جدیدترین مطالب

علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که  در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد ‌شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

Loading

أحدث المقالات

علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که  در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد ‌شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

Loading

ضرورت تغییر سیاست خارجی آمریکا در عصر جدید

شورای راهبردی آنلاین – رصد: تغییرات ژئوپلیتیکی جهان پس از شیوع همه‌گیری کرونا ویروس بسیار گسترده است. برخی معتقدند که ما شاهد آخرین لحظات برتری آمریکا در جهان هستیم. برخی دیگر نیز بر این باورند که آمریکا، اساس نظم بین‌المللی پسا جنگ جهانی دوم، به خاطر رهبری یک رئیس‌جمهور ضعیف موقتاً ضعیف شده و یک رهبر باهوش می‌تواند رهبری آمریکا را به‌سرعت به شرایط گذشته بازگرداند.

ویلیام برنز در یادداشتی که وب‌سایت اندیشکده کارنگی آمریکا آن را منتشر کرد؛ نوشت: ما در مورد کرونا ویروس جدید و تأثیر آن بر چشم‌انداز بین‌المللی چیزهای زیادی نمی‌دانیم؛ اما می‌دانیم که در یک دوره گذار کم‌سابقه‌ای سقوط کرده‌ایم که در آن برتری آمریکا در پشت سر و یک نظم آنارشیستی در پیش روی ما قرار دارد. این دوره (به لحاظ شکنندگی و تحولات ژئوپلیتیکی و فنّاورانه آن) شبیه دوره بعد از جنگ جهانی اول است که در آن، دو جنگ نظامی جهانی اتفاق افتاد تا درنهایت دولت‌ها بر بزرگ‌ترین چالش‌ها فائق آمدند. برای برون‌رفت از این دوره گذار پیچیده‌ی امروز، آمریکا باید برای بازسازی نقش اساسی خود در جهان گام بردارد.

ویرانی ناشی از همه‌گیری ما را احاطه کرده است، به‌طوری‌که بیش از نیم میلیون نفر را به کام مرگ کشانده، میزان گرسنگان جهان را دوچندان کرده و شدیدترین بحران اقتصادی از زمان «رکود بزرگ» را رقم‌زده است. بااین‌حال، قبل از بحران کرونا ویروس نیز، نظم بین‌المللی لیبرال که توسط آمریکا ساخته و رهبری می‌شد، در حال از دست دادن ویژگی‌های لیبرال و نظم آمریکایی خود بود. همه‌گیری به این روند شتاب بخشید و شرایط موجود را تشدید کرد.

با عقب‌نشینی، سردرگمی و چنددستگی آمریکا و متحدان آن، جاه‌طلبی چین برای تبدیل‌شدن به یک بازیگر برتر در آسیا افزایش‌یافته و تمایل این کشور به شکل‌دهی نهادهای بین‌المللی طبق اولویت‌ها و قدرت خویش فزونی گرفته است که نتیجه آن، سرکوب هرچه بیشتر داخلی و دیپلماسی گستاخانه «گرگ مبارز» بوده است. از سوی دیگر، ولادیمیر پوتین فرصت را برای ایجاد اختلال در کشورهای رقیب و سرنگونی آن‌ها غنیمت می‌شمارد. اروپا در میان گستاخی چین، قدرت‌نمایی روسیه، دمدمی‌مزاجی آمریکا و فروپاشی سیاسی خویش گرفتار شده است.

همچنین، همه‌گیری کرونا موجب تشدید آشوب و سوء عملکرد خاورمیانه شده است. ایران و آمریکا در آستانه یک درگیری خطرناک قرار دارند. جنگ‌های نیابتی در یمن و لیبی بیداد می‌کند. سوریه همچنان غرق خون و ویرانی است و قصد اسرائیل برای اشغال کرانه باختری، خطر نابودی راه‌حل «دو دولت» را در پی دارد.

