سیما مهرورز در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: این کشورها تلاش می‌کنند تا ذیل راهبرد مهار ایران، اجرایی کردن پروژه ایران‌‌هراسی و ایجاد نظم تقابلی برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران مانعی در برابر نفوذ منطقه‌ای ایران ایجاد کنند.

آنچه در پی می‌آید متن کامل این گفتگوست:

پرسش: تحلیل شما از پیام‌های اخیر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس همچون «اجازه گشایش اولین دفتر مرکز فرماندهی ناتو در منطقه»، «دعوت از ترزا می در اجلاس این شورا و حمایت غیررسمی از سخنانی تهدیدآمیز وی علیه ایران» و در مقابل «دعوت از جمهوری اسلامی ایران برای همکاری با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس» چیست؟

برای تحلیل رابطه میان تأسیس دفتر فرماندهی ناتو در کویت و متعاقب آن سفر وزیر خارجه و تحویل پیام رسمی امیر کویت به رئیس‌جمهور ایران که دقیقاً یک روز پس از تأسیس دفتر فرماندهی ناتو در کویت صورت گرفت؛ باید سابقه همکاری کشورهای حاشیه خلیج‌فارس با ناتو را بررسی کنیم. همکاری ناتو و شورای همکاری خلیج‌فارس، به سال 2004 میلادی و طرح موسوم به ابتکار همکاری استانبول مربوط می‌شود که ناتو درصدد بود تا به رهبری آمریکا با کشورهای اسلامی و عربی منطقه، همکاری‌های مشترکی ضد جمهوری اسلامی به عمل آورد. هدف ایالات‌متحده از امضای پیمان ابتکار همکاری استانبول، مدیریت بحران اعراب و رژیم صهیونیستی، بهبود روابط اعراب و رژیم صهیونیستی و حصول اطمینان از تأمین امنیت رژیم صهیونیستی در منطقه و تعامل با اعراب بوده است. ناتو از حدود 14 سال گذشته تاکنون در بسیاری از کشورهای عربی حاشیه خلیج‌فارس حضور فعالی در عرصه‌های مختلف همچون آموزش، نوسازی، تقویت و ترمیم ساختارها و تجهیزات نظامی این کشورها داشته است. این همکاری به حدی بوده که زمینه برای حضور ناوهای ناتو در بحرین، تأسیس دفتر عمومی ناتو در بحرین و اعزام مربیان و متخصصان ضدتسلیحات هسته‌ای به کویت فراهم شده است.

با سوابقی که از روابط ناتو و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس مشاهده می‌شود، تصور می‌شود که ارتباط معناداری بین اقدامات متعارض شورا وجود دارد. ابراز تمایل شورای همکاری خلیج‌فارس به همکاری با جمهوری اسلامی ایران از یکسو و جهت‌گیری کشورهای این شورا علیه جمهوری اسلامی در نشست شورا، حاکی از این مسئله است که این شورا در تلاش است تا به هر نحو ممکن، مانعی در برابر نفوذ جمهوری اسلامی ایران در منطقه ایجاد کند. ارتباط میان ناتو با شورای همکاری خلیج‌فارس در چارچوب گفتمان امنیتی که غرب علیه ایران ایجاد کرده، قابل‌تحلیل است و تلاش می‌کنند تا ذیل راهبرد مهار ایران، اجرایی کردن پروژه ایران‌‌هراسی و ایجاد نظم تقابلی برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران مانعی در برابر نفوذ منطقه‌ای ایران ایجاد کنند.

حضور ترزا می در مسند نخست‌وزیری انگلیس، با بازنگری‌هایی در سیاست خارجی و منطقه‌ای این کشور همراه بود. هدف این بود که انگلیس بتواند ضمن تقویت جبهه عربی منطقه علیه جمهوری اسلامی (حول سناریوی ایران‌هراسی) حضور سنتی خود را در منطقه تضمین کند. پیش‌بینی می‌شود که سفر وزیر خارجه کویت به ایران و ابراز تمایل شورای همکاری به بهبود روابط با ایران، نوعی تقسیم‌کار میان ناتو و شورای همکاری است که در چارچوب نظام امنیتی غرب مطرح است و می‌توان چنین استنباط کرد که شورای همکاری خلیج‌فارس درصدد است تا این پیام را به جمهوری اسلامی بدهد که هرگونه حضور در ترتیبات امنیتی منطقه باید با رضایت و مدارا کردن با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس صورت گیرد.

