بهروز ایاز در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به روابط پاکستان و امارات و سفری که قرار بود محمد بن زاید به اسلام آباد داشته باشد، تصریح کرد: محمد بن زاید، رئیس امارات در25 ژانویه طی سفری غیررسمی به شهر «رحیم یارخان» پاکستان در ایالات پنجاب، با شهباز شریف، نخست وزیر این کشور دیدار کرد که بعد از افشای این خبر قرار شد او روز دوشنبه 30 ژانویه نیز به اسلام آباد سفری داشته باشد.

وی با بیان اینکه این دیدار در ادامه سفر «عاصم منیر»، رئیس ارتش پاکستان به عربستان در 5 ژانویه و دیدار با وزیر دفاع و ولیعهد این کشور بود که چند روز پس از آن نیز با رئیس امارات دیدار کرد، افزود: این سفرها در راستای نظم نوین خاورمیانه یعنی چرخش از غرب به شرق ارزیابی می‌شود و نشانگر ایجاد فصل نوینی در روابط پاکستان با کشورهای عربی خلیج فارس است.

این کارشناس مسائل آسیا با یادآوری اینکه پاکستان از دیرباز روابط حسنه‌ای با کشورهای عربی به ویژه امارات متحده داشته و این روابط بیشتر در زمامداری رهبران حزب مسلم لیگ شاخه نواز خود را نشان داده است، اضافه کرد: امارات و پاکستان در یک دهه اخیر عمق بیشتری به روابط خود داده‌اند. شهباز شریف در 8 ماه نخست وزیری خود تاکنون سه بار به امارات سفر کرده که بیشتر ماهیت اقتصادی داشته است. در این دوره، هر هفته 90 پرواز از امارات به شهرهای پاکستان انجام می‌شود و اینها خود گواه روشنی بر سطح عالی روابط دو کشور است.

ایاز با تاکید بر اینکه آنچه در روابط جدید پاکستان و امارات قابل ارزیابی است، نیاز اقتصادی پاکستان و مطالبات سیاسی- نظامی امارات به عنوان بازیگری فعال در خاورمیانه است، گفت: اقتصاد پاکستان شکننده و مبتنی بر کشاورزی است که به دلیل موقعیت جغرافیایی اش، سیل همواره دشمن مهلک آن بوده است. این مورد در کنار جمعیت زیاد این کشور همراه با فساد ساختاری سیاسی و اقتصادی بر وضعیت کنونی اقتصاد این کشور اثرگذار بوده است.

وی ادامه داد: اقتصاد پاکستان همواره بیش از آنکه متکی به تولیدات داخلی باشد، به کمک‌های مالی و وام‌های خارجی وابسته بوده است. پاکستان یکی از بدهکارترین کشورهای آسیاست که حدود 127 میلیارد دلار بدهی خارجی دارد، یعنی نزدیک به یک سوم تولید ناخالص ملی اش که 348 میلیارد دلار است. بدهی این کشور به امارات نیز بیش از دو میلیارد دلار است.

ایاز با بیان اینکه امارات سومین اقتصاد بزرگ خاورمیانه بعد از عربستان و ترکیه است که امروزه به عنوان بازیگر موفق فناوری‌های سبز هم شناخته می‌شود، به تشریح مزیت‌های اقتصادی امارات برای پاکستان و شرکت‌هایی که احتمال دارد در پاکستان سرمایه گذاری کنند، پرداخت.

وی با اشاره به اهمیت خاورمیانه برای پاکستان، با یادآوری اینکه شهباز شریف تاکنون 10 سفر رسمی داشته که 8 مورد آن به خاورمیانه بوده است، گفت: نیروی کار پاکستانی به عنوان دومین گروه بزرگ ملی، بعد از هندی‌ها، در این کشورمحسوب می‌شوند. پاکستانی‌ها در عربستان سعودی نیز مشغول به کار هستند و ارز وارداتی حاصل از کار آن‌ها برای پاکستان بسیار مهم است.

