جدیدترین مطالب

ماده ۴۲.۷ پیمان لیسبون در مورد دفاع مشترک در اتحادیه اروپا؛ مکمل ماده ۵ ناتو و نه جایگزین آن

شورای راهبردی آنلاین-رصد: مقامات اتحادیه اروپا در بروکسل در حال بررسی نحوه اجرای ماده ۴۲.۷ پیمان لیسبون هستند؛ بندی که تعهد دفاع مشترک میان اعضای این اتحادیه را پیش‌بینی می‌کند. اگرچه این بند از نظر مفهومی شباهت‌هایی با ماده ۵ ناتو دارد، اما تاکنون در حاشیه ناتو قرار داشته و از نظر عملیاتی توسعه چندانی نیافته است. اکنون با افزایش نگرانی‌های امنیتی اروپا و تردیدها درباره میزان تعهد آمریکا به امنیت این قاره، اتحادیه اروپا درصدد فعال‌تر کردن این سازوکار است.

تاب‌آوری راهبردی ایران در برابر تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی و بازآرایی معادلات در منطقه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سیاستگذاران کشورهای حاشیه خلیج(فارس) در محافل خصوصی به این نتیجه رسیده اند که ایران با وجود تمام خساراتی که در جنگ با آمریکا و اسرائیل متحمل شده، این جنگ را از نظر راهبردی نباخته است.»

مواد خام کمیاب به‌مثابه سلاح ژئواقتصادی؛ راهبرد چین و چالش‌های پیش‌روی اروپا

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «کاهش شدید صادرات مواد خام کمیاب از سوی چین به تقریباً همه کشورها در سال ۲۰۲۵، موقعیت اروپا، آمریکا و دیگر کشورها را در روابطشان با پکن به‌شدت تضعیف کرده است. این مواد، پایه صنایع غیرنظامی و دفاعی محسوب می‌شوند و تولید تجهیزات پزشکی، شبکه‌های انرژی، سامانه‌های تسلیحاتی و بسیاری از کالاهای ضروری به آنها وابسته است.»

بلاتکلیفی جهان جنوب در رهبری برای حکمرانی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: با توجه به گسترش اعضای بریکس و افزایش تردید در مورد نهادهای تحت رهبری غرب، بار دیگر در محافل سیاستگذاری، اندیشکده‌ها و مناظرات دانشگاهی پرسشی آشنا مطرح شده است: چه کسی باید رهبری جهان جنوب را بر عهده گیرد؟ این پرسش با ورود نظم لیبرال بین‌المللی به یکی از عمیق‌ترین بحران‌های دهه‌های اخیر، فوریت یافته است. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید فشار بر نهادهای چندجانبه‌ای را که در پی سال‌ها چندپارگی ژئوپلیتیک تضعیف شده‌اند، تشدید کرده است. تحلیلگران به‌طور فزاینده‌ای هشدار می‌دهند که الگوی حکمرانی پس از جنگ سرد در حال فرسایش است؛ از فلج شدن مذاکرات اقلیمی جهانی گرفته تا احیای یکجانبه‌گرایی تجاری و کاهش اعتماد به نهادهای تحت رهبری غرب. اگر قدرت‌های سنتی غربی در حال عقب‌نشینی از نهادهایی هستند که خودشان ساخته‌اند، پس چه کسی جای آنها را خواهد گرفت؟

هدف ترکیه از رونمایی موشک جدید قاره‌پیما و کاربرد آن؟

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «اگر قرار باشد تنها یک رویداد نمایانگر دنیای جدیدی باشد که با فروپاشی تدریجی «نظم بین‌المللی لیبرال» و تغییر موازنه قدرت جهانی در حال شکل‌گیری است — نظمی که بر قدرت نظامی آمریکا، اتحادهای غربی و تجارت آزاد مبتنی بر قواعد استوار بود — آن رویداد نه تنش‌های مربوط به تنگه هرمز است و نه انتشار اسناد جنجالی دولت آمریکا درباره سفینه‌های فضایی؛ بلکه رونمایی ترکیه از یک موشک بالستیک قاره‌پیما در نمایشگاه دفاعی و هوافضای SAHA 2026 در استانبول است.

Loading

أحدث المقالات

ماده ۴۲.۷ پیمان لیسبون در مورد دفاع مشترک در اتحادیه اروپا؛ مکمل ماده ۵ ناتو و نه جایگزین آن

شورای راهبردی آنلاین-رصد: مقامات اتحادیه اروپا در بروکسل در حال بررسی نحوه اجرای ماده ۴۲.۷ پیمان لیسبون هستند؛ بندی که تعهد دفاع مشترک میان اعضای این اتحادیه را پیش‌بینی می‌کند. اگرچه این بند از نظر مفهومی شباهت‌هایی با ماده ۵ ناتو دارد، اما تاکنون در حاشیه ناتو قرار داشته و از نظر عملیاتی توسعه چندانی نیافته است. اکنون با افزایش نگرانی‌های امنیتی اروپا و تردیدها درباره میزان تعهد آمریکا به امنیت این قاره، اتحادیه اروپا درصدد فعال‌تر کردن این سازوکار است.

