اریک براتبرگ و دیوید وینری در یادداشتی که وب‌سایت موسسه کارنگی آن را منتشر کرد، نوشتند: پیروزی دونالد ترامپ در آمریکا بسیاری را در اروپا غافلگیر کرد. برای دیپلمات‌های اروپایی در واشنگتن، شخصیت ترامپ و مواضع سیاسی تیم وی عمدتا ناشناخته بود. این امر بسیاری از کشورهای اروپایی را بر آن داشت تا با اعضای دولت جدید تماس برقرار کرده و اولویت‌های آن را بشناسند. اکنون دولت‌های اروپایی مصمم هستند تا از تکرار این اشتباه اجتناب کرده و برای پیامدهای احتمالی انتخابات آینده آمریکا برنامه‌ریزی راهبردی داشته باشند؛ بنابراین، سفرای کشورهای اروپایی و معاونان آن‌ها در واشنگتن، وضعیت فعلی روابط فراآتلانتیک را چگونه ارزیابی می‌کنند؟ از نظر آن‌ها انتخاب دوباره ترامپ و یا پیروزی دموکرات‌ها چه پیامدهایی برای روابط فراآتلانتیک خواهد داشت؟

به اعتقاد بسیاری از سفرای اروپایی مستقر در واشنگتن، روابط فراآتلانتیک در زمان ریاست جمهوری ترامپ در بدترین وضع خود در تاریخ اخیر قرار دارد. بسیاری از آن‌ها معتقدند که بین دولت‌های اروپایی و دولت ترامپ اختلافات سیاسی جدی وجود دارد که تنش‌ها بر سر تعرفه‌ها، بودجه دفاعی و خروج یکجانبه آمریکا از توافق اقلیمی پاریس و توافق هسته‌ای ایران از مهم‌ترین آن‌ها است.

دیپلمات های اروپایی نگران عدم شایستگی دیپلماسی امریکا در قبال اروپا

بسیاری از این سفرا از شکاف ایدئولوژیکی بی‌سابقه بین متحدان فراآتلانتیک خبر می‌دهند. اگرچه دولت قبلی آمریکا با اروپا اختلافات سیاسی داشت، اما امروز ازنظر ایدئولوژیکی نیز باهم اختلاف پیدا کرده‌اند. مخصوصاً، مخالفت ترامپ با چندجانبه‌گرایی بیانگر تفاوت فلسفی بین واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی است.

دیپلمات‌های اروپایی از «عدم شایستگی» دیپلماسی آمریکا در قبال اروپا شدیداً نگران هستند. آن‌ها اظهارات مکرر ترامپ را به معنای توصیف اتحادیه اروپا به‌عنوان «دشمن»، «رقیب» و «مهاجم» از سوی طرف دیگر فراآتلانتیک قلمداد می‌کنند. برخی از این دیپلمات‌ها همراهی با دولت ترامپ را دشوار می‌دانند. آن‌ها رئیس‌جمهور آمریکا را «دمدمی مزاج» و «غیرقابل‌پیش‌بینی» توصیف می‌کنند که تصمیم وی به خروج نیروهای آمریکایی از سوریه در دسامبر 2019 و حمله پهپادی به مقام ارشد نظامی ایران بدون مشورت با متحدان اروپایی، سند این مدعاست.

بسیاری از دیپلمات‌های ارشد اروپا به چالش‌های ناشی از «ناهماهنگی بین ترامپ و مقامات وزارت امور خارجه دولت وی» اشاره می‌کنند که طرف‌های اروپایی را به تجدیدنظر در مورد موضع سیاسی واقعی آمریکا در خصوص یک موضوع معین وادار می‌سازد. سیاست دولت ترامپ در قبال روسیه نیز نمونه بارز دیگری است که در آن، تغییرات زیاد در پرسنل دولت آمریکا موجب می‌شود تا دیپلمات‌های اروپایی در تعامل با آمریکا برای تعیین سیاست خارجی دچار مشکل شوند.

دیپلمات‌های اروپایی از روابط بیش‌ازحد تعاملی و انفرادی امریکا با اروپا ابراز نگرانی می‌کنند. کاخ سفید به‌جای پیگیری اهداف راهبردی کلی و مشترک، به دنبال اهداف کوتاه‌مدت نظیر کاهش کسری تجاری بوده و اعضای ناتو را وادار می‌کند تا 2 درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف هزینه‌های دفاعی کنند. حتی در مسائلی نظیر چین، ترامپ از کمک به اتحادیه اروپا کوتاهی کرده و اتحادیه اروپا را «بدتر از چین» می‌خواند.

بااین‌حال، علیرغم این ارزیابی‌های منفی، نظر اروپا نسبت به روابط فرا آتلانتیک کلاً منفی نیست. اظهارات برخی از این دیپلمات‌ها مؤید آن است که روابط دوجانبه کشور متبوع آن‌ها با دولت ترامپ در پشت درهای بسته بهتر است. روابط دوجانبه امنیتی بسیاری از کشورها (به‌ویژه در شمال، شرق و مرکز اروپا) با آمریکا رشد داشته و هزینه‌های نظامی آمریکا در اروپا از سال 2017 افزایش یافته است.

بااین‌وجود، دیپلمات‌های اروپایی در مورد بهبود روابط فراآتلانتیک در مدت باقیمانده دوره اول ترامپ تردید دارند؛ اما آن‌ها نمی‌خواهند دست روی دست گذاشته و منتظر پایان دوره ترامپ شوند، بلکه تداوم تعامل با آمریکا را ضروری می‌دانند. همچنین، رهبری جدید اتحادیه اروپا نیز از قصد خود برای بهبود روابط فرا آتلانتیک در سال 2020 خبر داده است هرچند که نمایندگان اروپا در واشنگتن چندان به آن امیدوار نیستند.

دیپلمات‌های اروپایی در مورد چشم‌انداز دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ نظرات مختلفی دارند. ازیک‌طرف، آن‌ها معتقدند که تنش‌های فراآتلانتیک در دوره دوم ترامپ به‌ویژه در مسائل مورد مناقشه نظیر تغییرات اقلیمی و تجارت و هزینه‌های دفاعی افزایش خواهد یافت. حتی برخی در مورد آینده ناتو و تعهد ترامپ به ماده 5 این ائتلاف نگران هستند. به‌طورکلی، بسیاری از آن‌ها احتمال می‌دهند که گفتمان خصمانه ترامپ در قبال اروپا ادامه یافته و حتی بدتر خواهد شد.

از طرف دیگر، برخی دیپلمات‌ها نسبت به بهبود روابط فراآتلانتیک در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ ازجمله در کنترل تسلیحات، چین، 5 جی، امنیت انرژی، عملیات ضدتروریسم و حفاظت از اقلیت‌های دینی ابراز امیدواری کرده‌اند.

به‌طورکلی، صرف‌نظر از انتخاب مجدد ترامپ یا پیروزی دموکرات‌ها، شرکا و متحدان اروپایی آمریکا در خصوص بهبود چشمگیر روابط فرا آتلانتیک طی دوره میان‌مدت خوش‌بین نبوده و احتمال می‌دهند که تنش‌های جاری در فرا آتلانتیک ادامه خواهد داشت. به‌زعم آن‌ها، دولت دموکرات‌ها در بیان و در سبک سیاسی بیشتر از دولت ترامپ به همکاری روی خواهند آورد، اما اختلافات طرفین در برخی مسائل کلیدی نظیر چین، تجارت و بودجه دفاعی بین طرفین همچنان ادامه خواهد داشت.