پرسش: حضور ناتو در منطقه چگونه ممکن است در درازمدت‌ منافع کشورهای خلیج‌فارس را تأمین کند؟

لازم است مسئله وسیع‌تر و کلان‌تر دیده شود، به این مفهوم که در یک سال اخیر پس از توافق هسته‌ای، تحولات پی‌درپی اتفاق افتاد که ناشی از تحولات مثبت و منفی برجام بود. نگرانی عمده کشورهای عربی منطقه به‌ویژه عربستان، یکی از مهم‌ترین آثار ناشی از دستیابی ایران به توافق هسته‌ای با 1+5 بود، کما اینکه در نشست سال گذشته کمپ دیوید که به فاصله اندکی بعد از انعقاد برجام برگزار شد، سران کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس نگرانی‌های عمیق خود را درباره برجام و توافق با ایران به اوباما اعلام کردند و در مقابل باراک اوباما تلاش کرد تا برای رفع نگرانی آن‌ها تضمین‌های امنیتی زیادی ارائه کند. درواقع اوباما در آن اجلاس تلاش کرد تا از فضای ذهنی اعراب برای رسیدن به یک نظم تقابلی با ایران به شکل جدی‌تری بهره‌برداری کند. با حضور ترامپ در کاخ سفید همچنان این رویکرد در سیاست‌های اعلامی و اعمالی وی مدنظر است. دیدگاه‌های گروه ترامپ که مواضع ضدایرانی دارند، حاکی از این است که غرب با توان بیشتری پروژه ایران‌هراسی در منطقه را دنبال می‌کند. اثر دیگری که برجام داشت، عادی شدن روابط اسرائیل و اعراب طی ماه‌های اخیر است. افزایش سفرها و دیدارهای رسمی و غیررسمی مقامات رژیم صهیونیستی و عربی با یکدیگر، در ذهن این فضا را متبادر می‌کند که رژیم صهیونیستی و کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، به‌سرعت در حال حرکت به سمت عادی‌سازی روابط هستند. مسئله دیگری که دستاویز ناتو شده تا حضور بیشتر خود در منطقه را توجیه کند، رشد تروریسم تکفیری داعش و النصره و درمجموع تروریسم افراطی در منطقه است که ناتو را مجاب کرد با استفاده ابزاری از شعار مبارزه با تروریسم، در منطقه حضورداشته باشد. تشدید واگرایی قومی و مذهبی و تشدید تنش بین ایران و عربستان در منطقه موضوع دیگری است که ناتو را تشویق کرده تا بتواند از این فضا برای تقویت مداخلات خودش در معادلات منطقه استفاده کند.

بنابراین اقداماتی نظیر تأسیس دفتر نظامی ناتو در کویت، اظهارات می در اجلاس شورای همکاری خلیج‌فارس و مسائلی ازاین‌دست همگی در راستای سیاست مهار ایران محسوب می‌شود.

پرسش: با توجه به تأکید ترامپ به ناکارآمدی ناتو، راهبرد کشورهای اروپایی عضو ناتو احتمالاً چگونه خواهد بود؟

مواضع ترامپ علیه ناتو که باعث نگرانی در کشورهای اروپایی و سایر کشورهای غیرآمریکایی ناتو شده، بیشتر با هدف افزایش نقش و مشارکت کشورهای غربی در سهمیه‌بندی و بودجه‌بندی ناتو است. بعید است ترامپ بتواند و یا بخواهد بدون جلب نظر جمهوری‌خواهان آمریکا، راه مستقلی از ناتو در پیش بگیرد یا سطح همکاری خود با ناتو را کاهش دهد.  مواضع تند ترامپ علیه ناتو ریشه در نگرش رئالیستی و ناسیونالیستی او دارد. ترامپ معتقد به رشد اقتصادی آمریکاست و به‌هیچ‌عنوان مایل نیست به کشورهای عضو ناتو خدمات رایگان ارائه کند، لذا معتقد است اگر ناتو می‌خواهد از پیمان منسوخ و غیر کارآمد به یک پیمان قوی و مقتدر تبدیل شود، قطعاً باید تمام کشورهای اروپایی و غیرآمریکایی عضو ناتو در تأمین بودجه و تقسیم‌کار آن مشارکت فعال داشته باشند. این مسئله باعث شده که می در اولین سفر خود به آمریکا بعد از تحلیف ترامپ، همین اطمینان را به ترامپ و آمریکا بدهد که کشورهای اروپایی حاضرند بودجه نظامی خود را افزایش دهند و حضور نظامی مؤثرتری در ناتو به عهده بگیرند. با روی کار آمدن ترامپ، نه‌تنها تحول خیلی جدی در میزان تأثیرگذاری منطقه اتفاق نخواهد افتاد، بلکه ترامپ سعی می‌کند از این پیمان و متحدان منطقه‌ای خودش، در جهت تأمین امنیت آمریکا و تقویت مداخلات این کشور در منطقه استفاده ابزاری کند. مهم‌ترین اقدامات وی حول محور بهبود موقعیت اسرائیل و تأمین امنیت انرژی در منطقه خواهد بود که البته از مسائل جدی ناتو در خلیج‌فارس محسوب می‌شود و می‌تواند تأثیرات معناداری برای ایران داشته باشد.