جدیدترین مطالب

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

فرجام تنش‌زدایی هند و چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»

Loading

أحدث المقالات

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

فرجام تنش‌زدایی هند و چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»

Loading

چرا روسیه در بحران ارمنستان مداخله نمی‌کند؟

۱۳۹۸/۰۴/۰۳ | موضوعات

شورای راهبردی آنلاین – ترجمه: استعفای سرژ سرکیسیان، نخست وزیر ارمنستان، حدود یک هفته پس از اعتراضات عمومی در حیات خلوت روسیه، این پرسش را مطرح می کند که چرا مسکو تا کنون دخالت نکرده است؟

 

سیمون سارادژیان، در یادداشتی که اندیشکده بلفر آن را منتشر کرد؛ نوشت: موج اولیه تظاهرات، یادآور «انقلاب های رنگین» پس از سقوط شوروی، نظیر انقلاب های گرجستان و اوکراین بود، بطوری که کرملین نیز درباره آن نگران شد. با این حال، حتی وقوع انقلاب های رنگین واقعی نیز به تنهایی برای مداخله آشکار و یا پنهانی روسیه کافی نیستند. برای مداخله روسیه در حوزه اقماری این کشور در دوره پسا- شوروی، حداقل دو شرط لازم است: نخست آنکه، ولادیمیر پوتین باید تهدید حادی علیه منافع ملی روسیه، از جمله احتمال تشکیل ائتلاف ضد- روسی به رهبری غرب در مرزهای خود احساس کند. و دیگر آنکه، احتمال پیشبرد منافع روسیه و دفاع از آن با استفاده از زور نسبتا زیاد باشد.

شرط اول در ارمنستان وجود ندارد، زیرا جناح حاکم طرفدار روسیه همچنان قدرت را در این کشور در دست دارد. حزب جمهوریخواه سرکیسیان و ائتلاف داشناک (Dashnak) این حزب، کنترل اکثریت پارلمان را در دست دارند و این بدین معناست که معرفی و انتخاب نخست وزیر بعدی نیز همچنان در اختیار آنها خواهد بود. اگر نیکول پاشینیان، رهبر معترضان، از طریق اعتراضات یا انتخابات زودهنگام بتواند کنترل پارلمان را از دست این حزب خارج کند، در این صورت می توان آن را انقلاب نامید. با این حال، برای مداخله روسیه، پاشینیان نه تنها باید قدرت را از دست حزب حاکم خارج کند، بلکه باید ارمنستان را به سوی غرب و همچنین اتحادیه اروپا و ناتو سوق دهد. تاکنون، پاشینیان چنین قصدی از خود نشان نداده است که البته دور از انتظار هم نبود. صرفنظر از دیدگاه های شخصی پاشینیان، وی می داند که ناتو در وضعی نیست که در کوتاه مدت یا میان مدت، عضویت کشورهای بیشتری از جمهوری های پسا- شوروی را بپذیرد. بنابراین ارمنستان برای تضمین امنیت خود در برابر دو کشور متخاصم همسایه یعنی آذربایجان و ترکیه، گزینه معتبری جزء روسیه ندارد. علیرغم استعفای سرکیسیان، تسلط نخبگان طرفدار روسیه بر ارمنستان توضیح می دهد که چرا ولادیمیر پوتین رویدادهای ارمنستان را محکوم نکرده است. علاوه بر این، نمایندگان دولت روسیه و پارلمان این کشور نیز از تعهد خود به حمایت از ارمنستان خبر داده و حتی برخی از آنها، ازجمله  ایگور لبدف، معاون رئیس مجلس دوما، از تحولات ارمنستان استقبال کرده اند.