ایاز خاطرنشان کرد: تراز تجاری دو کشور از 5 ونیم میلیارد در سال اخیر به بیش از 10میلیارد و نیم رسید. دو کشور قصد دارند که تراز تجاری خود را در سه سال آینده به 15 میلیارد و در 10 سال آینده به 40 میلیارد دلار برسانند. از این روست که پاکستان برای نجات اقتصاد خود، کشورهای عربی خلیج فارس به ویژه امارات و عربستان را تکیه گاه مهمی برای خود می‌داند.

وی با بیان اینکه در دهه اخیر امارات از بازیگری میانه رو و منفعل به بازیگری مداخله جو و فعال در زمینه‌های سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است که معلول تغییرات ساختاری و نظم امنیتی جهان و خاورمیانه است، ادامه داد: تحولات موسوم به «بهار عربی» و برخورد آمریکا با این کشورها و همچنین عراق و افغانستان، تجربه آموزنده‌ای برای کشورهای عرب خلیج فارس به ویژه امارات و عربستان بوده است که ایالات متحده تکیه گاه قابل اعتمادی نیست و باید توجه بیشتری بر امر «خودیاری» داشته باشند و نگاه به شرق و همکاری با روسیه و چین را می‌توان در این راستا ارزیابی کرد.

این کارشناس مسائل آسیا گفت: سال گذشته افشای ایجاد تاسیسات نظامی و تسلیحاتی چین در امارات خشم واشنگتن را به همراه داشت. این خود گواهی بر توجه امارات به سمت شرق و امر خودیاری است؛ به ویژه پس از آنکه ایالات متحده از فروش جنگنده پیشرفته پروازی اف-35 به امارات خودداری کرده بود.

ایاز روابط کنونی امارات با اسلام آباد به ویژه سفرهای اخیر «عاصم منیر» به امارات و عربستان سعودی را در چارچوب کمک‌های نظامی پاکستان به امارات در ازای کمک‌های اقتصادی و ایجاد نظمی نوین در منطقه دانست و اضافه کرد: علاوه بر این‌ها، این احتمال نیز وجود دارد که ابوظبی درصدد عادی سازی روابط پاکستان و رژیم صهیونیستی و نه به رسمیت شناختن آن، نیز باشد.

وی به لغو سفر محمد بن زاید به اسلام آباد به بهانه شرایط جوی اشاره کرد و توضیح داد: به نظر می‌رسد شرایط امنیتی به ویژه حمله تروریستی اخیر دلیل اصلی آن بوده است؛ چراکه گروه تحریک طالبان فرصت کنونی را مناسب یافته تا توجهات را سمت خود جلب کند و خواسته‌هایش را به کرسی بنشاند. با این وجود، شواهد اخیر نشاندهنده تعمیق روابط پاکستان با کشورهای عربی خلیج فارس با محوریت کمک اقتصادی در ازای تسلیحات نظامی، چین و تمایل احتمالی به سمت مسئله رژیم صهیونیستی است که البته هرگونه تعامل با رژیم صهیونیستی با واکنش تند افکار عمومی در پاکستان مواجه خواهد شد.

این تحلیلگر مسائل آسیا خاطرنشان کرد: پاکستان می‌تواند نقش مهمی در گسترش روابط پکن و ابوظبی ایفا کند. اگر پاکستان از کمک‌های اقتصادی کشورهای عربی خلیج فارس اطمینان حاصل کند، احتمالا تنزیل روابط با آمریکا را در دستور کار خود قرار خواهد داد و این موضوعی است که کشورهای عربی به همراه روسیه و چین به خوبی از آن آگاه هستند. منطقه خاورمیانه شاهد نظم نوین امنیتی است که نیازمند تقویت بیشتر خود از لحاظ نظامی است و پاکستان می‌تواند در آن نقش مهمی ایفا کند. نگاه کشورهای عربی خلیج فارس به شرق نیز در این راستا قابل ارزیابی است.