کارولاین روهلاوف در تحلیلی که در مجله چشم اندازهای جدید در سیاست خارجی – چاپ مرکز مطالعات راهبردی و بین الملل (CSIS) – منتشر شد، نوشت: اگرچه آمریکا و روسیه در قطب شمال منافع و نگرانی های مشترکی دارند، اما رویکردهای سیاسی شان واگرا و دارای پتانسیل منجر شدن به سوءتفاهمات راهبردی است.

آمریکا بدون درک اهمیت تاریخی و راهبردی قطب شمال برای منافع ملی روسیه و درک واگرایی سیاست های آمریکا و روسیه در قطب نمی تواند رفتار روسیه در این منطقه را به شکل موثری تفسیر کند و به آن پاسخ دهد و در عین حال به تقویت همکاری در مسایل مشترک در قطب ادامه دهد.

قطب شمال در چارچوب امنیتی هر یک از این دو کشور جایگاه متفاوتی دارد. برای آمریکا این امر بدیهی است که قطب همچنان منطقه ای برای همکاری های بین المللی است و در سیاست آمریکا به غیر از مسایل محیط زیستی و آب و هوایی و پژوهش های علمی نقش برجسته ای ندارد.

در نتیجه سیاست خارجی آمریکا حول این مفهوم شکل گرفته که قطب شمال در تنش های ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک یک استثناء است. اما برعکس برای روسیه قطب در حال تبدیل شدن هر چه بیشتر به یک اولویت سیاسی بزرگ با ابعاد امنیتی مهم است.

این تعجب آور نیست، زیرا روسیه بزرگ ترین دولت همجوار با قطب شمال است، به طوری که 20 درصد تولید ناخالص داخلی، 22 درصد صادرات و نیروی هسته ای راهبردی این کشور در این منطقه مستقر است. در نتیجه سیاست روسیه بر امنیت و توسعه منابع انرژی در قطب تاکید دارد.

رفتار راهبردی روسیه در قطب دچار دوگانگی میان مدرنیزه سازی نظامی و تلاش برای حفظ همکاری چندجانبه است که این خود یک فضای چندگانه بی ثبات را ایجاد می کند. از یک سو بسیاری از مقامات روسی تمایل شان را برای حفظ قطب به عنوان یک منطقه مسالمت آمیز بیان و تاکید می کنند که “قطب منطقه گفت و گوست؛ نه محلی برای کسب امتیازات سیاسی.”

روسیه همچنین به روابط مشترک با دیگر کشورهای حاشیه قطب شمال از طریق پروژه هایی که به تغییرات زیست محیطی در قطب می پردازند ادامه داده است؛ از جمله نیروی ضربت شورای قطب شمال برای اقدام در خصوص کربن سیاه و متان و توافق اخیر میان پنج کشور حوزه  قطب شمال برای پیشگیری از ماهیگیری تجاری بی قاعده در اقیانوس منجمد شمالی.

با این حال اقدامات نظامی روسیه در قطب و تمرکز بر سیاست در این منطقه پیامی خصمانه را ارسال می کند. از آغاز سال 2015 روسیه دو مانور نظامی بزرگ و از قبل اعلام نشده را در قطب شمال برگزار کرد که نمایش قدرت این کشور در پاسخ به افزایش حضور ناتو در اروپا بود. به علاوه روسیه در حال تقویت و مدرنیزه سازی ظرفیت های هسته ای راهبردی خود در قطب شمال در حالی است که پوتین به جهان یادآوری می کند “روسیه یکی از قدرت های هسته ای پیشرو است … و همواره باید برای دفع هر گونه تهاجم علیه روسیه آماده باشد.”

امکان تنش سیاسی واقعی میان غرب و روسیه در قطب وجود دارد، به طوری این تنش که با تنش های موجود بر سر اوکراین در هم آمیخته است.

