شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: روسیه و بلاروس در اواسط سپتامبر رزمایش نظامی گستردهای برگزار کردند و کرملین قدرتش را در نزدیکی جناح شرقی ناتو به نمایش گذاشت. رزمایش زاپاد-۲۰۲۵ بخشی از تلاشهای گستردهتر روسیه برای محک واکنشهای سیاسی و نظامی ناتو و در عین حال ایجاد ترس و تزلزل در میان اروپاییها بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس حوزه هوش مصنوعی درباره رویکرد انحصارطلبانه ترامپ در زمینه توسعه سلاحهای بیولوژیک و بهرهگیری از هوش مصنوعی گفت: بخش زیادی از اظهارات ترامپ در این باره، پیام سیاسی و تبلیغاتی دارد و نوعی نمایش رهبری ایالات متحده آمریکا است. اگر ایالات متحده بتواند بودجه و دستور کار فنی در این زمینه، تعیین و کشورهایی را برای همراهی با خود متقاعد کند، احتمال دارد چارچوبی در این زمینه شکل گیرد؛ اما این مسیر پیچیده و زمانبر خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا و جهان عرب گفت: اقدام اخیر نیروی دریایی رژیم اسرائیل در توقیف کشتیهای بشردوستانه «صمود جهانی» بار دیگر جهان را در برابر نقض آشکار حقوق بینالملل و قوانین دریایی قرار داد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: اعزام سه جنگنده رافائل فرانسه به لهستان در قالب عملیات «نگهبان شرقی» ناتو، بیش از آنکه اقدامی تاکتیکی برای تقویت دفاع هوایی باشد، حامل پیامی سیاسی و راهبردی است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: در سالهای قبل از جنگ داخلی سوریه، آنکارا و دمشق از سطح بیسابقهای از همکاری سیاسی و اقتصادی بهره میبردند. صادرات ترکیه به سوریه در اوج خود به نزدیک ۱.۷ میلیارد دلار رسید. با شروع جنگ سوریه در سال ۲۰۱۱ این دستاوردها نابود شد، اما ترکیه به تدریج جایگاه تجاری خود را احیا کرد؛ به طوری که صادراتش به این کشور در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار رسید.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل مصر گفت: مصر که نخستین کشور عربی امضاکننده توافق صلح با رژیم صهیونیستی در ۱۹۷۹ بود، اکنون با نگرانی از سیاستهای توسعهطلبانه این رژیم، راهبردی تازه در پیش گرفته است. تحولات پس از جنگ غزه ۲۰۲۳ نشان داد که تلآویو با حمایت بیقید و شرط آمریکا، بهدنبال تغییر موازنه قدرت در غرب آسیاست؛ امری که قاهره را واداشته تا روابط خود را با ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه، گسترش دهد. مصر با برگزاری رزمایشهای مشترک با ترکیه، میانجیگری در پرونده هستهای ایران و تلاش برای همکاریهای نظامی و فناورانه، میکوشد مانع سلطهطلبی صهیونیستها در منطقه شود. هرچند تشکیل یک اتحاد نظامی سهجانبه فعلاً بعید به نظر میرسد، اما نزدیکی قاهره به تهران و آنکارا تهدیدی بالقوه برای رژیم اسرائیل تلقی میشود. در واقع، مصر در برابر فشارهای منطقهای و بحرانهای مرزی، به دنبال ایجاد توازن راهبردی است تا نفوذ تلآویو را مهار کرده و جایگاه خود را در معادلات غرب آسیا ارتقا دهد.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: بحران مشروعیت رژیم اسرائیل در سطح بینالمللی و داخلی، طی دو سال جنایت بیامان در غزه، به یکی از چالشهای اصلی این رژیم تبدیل شده است. رژیم صهیونیستی که پیشتر متحد استراتژیک غرب و بهویژه ایالات متحده به شمار میرفت، اکنون به دلیل ارتکاب بیسابقهترین کشتارها، تشدید شهرکسازی و رفتارهای نژادپرستانه، مشروعیت خود را آشکارا از دست داده است. این روند باعث شده است تا کشورهای عربی و اسلامی، حتی برخی متحدان پیشین، رژیم صهیونیستی را عامل اصلی بیثباتی منطقه بدانند و انتقادات گستردهای علیه سیاستهای آن مطرح کنند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: تحلیلگر ارشد مسائل غرب آسیا گفت: تحولات اخیر در غرب آسیا نشان میدهد که معادلات امنیتی منطقه وارد مرحلهای تازه شده است. حمله رژیم اسرائیل به قطر بهعنوان یک شوک امنیتی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را متوجه آسیبپذیریهای جدید کرده و آنها را به بازنگری در راهبردهای دفاعی خود واداشته است. اکنون، تکیه بر تضمینهای امنیتی آمریکا، دیگر کافی به نظر نمیرسد؛ زیرا تهدیدات نوظهور منطقهای، پیچیدهتر و چندلایهتر از گذشته شدهاند. در این میان، پاکستان با موقعیت ویژه خود بهعنوان تنها قدرت اتمی جهان اسلام، بهسرعت، جایگاهی راهبردی در محاسبات امنیتی کشورهای عربی پیدا کرده است.
