مهدی سیف تبریزی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: به نظر نمی‌رسد در کوتاه مدت و حتی در میان مدت، قرارداد آتش بس در اوکراین به نتیجه برسد، و تصویر تحقق صلح میان روسیه و اوکراین بسیار دور از دسترس است.

وی ادامه داد: در شرایط کنونی، طرح ایده استقرار نیروهای اروپایی در اوکراین پس از شروع روند صلح میان کی‌یف و مسکو به عنوان نیروهای حافظ صلح در حد انتقال موشک‌های دوربرد به کی‌یف برای هدف قراردادن مراکز شهری در عمق خاک روسیه، جنگ طلبانه تلقی می‌شود. اصولا از منظر مسکو، یکی از مهم‌ترین دلایل شروع جنگ اوکراین، حضور نیروهای ناتو در خاک اوکراین و در مجاورت مرزهای این کشور بر خلاف قراردادهای مینسک و پیشروی ناتو به شرق بود. حضور نیروهای ائتلاف از کشورهای اروپایی با هر عنوانی در خاک اوکراین نه تنها نگرانی‌های امنیتی روسیه را برطرف نخواهد کرد، بلکه بر ادامه و گسترش جنگ میان روسیه و دیگر کشورهای اروپایی که عضو ناتو هستند، منجر خواهد شد. ولادیمیر پوتین در سخنرانی اخیر خود در مجمع اقتصادی شرق در ولادی‌وستوک (2025)، به وضوح از تصمیم روسیه برای هدف قراردادن هر نیروی خارجی در خاک اوکراین با هر عنوان و ماموریتی تحت عنوان هدف مشروع برای مسکو پرده برداشت. این موضع گیری، در پاسخ به نشست ائتلاف دوستان اوکراین بود که چند هفته قبل در پاریس برگزار شده بود .

این کارشناس مسائل اوراسیا و روسیه درباره پیام‌های سخنان پوتین در خصوص مشروع بودن هر هدف خارجی در خاک اوکراین اظهار داشت: اول اینکه مسکو می‌خواهد حضور نیروهای غربی در خاک اوکراین را به عنوان خط قرمز خود مطرح کند که از نظر روسیه مستلزم پاسخی نظامی است. براین اساس، کرملین اجازه نخواهد داد که خاک اوکراین به پایگاه دائمی غرب (ناتو) تبدیل شود. تجربه گسترش ناتو به شرق اروپا (از بالتیک تا لهستان) در ذهن تاریخی کرملین به عنوان «تهدیدی» عمیق حک شده و هر تلاشی از سوی غرب برای استقرار نیروی نظامی در اوکراین را در راستای تکرار همان الگو می‌بیند.

تبریزی گفت: دوم اینکه پوتین با این سخنان تلاش می‌کند توجیه بین‌المللی و سیاسی حضور هر نوع نیروی خارجی در خاک اوکراین را زیر سوال ببرد و در کنار آن، هزینه‌های سیاسی و نظامی استقرار نیرو در اوکراین را برای غرب افزایش دهد.

وی ادامه داد: از بعد دیگر، کرملین با تکرار چنین سخنانی، عملا مشروعیت «نیروهای حافظ صلح غربی» را زیر سوال می‌برد. از منظر مسکو نیروهای غربی نه حافظ صلح بلکه «نیروهای اشغالگر» خواهند بود. این گفتمان‌سازی از منظر روانی و تبلیغاتی نیز حائز اهمیت است، زیرا جامعه هدف داخلی و غیر غربی روسیه را متقاعد می‌کند که مسکو در حال دفاع مشروع است.

این کارشناس مسائل اوراسیا و روسیه خاطرنشان کرد: این سخنان پوتین را باید یک «اعلام خط قرمز راهبردی» دانست. مسکو با این موضع، دو هدف را دنبال می‌کند: نخست، بازدارندگی عملیاتی. یعنی غرب پیش از اعزام نیروهای خود باید تهدید‌های احتمالی درگیری مستقیم با روسیه را در نظر بگیرد. دوم، ‌مشروعیت‌سازی. یعنی با زدن برچسب‌ «هدف مشروع» به نیروهای خارجی، روسیه تلاش می‌کند تا پاسخ احتمالی‌اش را از هم‌اکنون در دفاع از خود «مشروع» جلوه دهد.

تبریزی تاکید کرد: تجربه‌های گذشته نشان داده است که روسیه در دفاع از امنیت و منافع ملی خود هیچ خط قرمزی را از سوی کشورهای دیگر مشروع نمی‌داند. مسکو ابزارهای نظامی برای عملیات محدود و هدفمند در اختیار دارد. از موشک‌های دوربرد مانند «اورشنیک» گرفته تا پهپادها و حملات سایبری. با این حال، کرملین به‌خوبی می‌داند که درگیری مستقیم با ناتو می‌تواند دامنه بحران را از منطقه فراتر ببرد و پیامدهایی غیرقابل پیش‌بینی را رقم بزند. بنابراین محتمل‌ترین سناریو در برخورد با نیروهای خارجی در اوکراین، انجام حملات محدود و دقیق علیه پایگاه‌ها یا تجهیزات مرتبط با نیروهای خارجی خواهد بود، نه یک رویارویی تمام‌عیار.

وی در ادامه گفت: مواضع سخت روسیه در برابر هر نوع نیرویی تحت عنوان «حافظان صلح» غربی، جنگ را به سمت یک بن‌بست راهبردی برای کی‌یف و حامیانش می‌کشاند. پوتین با این تهدید، خط قرمز خود را ترسیم کرده است. هرگونه استقرار نیروهای خارجی، مجوز برای «حمله» به آن نیروها است، که می‌تواند شامل حملات دقیق پهپادی یا موشکی باشد، و این می‌تواند به شکلی انجام شود که بدون ورود به جنگ تمام‌عیار با طرف اروپایی محقق شود .