روسیه قطب شمال را دنباله راهبردی نمایش قدرت خود می داند. این رویکرد در تضاد با رویکرد آمریکاست که قطب را یک جهان برفی می بیند که از تنش ها و مشاجرات ژئوپلیتیک به دور است. مناقشه ادامه دار در اوکراین نشان دهنده اختلاف اساسی در درک غرب و روسیه در خصوص معماری امنیتی در دو سوی اقیانوس اطلس در دوران پس از جنگ سرد است که قطب، بخشی کوچک، اما مهم در این ساختار است. در نتیجه الحاق کریمه به روسیه و اقدامات متزلزل کننده  روسیه در شرق اوکراین، ناتو نیروهایش را در شرق اروپا و در منطقه بالتیک شمالی تقویت کرده است. روسیه در هر حال این اقدام را تجاوز به مرزهایش در نظر می گیرد و با بسیج و مدرنیزه کردن سریع نیروهایش در منطقه قطب به آن پاسخ داد. بخشی از دلیل این کار، ایمن سازی مرز شمالی این کشور در برابر هرگونه تجاوز بیشتر ناتو و نیز نمایش قدرت نظامی اش برای غرب بود.

در حالی که نادیده گرفتن تلاش های روسیه برای بسیج نیروهایش در قطب، به ویژه مانورهای نظامی بزرگ و لفاظی های هسته ای، ساده لوحانه است، اما آمریکا باید متوجه باشد که روسیه منافع مشروعی در توسعه این منطقه دارد.

آمریکا و روسیه در راستای پیشگیری از تشدید تنش ها یا وقوع بحران در قطب شمال که می تواند از سوءتفاهمات یا یک حادثه در ارتباط با یک مانور نظامی یا گشت زنی هوایی راهبردی ناشی شود، باید ابتدا واگرایی در رویکردهای سیاسی شان را بپذیرند و سپس منافع مشترکی بیابند که می تواند همکاری میان دو طرف را تقویت کند.

با توجه به اینکه بیشتر نمایش قدرت روسیه در حال حاضر بخشی از یک بن بست ژئوپلیتیک گسترده تر است، آمریکا باید با تشکیل دوباره یک گروه محوری از کارشناسان و مقامات که می توانند درک آمریکا را از منافع و رفتار راهبردی روسیه با تمرکز ویژه بر قطب تقویت کنند، این کار را آغاز کند.

همان طور که بحران اوکراین نشان داد، این خطر وجود داردکه تنش ها نه تنها از رفتار روسیه، بلکه از ناتوانی غرب در درک چگونگی تفسیر اهداف سیاست خارجی غرب توسط روسیه ناشی شود. بنابراین آمریکا باید خطوط قرمز خود را در خصوص رفتار غیر قابل پذیرش در قطب به وضوح بیان کند.

در نهایت دولت های حوزه قطب شمال (دانمارک، آمریکا، کانادا، نروژ و روسیه) باید راه های جدید ارتباط و هماهنگی چندجانبه را پیدا کنند؛ به ویژه با توجه به اینکه مسایل امنیتی در چارچوب مسایل مورد بررسی شورای قطب شمال قرار ندارد.

همان طور که اخیرا در گزارش مرکز مظالعات راهبردی و بین الملل (CSIS) توصیه شد، این راه ها شامل ایجاد یک سازمان برای همکاری تقویت شده در قطب شمال است که به سه موضوع شامل حفاظت از محیط زیست، توسعه اقتصادی و امنیت می پردازد.

آمریکا همچنین باید تدابیر اعتمادساز در رابطه با روسیه را تقویت کند. آمریکا می تواند اینکار را از جمله با عملیات های مشترک نیروی نظامی و گارد ساحلی از طریق انجمن جدید گارد ساحلی قطب شمال و نیز تقویت بیشتر تلاش های مشترک در خصوص پاسخ به نشت نفت انجام دهد.

اگرچه آمریکا و روسیه در رویکردهای سیاسی شان در قبال قطب شمال واگرایی اساسی دارند، اما این واگرایی نباید به یک بحران تبدیل شود یا مانعی برای همکاری در این منطقه باشد.