شرایط ارمنستان در تضاد کامل با مواردی است که در آنها، جمهوری های شوروی به دست حاکمانی افتاده بود که هدفشان کشاندن این جمهوری ها به بلوک هایی نظیر ناتو و اتحادیه اروپا بود که روسیه آنها را رقبایی نامطلوب قلمداد می کند. مداخله روسیه در گرجستان در سال 2008 بدین خاطر بود که میخائیل ساکاشویلی، رئیس جمهور گرجستان، با حمایت جرج دبلیو بوش، تقریبا موفق به دریافت عضویت در برنامه اقدام ناتو شده بود. در آن زمان، گرجستان به مدت بیش از چهار سال به طور فزاینده ای به سمت دوستی با غرب پیش می رفت. با این حال، مداخله پوتین هنگامی رخ داد که وی احتمال موفقیت دولت بوش در تحقق نقشه مدنظر خود برای گرجستان و اوکراین در دیدار سران ناتو در بخارست را نزدیک دید. اگرچه طرح بوش در نهایت در این اجلاس تا حدودی به لطف مخالفت آنجلا مرکل، صدراعظم آلمان، مطرح نشد، اما در بیانیه پایانی این اجلاس آمده بود که: «ناتو از آرزوی یورو-آتلانتیکی گرجستان و اوکراین برای عضویت در ناتو استقبال می کند». این بدین معنا بود که موضوع اوکراین و گرجستان در اجلاس های بعدی ارائه خواهد شد که پوتین آن را تهدیدی غیرقابل قبول برای منافع روسیه قلمداد می کرد. در آن زمان، پوتین احتمالا مداخله همزمان در گرجستان و اوکراین را خارج از توان خود می دید. بنابراین وی گرجستان را انتخاب کرد، زیرا ساکاشویلی با آغاز حمله زمینی به اوستیای جنوبی، دم به تله روسیه داده و دستاویز خوبی برای پوتین در اختیار گذاشت. احتمالا اوکراین نیز گزینه بعدی بود، اما در سال 2010 ویکتور پوشچنکو ریاست جمهوری را به ویکتور یانوکویچ واگذار کرد که دوستدار مسکو بوده و آشکارا اعلام کرد که به دنبال عضویت اوکراین در ناتو نخواهد بود. از این رو، مداخله در اوکراین تا سال 2014 ضرورت نیافت، تا اینکه در این سال نخبگان طرفدار غرب دوباره در اوکراین به قدرت رسیدند که انتظار می رفت این کشور را به سمت اتحادیه اروپا و ناتو سوق دهند.

شایان ذکر است که مداخله نظامی روسیه در همسایگان پسا-شوروی خود صرفا بدین خاطر نیست که در آنها انقلاب روی داده یا به سمت دموکراتیک شدن پیش رفته و یا رهبرانشان به دنبال روابط دوستانه با رقبای روسیه هستند. بلکه، تهدید علیه منافع حیاتی مسکو کلید اصلی این مداخله بوده است. به عنوان مثال، ارمنستان به لحاظ دموکراتیک رتبه بهتری از روسیه داشته و روابط دوستانه ای هم با غرب دارد، اما روسیه در آن مداخله نکرده است، زیرا رهبر این کشور سودای عضویت در ناتو را در سر ندارد.

شرط دوم مداخله روسیه نیز این است که شرایط کلی، استفاده از زور را ضروری سازد. به عبارت دیگر، رهبران روسیه باید مطمئن باشند که در این رویارویی نظامی پیروز خواهند شد یا حداقل شرایط را به بن بستی خواهند کشید که کشور مورد نظر نتواند به فعالیت تهدیدآمیز خود علیه منافع حیاتی روسیه ادامه دهد. این شرط، حداقل تاحدودی در مورد ارمنستان صادق است. درست است که روسیه در حال حاضر شدیدا درگیر بحران های سوریه و اوکراین است و نظرسنجی های اخیر نیز حاکی از آن است که روسیه در مناطقی که تهدیدی واضح علیه آنها و اقلیت روسی زبان احساس نمی شود، تمایلی به عملیات نظامی ندارد. اما، روسیه دارای یک پایگاه نظامی بزرگ در ارمنستان است که به لحاظ تئوری می تواند به سرعت از آن استفاده کند. با این وجود، هزینه ها و پیامدهای چنین مداخله ای در مقایسه با منافع آن بیشتر است، بخصوص که تغییری در اولویت های ارمنستان و «فرار» آن به سمت ناتو به چشم نمی خورد. بنابراین، احتمال مداخله روسیه در این کشور گرچه قابل اغماض نیست، اما پایین است.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *