

معادلات امنیتی و آینده همکاری‌های منطقه‌ای

سقائیان یادآور می‌شود که «اختلافات مرزی میان چین و هند که در سال ۲۰۲۰ به درگیری‌های خونین منجر شد، امروز عملاً کنار گذاشته شده و دو کشور به سمت تعریف معادلات جدید همکاری حرکت کرده‌اند.» از نگاه این کارشناس مسائل بین‌الملل، «این چرخش بیانگر آن است که هند و چین با درک ضرورت‌های ژئوپلیتیک و اقتصادی، ترجیح می‌دهند تخاصم و رقابت‌های گذشته را مدیریت کرده و در برابر فشارهای مشترک غرب به همکاری روی آورند».

وی اضافه می‌کند که «در شرایط کنونی، امکان دیکته کردن سیاست‌ها از سوی قدرت‌های بزرگ به کشورهای مستقل به پایان رسیده است و کشوری مانند هند با ابعاد جمعیتی و اقتصادی آن، قطعاً توان زیادی برای حفظ استقلال و ایجاد موازنه در برابر غرب دارد.»

سقائیان معتقد است که «تعرفه‌های اخیر آمریکا تنها بخشی از ماجراست». چون او تأکید می‌کند که «پیشرفت‌های نظامی روسیه و چین، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند جنگنده‌ها و توانایی‌های موشکی، به آنان امکان داده تا در برابر فشارهای واشنگتن از موضعی برابر برخورد کنند. نمونه این تغییر موازنه، حمایت چین از پاکستان در درگیری‌های اخیر با هند است که نقش مهمی در موازنه قوا ایفا کرد. در عین حال، دهلی‌نو نیز پیام خود را به واشنگتن و اروپا منتقل کرده است: هند حاضر نیست در مقابل فشارهای اقتصادی کوتاه بیاید و در صورت لزوم، می‌تواند به شرق نزدیک‌تر شود.»

در پایان، این تحلیلگر مسائل بین‌الملل نتیجه می‌گیرد که «هند در شرایط کنونی نه‌تنها به دنبال تنوع‌بخشی به روابط خارجی خود است، بلکه در حال ترسیم نقشه‌ای جدید از همگرایی‌های آسیایی است. این روند، اگرچه در کوتاه‌مدت واکنشی به تعرفه‌های آمریکا تلقی می‌شود، اما در بلندمدت می‌تواند نشانه‌ای از تغییر مسیر راهبردی هند در نظام بین‌الملل و تضعیف موقعیت انحصاری و هژمونی غرب باشد.»