دکتر محمود دهقان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به تلاش مقامات آمریکا و چین برای فراهم کردن مقدمات دیدار جو بایدن و شی‌جین پینگ، در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک)، خاطرنشان کرد: آن‌ها عنوان می‌کنند که دو کشور باید اختلافات خود را مدیریت کنند و برای پاسخ به چالش‌های جهانی، با یکدیگر همکاری داشته باشند.

وی با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های آمریکا و چین، خصوصا در حوزه‌های تجارت، منازعه با ژاپن، بحران شبه جزیره کره، تقویت توان نظامی چین، مسائل سرزمینی از جمله شبه جزیره تایوان، حفظ رقابت مسالمت‌آمیز و مسائل حقوق بشری، با تاکید بر اینکه جنگ بر سر به دست گرفتن بیشترین میزان تولید ناخالص داخلی در سطح جهان است، گفت: از نظر آمریکا، چین به خط قرمزی رسیده که ممکن است رهبری تولید ناخالص داخلی در سطح جهان را از دست آمریکا بگیرد، با چنین تحولی، آمریکا اولویت اول را در تولید ندارد و بسیاری از کشورها تصمیم خواهند گرفت ذخایر ارزی خود را از دلار به پول‌های محلی یا منطقه‌ای تبدیل کنند.

وی با بیان اینکه آمریکا در تلاش است، با توسل به هر اهرمی اجازه ندهد این شرایط ایجاد شود، ادامه داد: کاخ سفید، در گام اول تلاش کرد متحدان چین را هدف قرار دهد. درست است که در درجه اول، آنچه در ارتباط با جنگ در اوکراین شاهد هستیم، معلول عدم پیش‌بینی صحیح آقای پوتین بود؛ اما این آمریکایی‌ها بودند که از قبل چنین دامی چیدند. وقتی روسیه، جزایر کریمه را اشغال کرد، آمریکا لبخند زد و هیچ دخالتی نکرد و در حقیقت، چراغ سبزی برای پیشروی بعدی نشان داد و درعین حال، آماده شدند که برایش باتلاق دیگری بسازند و در این کار هم موفق بودند.

دهقان اضافه کرد: آمریکا درصدد بود به شکلی، چین را با تایوان درگیر کند و صحنه دیگری مانند درگیری روسیه و اوکراین بسازد، اما چین با مدیریت این شرایط، به پیشبرد اهداف اقتصادی خود اولویت داد. اکنون نیز در جریان جنگ اوکراین و روسیه، چینی‌ها، همان سیاست توسعه اقتصادی را دنبال کردند و هیچ کمک نظامی به روسیه ندادند تا بهانه‌ای برای گسترش تحریم روسیه به چین و تشدید فشارها علیه خود ایجاد نکنند. اروپا نیز آنچنان درگیر جنگ اوکراین شد، که مایل نبود با کمک به آمریکا، خود را با جنگ در دو جبهه درگیر کند.

وی تاکید کرد: اختلاف نظرها میان چین و آمریکا با مذاکرات حل نمی‌شود. اینکه آمریکا اعلام کرده در راهبردهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ و در دراز مدت، چین دشمن اول آن‌ها است؛ ارزیابی درستی است؛ چراکه روسیه مانند گذشته اصلاً توان مقابله اقتصادی ندارد و توان نظامی‌اش نیز کاهش پیدا کرده است.

این استاد دانشگاه، با بیان اینکه آمریکا برای اینکه موقعیت خود را از دست ندهد، هر کاری خواهد کرد و این احتمال وجود دارد که اگر جنگ جهانی سومی شکل بگیرد میان غرب و چین بر سر به دست گرفتن رهبری و کسب مقام اولی در تولید ناخالص داخلی باشد و این اتفاق دیر یا زود خواهد افتاد، با اشاره به تاکیدات چین درباره ضرورت همکاری برای ایجاد رقابتی صلح‌آمیز، اظهار داشت: در واقع چین راهی را پیموده که نمی‌تواند دیگر از آن به عقب برگردد. توقف چین در مسیر توسعه، به معنی برگشت است و این کشور ناچار است مسیر خود را ادامه دهد. همه سیاست‌هایی که چین در پیش می‌گیرد، از جمله طرح کمربند- جاده، توسعه همکاری با کشورهای آسیای میانه و امضای یادداشت تفاهم‌ با کشورهای عربی، هژمونی اقتصادی را شکل داده که بر پایه آن، به راحتی می‌تواند رقبا و حتی همپیمانان خود را از عرصه خارج کند و منافع خود را تحمیل کند. این وضعیت، مورد توجه آمریکا قرارگرفته است.

وی با تاکید بر اینکه در جهان قدرت سیاسی و اقتصادی است که حرف اول را می‌زند، گفت: چین و آمریکا هر دو در عین اینکه در حال مذاکره هستند، اما سلاح‌های هسته‌ای خود را گسترش می‌دهند، تسخیر آسمان‌ها را در برنامه دارند و در سازمان‌های سیاسی با یکدیگر مقابله می‌کنند. چین نیز نمی‌تواند برای کسب رضایت آمریکا و کاهش تنش‌ها، تولید و رشد اقتصادی خود را کاهش دهد؛چرا که ضربه سنگین و غیر قابل تحملی را دریافت خواهد کرد.