تاب‌آوری راهبردی ایران در برابر تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی و بازآرایی معادلات در منطقه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سیاستگذاران کشورهای حاشیه خلیج(فارس) در محافل خصوصی به این نتیجه رسیده اند که ایران با وجود تمام خساراتی که در جنگ با آمریکا و اسرائیل متحمل شده، این جنگ را از نظر راهبردی نباخته است.»

مواد خام کمیاب به‌مثابه سلاح ژئواقتصادی؛ راهبرد چین و چالش‌های پیش‌روی اروپا

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «کاهش شدید صادرات مواد خام کمیاب از سوی چین به تقریباً همه کشورها در سال ۲۰۲۵، موقعیت اروپا، آمریکا و دیگر کشورها را در روابطشان با پکن به‌شدت تضعیف کرده است. این مواد، پایه صنایع غیرنظامی و دفاعی محسوب می‌شوند و تولید تجهیزات پزشکی، شبکه‌های انرژی، سامانه‌های تسلیحاتی و بسیاری از کالاهای ضروری به آنها وابسته است.»

بلاتکلیفی جهان جنوب در رهبری برای حکمرانی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: با توجه به گسترش اعضای بریکس و افزایش تردید در مورد نهادهای تحت رهبری غرب، بار دیگر در محافل سیاستگذاری، اندیشکده‌ها و مناظرات دانشگاهی پرسشی آشنا مطرح شده است: چه کسی باید رهبری جهان جنوب را بر عهده گیرد؟ این پرسش با ورود نظم لیبرال بین‌المللی به یکی از عمیق‌ترین بحران‌های دهه‌های اخیر، فوریت یافته است. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید فشار بر نهادهای چندجانبه‌ای را که در پی سال‌ها چندپارگی ژئوپلیتیک تضعیف شده‌اند، تشدید کرده است. تحلیلگران به‌طور فزاینده‌ای هشدار می‌دهند که الگوی حکمرانی پس از جنگ سرد در حال فرسایش است؛ از فلج شدن مذاکرات اقلیمی جهانی گرفته تا احیای یکجانبه‌گرایی تجاری و کاهش اعتماد به نهادهای تحت رهبری غرب. اگر قدرت‌های سنتی غربی در حال عقب‌نشینی از نهادهایی هستند که خودشان ساخته‌اند، پس چه کسی جای آنها را خواهد گرفت؟

هدف ترکیه از رونمایی موشک جدید قاره‌پیما و کاربرد آن؟

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «اگر قرار باشد تنها یک رویداد نمایانگر دنیای جدیدی باشد که با فروپاشی تدریجی «نظم بین‌المللی لیبرال» و تغییر موازنه قدرت جهانی در حال شکل‌گیری است — نظمی که بر قدرت نظامی آمریکا، اتحادهای غربی و تجارت آزاد مبتنی بر قواعد استوار بود — آن رویداد نه تنش‌های مربوط به تنگه هرمز است و نه انتشار اسناد جنجالی دولت آمریکا درباره سفینه‌های فضایی؛ بلکه رونمایی ترکیه از یک موشک بالستیک قاره‌پیما در نمایشگاه دفاعی و هوافضای SAHA 2026 در استانبول است.

Loading

همکاری ترکیه و بلغارستان در حوزه انرژی سبز

شورای راهبردی آنلاین - رصد: «گذر از وابستگی به هیدروکربن و رفتن به سمت منابع انرژی تجدیدپذیر نه تنها در خدمت اهداف اقلیمی اروپا است، بلکه پیکربندی ژئوپلیتیک در سراسر بالکان و منطقه دریای سیاه را بازتعریف می‌کند».

آیتک محمدوا در تحلیلی که در وب سایت اندیشکده «اوراسیاویو» منتشر شد، نوشت: بلغارستان و ترکیه به عنوان کریدورهای ترانزیت انرژی که تولیدکنندگان منطقه خزر و خاورمیانه را به بازارهای اروپایی متصل می‌کند، از موقعیت‌های راهبردی برخوردارند. این جغرافیای مشترک در طول چندین دهه، به جای آنکه باعث همکاری شود، عامل رقابت بوده است. مدت هاست که ترکیه آرزو دارد با استفاده از موقعیتش بین اروپا و آسیا، با تمرکز بر پروژه‌هایی مانند «ترک‌استریم» و «کریدور گاز جنوبی»، به یک هاب انرژی منطقه‌ای تبدیل شود. در این میان بلغارستان یک نقطه کلیدی ترانزیت برای ورود خطوط لوله گاز روسیه به اروپا بوده است و خط لوله گاز «بالکان‌استریم» را که امتداد «ترک استریم» است، اداره می‌کند. این رقابت را همسویی‌های ژئوپلیتیکی متفاوت و وابستگی‌های انرژی شکل داد. از نظر تاریخی بلغارستان بیشتر به منابع روسیه متکی بود و ترکیه به دنبال تنوع‌بخشی از طریق آذربایجان و منابع دیگر بود.