امضای توافقنامه دفاع راهبردی میان ریاض و اسلامآباد و سپس برگزاری نشست همکاری نظامی میان بحرین و پاکستان در منامه، نشان از روندی فزاینده در همگرایی امنیتی دارد. این همکاریها نهتنها در راستای تقویت بازدارندگی مشترک و مقابله با تهدیدات بالقوه، بهویژه از سوی رژیم اسرائیل، تعریف میشوند، بلکه نشاندهنده تغییر موازنه قدرت در منطقه نیز هستند. ورود پاکستان به معادلات غرب آسیا میتواند معانی گستردهتری نیز داشته باشد؛ از یکسو، کاهش انحصار آمریکا در تأمین امنیت منطقه و از سوی دیگر، ایجاد محورهای جدید همکاری میان قدرتهای اسلامی. بدین ترتیب، عربستان و بحرین با نزدیکی به اسلامآباد در پی ایجاد یک سپر دفاعی بومی هستند که علاوه بر تضمین امنیت خود، پیام روشنی نیز به رقبای منطقهای ارسال میکنند: معادلات قدرت در حال بازنویسی است و نقشآفرینان تازهای به صحنه آمدهاند.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک کارشناس مسائل بینالملل گفت: طرح جدید ترامپ برای پایان جنگ غزه با ابهامات و شروط یکجانبهای همراه است که بدبینی عمیق در میان نیروهای مقاومت و بخشی از افکار عمومی عربی و فلسطینی ایجاد کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: صادرات نفت اقلیم کردستان، پس از بیش از دو سال توقف، با توافق سهجانبه بغداد، اربیل و شرکتهای نفتی ازسرگرفته شد. این صادرات از مارس ۲۰۲۳ به دلیل حکم دادگاه داوری پاریس علیه ترکیه متوقف شده بود؛ دادگاه اعلام کرده بود که آنکارا با اجازهدادن به اربیل برای صادرات مستقل نفت از سال ۲۰۱۴، توافق خط لوله ۱۹۷۳ با بغداد را نقض کرده است. وزارت نفت عراق اعلام کرد که صادرات نفت با ظرفیت کامل آغاز شده و بدون هیچ مشکل فنی ادامه دارد. این وزارتخانه اقدام اخیر را گامی مهم در راستای تقویت مدیریت ثروت ملی توصیف کرد. مقامات اقلیم کردستان نیز این رویداد را تاریخی و دستاوردی بزرگ برای کل عراق دانستند. از سوی دیگر، دولت بغداد اعلام کرد ازسرگیری صادرات نفت اقلیم کردستان میتواند ماهانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون دلار به بودجه فدرال بیفزاید و نقش مهمی در تقویت درآمدهای ملی داشته باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در جنگهای مدرن، همیشه تصور بر این بوده است که هرچه سلاح گرانتر و پیشرفتهتر و متعلق به شرکتهای معروف و نامدار باشد، پیروزی قطعیتر خواهد بود. اما تحولات جبهه شمالی فلسطین اشغالی در ماههای اخیر، این باور قدیمی را به چالش کشیده است. جایی که ارتش رژیم صهیونیستی با داشتن پیشرفتهترین سامانههای پدافندی همچون گنبد آهنین، داوود و فلاخن و نیز جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ و تانکهای مرکاوا و سایر تجهیزات مدرن که در کمتر کشوری در جهان وجود دارند، در مقابل پهپادهای چندصد دلاری حزبالله لبنان عملاً درمانده شده است. اعتراف تلخ بنیامین نتانیاهو درباره ناتوانی در مقابله با این تهدید و دستور او برای تخصیص بودجهای نامحدود به منظور یافتن راهحل، نمایانگر این واقعیت است که دوران برتری محض فناوریهای گرانقیمت به پایان رسیده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درحالیکه هدف راهبرد فشار حداکثری آمریکا تسلیم کردن ایران بود، اما ناکامی این راهبرد علاوهبر چالشهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا واشنگتن به دنبال راهی برای خروج از این وضعیت باشد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سفر اخیر رئیسجمهور آمریکا به چین از جنبههای مختلف حائز اهمیت است؛ چرا که چین به عنوان دومین قدرت اقتصادی جهان و یک اقتصاد رو به رشد شناخته میشود. همچنین چینیها در زمینههای مختلف، از جمله بخشهای فضایی، هوش مصنوعی و صنایع نظامی در حال پیشرفت هستند؛ به گونهای که در بخش نظامی، در حالی که پیشتر فاقد ناو هواپیمابر بودند، اکنون سومین ناو هواپیمابر خود را در اختیار دارند. از سوی دیگر، آمریکا به عنوان یک ابرقدرت، چین را همواره به عنوان رقیب خود نگریسته است و اکنون نیز به عنوان رقیب خود میبیند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: چهل روز از شهادت مظلومانه شهید دکتر سید کمال خرازی، رئیس فقید شورای راهبردی روابط خارجی گذشت. معلوم نیست پس از چند سال و چند دهه دیگر، مادر روزگار دیپلماتی مانند او بهدنیا آورد.
شورای راهبردی آنلاین-یادداشت: شکاف فزاینده میان اروپا و آمریکا، دیگر صرفاً یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه نشانهای از واگرایی راهبردی و بازتعریف منافع در جهان چندقطبی است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: کشورهای خلیجفارس به این جمعبندی رسیدهاند که امنیت پایدار نه از مسیر تقابل، بلکه از مسیر تعامل منطقهای با ایران حاصل خواهد شد.