همه این چالش‌ها و بلاتکلیفی‌ها، به‌واسطه اختلالات موجود فنّاورانه و رقابت اقتصادی و ایدئولوژیکی پیچیده‌تر شده‌اند. در این میان، آمریکا باید از میان سه رویکرد راهبردی کلی دست به انتخاب بزند: عقب‌نشینی، بازسازی، نوسازی. هدف هر سه رویکرد، تأمین منافع آمریکا و حفاظت از مردم آمریکاست و تفاوت آن‌ها ناشی از ارزیابی‌های متفاوت از اولویت‌ها و نفوذ آمریکا و تهدیدهای فراروی این کشور است.

 

عقب‌نشینی

طرفداران این رویکرد معتقدند که آمریکا برای مدت طولانی امنیت جهان را تضمین کرده و دوستان و دشمنان آن به‌طور یکسان از آن بهره‌مند شده‌اند؛ بنابراین، آمریکا باید از گستردگی منافع حیاتی خود و به‌تبع آن، از اعزام نیروی نظامی و ائتلاف‌های قدیمی بکاهد تا دیگر قدرت‌ها در دفاع از حوزه نفوذ و منافع خویش هزینه کنند. درواقع، عقب‌نشینی بدین معناست که آمریکا به‌جای نابودی و حذف تهدیدها و دشمنان خویش، می‌تواند آن‌ها را به نحو احسن مدیریت کند.

 

بازسازی

طرفداران این رویکرد معتقدند که پس از فروپاشی شوروی، آمریکا نتوانست از برتری خود کمال استفاده را ببرد. رهبران آمریکا ناشیانه به ظهور رقبای آتی آمریکا کمک کرده و به‌جای سلطه بر آن‌ها، در کنار آن‌ها نشسته و گمان کردند که هم‌نشینی مایه خرسندی آن‌ها خواهد شد. به‌زعم آن‌ها، جهان اکنون دچار تب شده است و درمان آن تداوم رهبری آمریکاست، هرچند که این رهبری با ناهماهنگی‌ها و گاهی با خستگی متحدان همراه باشد.

 

نوسازی

طرفداران این رویکرد به یک واقعیت جدید معتقدند؛ آمریکا دیگر نمی‌تواند رویدادها را دیکته کند. دولت آمریکا بیش از دیگران به ارزش‌ها، وجهه و نفوذ آمریکا آسیب‌زده است؛ بنابراین، باید از تشدید این روند جلوگیری کرد. اکنون موقعیت آمریکا برای ایجاد ائتلاف‌ها و پیشبرد اولویت‌های ژئوپلیتیکی قرن 21، بهتر از دیگر قدرت‌هاست؛ بنابراین، آمریکا باید در اهداف و شیوه‌های پیشبرد قدرت خویش دست به نوآوری زده و بین آمال و محدودیت‌های خود تعادل ایجاد کند.

در راستای این نوسازی، نخست باید سیاست خارجی آمریکا بر حمایت داخلی استوار باشد. سیاست خارجی هوشمندانه از خانه آغاز می‌شود و با دیپلماسی، جامعه و اقتصاد قوی همراه است. رفاه طبقه متوسط آمریکا، موتور محرک سیاست خارجی این کشور است.

چالش‌های بزرگ جهانی (تغییرات اقلیمی، عدم امنیت سلامت جهانی، گسترش سلاح‌های کشتارجمعی و انقلاب در فن‌آوری)، اولویت دوم این سیاست خارجی نوآورانه محسوب می‌شود. همه این مشکلات تأثیر مستقیمی بر سلامت، امنیت و رفاه مردم آمریکا دارد و حل‌وفصل آن‌ها مستلزم همکاری بین‌المللی (علیرغم تشدید رقابت راهبردی) است.

مدیریت رقابت با چین نیز اولویت مهمی برای چالش ژئوپلیتیکی آمریکا به شمار می‌رود. جلوگیری از ظهور چین فراتر از ظرفیت آمریکاست اما آمریکا می‌تواند فضا را برای ظهور چین شکل داده و از مجموعه‌ای از متحدان و شرکا در هندو اقیانوسیه بهره‌برداری کند. آمریکا هنوز فرصت دارد تا آینده خود را، قبل از شکل‌دهی آن توسط سایر قدرت‌ها و بازیگران، شکل دهد.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *