جفری هورنونگ در تحلیلی که اندیشکده آمریکایی رند منتشر کرد، نوشت: این باور رایج وجود دارد که تقویت همکاری ژاپن و ناتو به نفع هر دو طرف است. اما سوال مهم این است که چرا؟ در پاسخ می‌توان گفت دلایل خوبی شامل تهاجم روسیه به اوکراین، اقدامات دائمی و تحریک‌آمیز چین و روابط رو به رشد این دو کشور انگیزه‌های خوبی هستند. اما سوال بعدی این است که زمینه‌های عملی همکاری ژاپن و ناتو چیستند؟

تقویت روابط

ژاپن در واقع دیرپاترین شریک غیراروپایی دائمی ناتو است. با این حال، علاوه بر تبادلات و گفتگوها، همکاری عملی تنها از دوره پس از 11 سپتامبر و با پشتیبانی غیرنظامی ژاپن از عملیات نیروهای ائتلاف در عراق و افغانستان آغاز شد. در سال‌های بعد، دو طرف سعی کردند تا روابط خود را معنادارتر سازند. تازه‌ترین مورد در سال 2023 و زمانی بود که دو طرف مسیر همکاری آینده خود را تحت برنامه شراکت خاص و منفرد (Individually Tailored Partnership Programme) تعیین کرده‌اند و این برنامه افزایش همکاری در 16 زمینه از جمله دفاع سایبری، ارتباطات استراتژیک، فناوری‌های جدید و امنیت فضایی را در برمی‌گیرد.

علاوه بر تقویت زمینه‌های عملی همکاری، ژاپن و ناتو نشان داده‌اند که دیدگاه‌های جهانی مشترکی و همچنین ارتباطات امنیتی دقیقی برقرار کرده‌اند. به عنوان مثال، در سال 2017، نخست وزیر ژاپن شینزو آبه و دبیرکل ناتو ینس استولتنبرگ توافق کردند که “محیط‌های امنیتی آسیا و اروپا به طور نزدیکی مرتبط هستند”. تهاجم روسیه به اوکراین در سال 2022 این انگیزه را تقویت کرد. این تهاجم نه تنها باعث شد که نخست وزیر ژاپن (به عنوان نخستین نخست وزیر ژاپن) در اجلاس ناتو شرکت کند، بلکه ناتو را نیز به عنوان یک مفهوم استراتژیک پذیرفت و اعضای ناتو تأکید کردند که “اقیانوس آرام برای ناتو مهم است، زیرا تحولات در این منطقه می‌تواند به طور مستقیم امنیت یورو-آتلانتیک را تحت تأثیر قرار دهد”. علاوه بر این، اعضای ناتو چین را به عنوان یک “چالش سیستمی” برای امنیت یورو-آتلانتیک شناختند. احساس مشابهی از همبستگی دو منطقه توسط نخست وزیر کیشیدا فومیو هم ابراز شد که گفت “امروز اوکراین درگیر است، فردا ممکن است آسیای شرقی درگیر شود.”

و با این وجود، با این نزدیکی فزاینده، هیچ یک از دو طرف هیچ نوع تعهد محکمی برای اجرای وعده‌های مربوط به منطقه خود نداشته‌اند. با وجود تمام اعتراض‌های ژاپن به روسیه و حمایت وسیع آن از اوکراین، همه اقداماتش تاکنون حداقلی و غیرجنگی بوده است. این پیشینه کار را برای ناتو ساده می‌کند و مثلا اگر نزاعی درباره تایوان به وقوع بپیوندد بعید است ناتو به عنوان یک سازمان علیه چین اقدام نماید.

اگرچه ناتو قادر به ارسال نیروهای نظامی به آسیا-اقیانوسیه نیست، اما همکاری در زمینه‌هایی مانند اقتصادی، دیپلماتیک، فضایی و جنگ اطلاعاتی می‌تواند در صورت بروز منازعات مؤثر باشد.

تقویت ارتباطات بین ژاپن و ناتو نشان می‌دهد که دو طرف در صورت بروز تنش‌ها و تهدیدات جدی، می‌توانند اقدامات موثری را در جهت مقابله با عواقب بالقوه یک منازعه مستقیم انجام دهند. این تقویت همکاری‌ها در زمان صلح می‌تواند اعتبار بیشتری برای تهدیدات آینده فراهم آورد.