این کارشناس مسائل اوراسیا و روسیه درباره آینده محتمل تحولات سیاسی و امنیتی میان روسیه و اوکراین اظهار داشت: ادامه تصرف تدریجی شرق اوکراین توسط روسیه، با توجه به خستگی عمومی در اروپا (با گسترش اعتراضات ضد جنگ در آلمان و فرانسه) و فشار ترامپ برای انجام یک «معامله» با روسیه، درنهایت غرب را وادار به عقب‌نشینی خواهد کرد. به طور کلی، استمرار این شرایط، به تقویت مواضع روسیه منجر می‌شود.

تبریزی تاکید کرد که در بهترین حالت، آتش‌بسی توافق خواهد شد که هر لحظه امکان شکست آن وجود دارد. درمجموع، چشم‌انداز صلح در جنگ اوکراین و روسیه در کوتاه‌مدت بسیار دور از دسترس است.

وی در پاسخ به این پرسش که با تهدیدات پوتین، غرب از استقرار نیرو در اوکراین دست می‌کشد یا نه؟ اظهار داشت: مطمئناً این تهدید نتیجه بخش بوده است که روسیه فشار خود بر روی خطوط نبرد را همچنان حفظ کرده است. دولت‌های غربی به ویژه اروپا نسبت به پیامدهای سیاسی و امنیتی اعزام نیرو به اوکراین بسیار حساس و آسیب‌پذیر هستند. افکار عمومی خسته اروپا به تلفات و خطرات ناشی از جنگ مستقیم به شدت واکنش نشان خواهد داد. از این رو غرب برخلاف سیاست‌های اعلامی سعی در پایین نگه داشتن هزینه‌های انسانی درگیری اوکراین برای کشورهای اروپایی دارد و از ورود نیروهای نظامی به صورت زمینی به غیر از موارد بسیار محدود جلوگیری می‌کند.

این کارشناس مسائل اوراسیا و روسیه گفت: رهبران غربی به‌خوبی می‌دانند که ورود مستقیم به جنگ، می‌تواند به رویارویی مستقیم با روسیه به‌عنوان قدرتی هسته‌ای منجر شود، از این رو، احتمالا این موضوع از دستور کار واشنگتن، برلین و پاریس خارج شود.

وی ادامه داد: به جای پیگیری این سیاست، غرب سیاست «کم‌هزینه‌تری» را در پیش گرفته است و آن ادامه ارسال تسلیحات پیشرفته، آموزش نیروهای نظامی در خاک کشورهای اروپایی و تشدید فشارهای اقتصادی علیه مسکو است. با توجه به این موضوعات می‌توان گفت تهدید پوتین تا حد زیادی بازدارنده بوده است. اما این به معنای توقف کامل حمایت غرب از اوکراین نیست؛ بلکه تنها شکل آن تغییر کرده است. غرب به جای ورود مستقیم، تلاش دارد جنگ را به صورت نیابتی ادامه دهد.

تبریزی گفت: واکنش غرب به تهدیدات روسیه، ترکیبی از احتیاط و بازدارندگی است. ایالات متحده چه در دوران بایدن و چه در زمان ترامپ، بارها اعلام کرده است که سربازانش را وارد خاک اوکراین نخواهد کرد. همچنین موضع‌گیری دونالد ترامپ در 8 ماه گذشته به وضوح نشان می‌دهد که واشنگتن از منظر کمک‌های مالی نیز دیدگاه‌ خود را تغییر داده است. خرید تجهیزات نظامی آمریکا از سوی اروپا در ازای پرداخت هزینه آن می‌تواند توان اروپایی‌ها را برای ارائه کمک مستمر و بلند مدت کاهش دهد. از سوی دیگر آمریکا تمام کمک‌های مالی خود به دولت اوکراین را به حالت تعلیق درآورده و در مقابل با کمک‌های نظامی و اطلاعاتی می‌کوشد تا دست کی‌یف در جبهه نظامی خالی نماند. اما اروپا دچار شکاف‌های عدیده‌ای است: شرق اروپا مانند لهستان و بالتیک، مواضع سخت‌گیرانه‌تری در قبال روسیه دارند و حتی گاه از ایده‌ استقرار نیرو در اوکراین سخن گفته‌اند. در عین حال در جبهه شرق اروپا نیز کشورهایی مانند مجارستان، اسلواکی و صربستان با تمام تحریم‌هایی اروپای علیه روسیه مخالفت کرده و از طرح‌های حمایتی اوکراین خارج شده‌اند. اما اروپای غربی مانند آلمان، فرانسه، انگلستان و ایتالیا به‌عنوان رهبران اروپا موضع‌گیری‌های شدیدی علیه روسیه داشته‌اند، اما در خصوص اعزام نیرو به اوکراین موضعی محتاطانه اتخاذ کرده‌ و از رویارویی مستقیم با روسیه پرهیز می‌کنند. این اختلافات داخلی در اروپا عملاً امکان اجماع بر سر استقرار نیرو در اوکراین را از بین برده است. به همین منظور، واکنش کلی غرب بیشتر بر حمایت غیرمستقیم از اوکراین، تحریم‌های اقتصادی و فشارهای دیپلماتیک علیه روسیه و در بهترین حالت، پیشنهاد استقرار ناظران بی‌طرف متمرکز خواهد شد.