جدیدترین مطالب

علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که  در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد ‌شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

Loading

أحدث المقالات

علت تداوم سوء تفاهم غرب در درک اهمیت و جایگاه بریکس

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که  در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و به‌عنوان نوعی «انبوه نام‌های اختصاری توخالی» در عصر جهانی‌شدن برخورد ‌شد و بعدها نسخه‌ای ضعیف‌تر از باشگاه‌های جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سوی دونالد ترامپ، به‌عنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌های غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کرده‌اند. با این حال، همه این برداشت‌ها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن به‌عنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده می‌گیرند.»

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

Loading

با گسترش بریکس، نقش جنوب جهانی تقویت می‌شود

شورای راهبردی آنلاین-رصد: بریکس که اعضای اصلی آن برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی هستند، با گذشت 15 سال از تاسیس آن همچنان در حال گسترش است و خود را قهرمان جهان در حال توسعه و چالشی برای نظم لیبرال دموکراتیک جهان می‌داند.

کایلی هیبرت در تحلیلی که در وب سایت مرکز ابتکار حکمرانی بین‌المللی منتشر شد، نوشت: بیش از 40 کشور در آستانه نشست بریکس در ماه اوت، به دنبال فرصتی برای پیوستن به این بلوک بودند که بیش از نیمی از آنها درخواست رسمی خود را ارائه کردند. بریکس از پیوستن آرژانتین، مصر، اتیوپی، ایران، عربستان و امارات استقبال کرد و این کشورها در ژانویه 2024 عضو رسمی بریکس خواهند شد.

سیریل رامافوزا، رئیس جمهور آفریقای جنوبی که میزبان نشست ماه اوت بریکس بود، در پایان این نشست اعلام کرد این بلوک فصل جدیدی را در تلاش برای ساختن جهانی عادلانه، فراگیر و مرفه آغاز کرده است.

جامعه بزرگ بریکس حتی اگر به رقیبی واقعی برای گروه هفت تبدیل نشود، مطمئنا به ایجاد توازن مجدد در قدرت جهانی سرعت می‌بخشد. محبوبیت بریکس به سرعت در جهان در حال توسعه در حال افزایش است زیرا این کشورها به دنبال ایجاد یک نظام بین‌المللی متوازن‌تر هستند. گسترش اخیر این بلوک نیز نشان دهنده نفوذ رو به رشد جنوب جهانی در دنیایی است که اغلب دچار هرج و مرج و چندپاره است.

تمرکز اصلی این بلوک تا به امروز، مقابله با کنترل غرب بر سیستم مالی جهانی بوده است. کشورهای جنوب جهانی علیرغم اینکه اکثریت جمعیت جهان را در خود جای داده‌اند، در بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول قدرت رای بسیار کمتری نسبت به دموکراسی‌های ثروتمند دارند. دستاورد اصلی این گروه تاکنون تأسیس «بانک توسعه نوین» بوده که در سال 2015 تأسیس شد و مقر آن در شانگهای است. طرفداران «بانک توسعه نوین» مدعی هستند که تامین مالی این بانک برخلاف صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، یک تامین فراگیرتر بین‌المللی است. علت این تمرکز بریکس، تمایل کشورهای عضو برای کنارگذاشتن دلار آمریکا به عنوان یک ارز جهانی پیش فرض بوده است. مدیر ارشد بانک توسعه نوین در ماه ژوئیه گفت که برنامه قریب الوقوعی برای ایجاد ارز بریکس وجود ندارد اما از سال 2010 تا کنون چارچوبی برای تجارت بانک‌های عضو بریکس با ارزهای محلی وجود داشته است.

اگرچه جذابیت بریکس برای کشورهای در حال توسعه غیرقابل انکار است، اختلافات داخلی و آسیب پذیری اعضای موسس آن را هم نمی‌توان انکار کرد. تفاوت دولت‌ها در اولویت‌بندی ابتکارات چندجانبه، با در نظر گرفتن مسائل داخلی، ممکن است اثرگذاری این گروه را در بلندمدت کمرنگ کند. در حال حاضر دو عضو بریکس، یعنی روسیه و آفریقای جنوبی، نسبت به موقعیت خود در یک دهه پیش، به شدت تضعیف شده‌اند. چین نیز با طیفی از مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند. هند، رقیب واقعی چین، به نظر می‌رسد و مصمم است گزینه‌هایش را در برخورد با غرب باز نگه دارد. برزیل، عضو دیگر این بلوک هم دچار مشکلات جدی اقتصادی است.

با این همه، گسترش بریکس نشان می دهد که کشورهای جنوب جهانی در تعقیب منافع خود قاطعانه‌تر و عملگراتر شده‌اند. کشورهای در حال توسعه با پذیرش سطح جدیدی از حق تعیین سرنوشت، ژئوپلیتیک را به سمت الگوی جدیدی سوق داده‌اند. یکی از تحلیلگران به نام گلدمن ساکس این امر را ظهور کشورهای محوری در عرصه ژئوپلیتیک خوانده است. اینکه آیا بریکس در طول زمان به بازیگری برجسته تبدیل خواهد شد یا خیر هنوز مشخص نیست.

آنچه مسلم است این است که در سال‌های آینده، کشورهای در حال توسعه  به دنبال فرصت‌هایی خواهند بود، و در عین حال در برابر فشارهای قهری مقاومت بیشتری خواهند کرد. ماتیاس اسپکتور، متخصص علوم سیاسی در آرژانتین نوشته است که «آمریکا اگر می‌خواهد قدرت اول در بین قدرت‌های بزرگ در یک جهان چندقطبی باقی بماند، باید با جنوب جهانی  بر اساس شرایط آنها وارد تعامل شود ». این دیدگاه را می‌توان به راحتی برای کل جهان لیبرال دموکرات به کار برد.

تعامل با جنوب جهانی در حالی که به بازیگری بزرگتر در صحنه جهانی تبدیل می‌شود، مستلزم هدایت ائتلاف‌های موقت و روابط دوجانبه‌ای است که کمتر دائمی و بیشتر فردگرا و غیرقابل پیش‌بینی هستند. بهره‌برداری از حوزه‌هایی که دارای منافع متقابل است باید بر پیگیری سختگیرانه سیاست‌های نامتقارن اولویت داشته باشد. این امر مستلزم توجه بیشتر به واقعیات داخلی تک تک کشورها در جهان در حال توسعه است.

در طول جنگ در اوکراین، کشورهای غربی به طور مداوم بر لزوم به رسمیت شناختن و رعایت حاکمیت ملی تاکید کرده‌اند. آنها در آینده، در برخورد با کشورهای در حال توسعه که دیگر غرب را هژمون جهانی نمی دانند، نیز باید همین اصل را به کار گیرند.

0 Comments