با این حال، چشم انداز ژئوپلیتیک در حال تغییر است. حرکت سریع اتحادیه اروپا به سمت بی‌طرفی اقلیمی، افزایش ارزش راهبردی انرژی‌های تجدیدپذیر و اعمال تحریم‌ها علیه روسیه توجهات را به انرژی سبز معطوف کرده است. از لحاظ تاریخی، همکاری بلغارستان و ترکیه بر زیرساخت‌های گازی، به ویژه «ترک استریم» و «خط لوله گاز طبیعی ترانس آناتولی» (TANAP) متمرکز بود. اما امروزه برق، به ویژه برق سبز، به عنوان یک تمرکز جدید مطرح شده است.

نقطه عطف مهم در این مشارکت در حال تحول در آوریل 2025 رخ داد، زمانی که ترکیه، بلغارستان، آذربایجان و گرجستان یادداشت تفاهم چهارجانبه‌ای را در چارچوب طرح «انتقال و تجارت برق سبز» امضا کردند. قبل از این یادداشت‌تفاهم، یک سری نشست‌ها در سطوح بالا برگزار شد که از  اوت 2024 در استانبول و زمانی آغاز شد که وزرای انرژی بلغارستان و ترکیه مقدمات این مرحله جدید از همکاری را فراهم کردند.

همکاری نوظهور ترکیه و بلغارستان در زمینه انرژی سبز نشان دهنده تغییری قابل توجه در پویایی منطقه است و تاثیرات عمیقی بر چشم انداز آینده انرژی در جنوب شرق اروپا و فراتر از آن خواهد داشت.

این مشارکت که با یادداشت تفاهم چهارجانبه با آذربایجان و گرجستان رسمیت یافت، نشان دهنده حرکت از روابط سنتی متکی بر هیدروکربن به سوی یک همکاری آینده‌نگر با محوریت انتقال برق تجدیدپذیر است. این کشورها به همراه هم در حال ایجاد یک چارچوب جدید انرژی هستند که امنیت انرژی منطقه‌ای را تقویت می‌کند، و با اهداف اقلیمی گسترده‌تر اروپا همسو می‌شود.

این ابتکار آسیب‌پذیری پیرامونی بلغارستان را به مزیت راهبردی تبدیل می‌کند و این کشور را در جایگاه یک مرکز منطقه‌ای بالقوه برای انرژی پایدار در بالکان قرار می‌دهد. بلغارستان از طریق پروژه‌های زیرساختی مدرنیزه شده مانند «Greenabler» و تقویت ادغام با سیستم برق اروپا، به طور جدی و فعال برای دستیابی به اهداف اقلیمی  خود تلاش می‌کند؛ در عین حال امنیت انرژی خود را افزایش و وابستگی به تامین‌کنندگان سنتی را کاهش می دهد.

ترکیه با ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر خود که به سرعت در حال گسترش است و طرح‌های جاه‌طلبانه هیدروژن سبز، در حال عبور از نقش تاریخی خود به عنوان یک کشور ترانزیت و تبدیل شدن به یک بازیگر در بازار نوظهور انرژی کم کربن است. کریدور انرژی سبز به آنکارا این فرصت را می‌دهد تا از موقعیت جغرافیایی و زیرساخت‌های موجود خود برای تسهیل صادرات برق تجدیدپذیر به بازارهای اروپایی استفاده و در نتیجه اهمیت ژئوپلیتیکش را تقویت کند.

آذربایجان با تنوع بخشیدن به صادرات انرژی به فراتر از هیدروکربن‌های سنتی و تثبیت خود به عنوان یک تامین‌کننده منابع انرژی پاک، به دنبال سودبردن از این مشارکت است.

این همکاری چهار جانبه چیزی بیش از یک پروژه انرژی است. این همکاری مظهر پیکربندی راهبردی مجدد روابط منطقه‌ای است که با الزامات اقلیمی و با هدف انتقال انرژی اروپا هدایت می‌شوند. این ابتکار با تقویت وابستگی و منافع متقابل از طریق همکاری در حوزه انرژی سبز، از پتانسیل کمک به ثبات منطقه‌ای، توسعه اقتصادی و پایداری محیط‌زیست برخوردار است.

0 Comments