علی بیگدلی – کارشناس مسائل اروپا

برگزیت یا فرایند خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا باوجودی که مدتی است کلید خورده اما همچنان با اماواگرهای بسیاری روبرو است. دیوید کامرون نخست وزیر پیشین بریتانیا قبل از انتخابات سراسری سال ۲۰۱۵ قول داد همه پرسی خروج از اتحادیه اروپا را برگزار کند. با اینکه خود او طرفدار خروج نبود، ولی به نظر مخالفان احترام گذاشت و همه پرسی را برگزار کرد.

پس از او، ترزا می‌نخست وزیر بریتانیا وارد پروسه طولانی خروج شد و طی دوسال گذشته، مذاکرات پیچیده، سخت و کم نتیجه‌ای را با اتحادیه اروپا انجام داد. اکنون و پس از توافقات انجام شده، گویی گروهی از موافقان برگزیت از رای خود پشیمان شده اند. این مخالفان شامل برخی از اعضای مجلس عوام انگلیس، مردم رای دهنده و بدنه دو حزب اصلی بریتانیا هستند.

باید توجه داشت زیر بنای تاسیس اتحادیه اروپا از سال 1947 یعنی بعد از جنگ جهانی دوم با مشارکت کشورهای هلند، بلژیک، لوکزامبورگ، فرانسه و آلمان پی‌ریزی شد و با گذشت زمان چندین کشور دیگر نیز به عضویت این اتحادیه درآمدند. ژنرال دوگل یکی از سرسخت‌ترین مخالفان ورود انگلیس به این اتحادیه بود و مخالفت فرانسه با پیوستن انگلیس به جامعه اقتصادی اروپا در طول حیات دوگل یعنی تا 1973 ادامه پیدا کرد. بعد از این دوران، انگلیس وارد اتحادیه اروپا شد اما باز هم نه به شکل کامل و از ابتدا انگلیس بر سر دو موضوع با اتحادیه اروپا سر ناسازگاری داشت، نخست اینکه عضو شینگن نشد و دیگر آنکه پولش همان پوند سابق باقی ماند. از سوی دیگر چون انگلیس خیلی مدافع حقوق سیاسی و اقتصادی آمریکا در اتحادیه بود کشورهای فرانسه و آلمان و سایر کشورهای اتحادیه اروپا خیلی از وجود انگلیس استقبال نمی‌کردند. لذا در طول سال‌ها در نتیجه اختلافاتی که بین این کشورها به‌وجود آمد، مقدمات خروج انگلیس از اتحادیه اروپا تقریبا از دو سال و نیم پیش آغاز شد و سپس با مراجعه به آراء عمومی و یک رای 53 درصدی بحث خروج از اتحادیه اروپا کلید خورد. همچنین قرار شد که آخرین گزارش و تصمیم انگلیس تا 29 مارس عملی شود و به طور رسمی این کشور از اتحادیه خارج شود. منتها بحث برگزیت در حال حاضر مشکلات بسیار آزاردهنده‌ای برای بریتانیا ایجاد کرده و این کشور هنوز نتوانسته تصمیم قطعی بگیرد.

درواقع اکنون انگلیس بر سر یک سه راهی قرار دارد؛ نخست آنکه بدون موافقت با اتحادیه اروپا طرح برگزیت را عملی نماید، دوم اینکه به دنبال موافقت با اتحادیه اروپا گام بردارد که کار بسیار دشواری است و سوم اینکه یک بار دیگر رفراندوم برگزار کند که البته حزب ترزا می کاملا با برگزاری رفراندوم دوباره مخالف است.

از سوی دیگر خانم می به دنبال این است که پرستیژ حزب محافظه‌کار را حفظ کند زیرا دو حزب اصلی بریتانیا یعنی حزب محافظه‌کار و کارگر کاملا رودرروی یکدیگر قرار گرفته‌اند و این مسائل به طور کلی تا حدی باعث بروز ضعف در فضای سیاسی- اقتصادی انگلیس شده است.

در عین حال موانعی نیز بر سر راه خروج انگلیس از اتحادیه اروپا وجود دارد که اغلب به خود انگلیس مربوط می‌شود؛ در مقطع فعلی در انگلیس دو نوع تظاهرات و اعتراض برگزار می‌شود؛ عده‌ای به دنبال برگزاری رفراندوم دیگری هستند و گروه دیگر که تعداد کمتری را شامل می‌شود معتقد هستند رفراندوم نخست رای ‌آورده و بر اساس همان رای و احترام به نظر مردم باید این حرکت ادامه پیدا کند.

همچنین مسائل مربوط به ایرلند شمالی که هنوز جز انگلیس است و مسائل مربوط به ایرلند جنوبی که عضو اتحادیه اروپا است برای این کشور مشکلاتی ایجاد کرده است. نباید فراموش کرد که ایرلند شمالی حدود 10، 15 نماینده در پارلمان انگلیس دارد که خانم می نمی‌خواهد این افراد را نیز از دست بدهد. لذا شرایط در انگلیس خیلی درهم پیچیده شده و مشکلات بسیاری بر سر راه دولت این کشور و همچنین تصمیم برای خروج از اتحادیه اروپا وجود دارد.

آثار اقتصادی این مشکلات نیز کاملا مشهود است؛ زیرا انگلیس چیزی حدود 3 میلیون کارگر در سطح اروپا دارد که پول وارد این کشور می‌کنند. همچنین انگلیس به دلیل محدود بودن جغرافیایش ناچار است که بسیاری از مواد غذایی‌اش را از کشورهای دیگر وارد کند. بنابراین اگر انگلیس از اتحادیه اروپا خارج شود ممکن است بتواند این مواد را وارد کند اما مشمول تخفیف‌های اتحادیه اروپا نخواهد شد.

بنابراین با وجود این سطح از مشکلات، خروج اتحادیه اروپا به خصوص اگر بدون موافقت اتحادیه باشد می‌تواند مشکلات زیادی برای این کشور ایجاد کند.

اما اگر انگلیس و اتحادیه اروپا بتوانند در نقاطی به توافق برسند شاید مشکلات پیش‌روی لندن تاحدودی کاهش پیدا کند.

در نهایت به نظر می‌رسد طی موافقتی با اتحادیه اروپا، انگلیس از این اتحادیه خارج خواهد شد و امکان رسیدن به یک رفراندوم دیگر کمی ضعیف و دور از ذهن است. به این ترتیب، انگلیس و اتحادیه اروپا یک قرارداد کمرنگ‌تری را امضا خواهند کرد تا انگلیس تمام فضای اتحادیه را از دست ندهد و موقعیتش را حفظ کند اما عملا از اتحادیه اروپا خارج شود.