امیرعلی ابوالفتح در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی مناسبات تل‌آویو و واشنگتن در زمان باراک اوباما و تغییرات احتمالی روابط در زمان دونالد ترامپ پرداخت و گفت عموما روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی فارع از جابجایی احزاب در کاخ سفید دنبال می‌شود و اگر روابط آنها رو به گسترش نباشد، در این جابجایی‌ها با افول و کاهش نیز همراه نخواهد بود. از این جهت می‌توان پیش بینی کرد که انتخاب ترامپ، تغییر و تحول اساسی در روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی ایجاد نخواهد کرد.

آنچه در ادامه می آید، متن این گفتگوست.

در دوره ریاست جمهوری باراک اوبامای دموکرات، به نوعی شاهد افزایش اخلاف نظرها میان واشنگتن و تل‌آویو بودیم؛ به لحاظ بنیادین، اصلی ترین علل اختلافات آمریکا و رژیم صهیونیستی در دوره اوباما چه بود؟

اصلی ترین اختلافی که در  این سال‌ها میان دولت باراک اوباما و دولت بنیامین نتانیاهو بروز کرد، موضوع ساخت شهرک‌های صهیونیست‌نشین در سرزمین‌های فلسطینی بود. دولت اوباما تاکید داشت که این اقدامات مغایر با قوانین بین المللی است و اصرار دولت نتانیاهو بر این موضوع باعث خواهد شد تا دولت رژیم صهیونیستی در انزوا قرار بگیرد و متحدان خود را در اقصی نقاط جهان به ویژه در غرب از دست بدهد. در حالی که دولت نتانیاهو تاکید دارد سیاست مشت آهنین و پافشاری بر مواضعی که از دید آنها مواضع اصولی قلمداد می‌شود، می‌تواند امنیت رژیم صهیونیستی را تامین کند. این مسئله منجر به ایجاد برخی تنش‌ها به خصوص در سطح روابط شخصی اوباما و نتانیاهو شد. البته به غیر از مساله فلسطین، موضوعات اختلافی دیگری همچون موضوع برجام، سوریه و … نیز وجود داشته است که بعضا روابط دو طرف را تحت تاثیر قرار داده است.

اختلاف نگاه دو طرف به موضوعات سیاسی به ویژه در غرب آسیا تا چه حد در تیره و تار شدن روابط شان تاثیرگذار بوده است؟

در رابطه با قضیه غرب آسیا، باراک اوباما مانند دیگر روسای دولت طی 60 سال گذشته در آمریکا تلاش کرد تا روند صلح میان رژیم صهیونیستی و فلسطین را از بن بست خارج کند یا سرعت بخشد. زمانی که رژیم صهیونیستی شهرک سازی‌ها را آغاز کرد و محمود عباس پایان مذاکرات را اعلام کرد، تلاش‌هایی از سوی دولت اوباما انجام گرفت. همچنانکه شاهد بودیم جان کری، وزیر خارجه آمریکا چندین بار به منطقه سفر و تلاش کرد تا مواضع رژیم صهیونیستی را تا حدودی امن کرده و نشانه‌هایی را از سوی تل‌آویو مصادره کند تا گفتگوهای صلح مجددا از سر گرفته شود. اما هیچ کدام از این تلاش‌ها موفق نبود و به نظر نمی‌رسد در چند هفته باقی مانده عمر دولت اوباما نیز تحولی در موضوع فلسطین رخ دهد. اما به جز موضوع مذاکرات صلح، اختلافات طرفین در سایر موضوعات سیاسی همچون برجام راهبردی نبوده است. اگرچه این اختلافات همچنان باقیست، اما به حدی نیست که روابط استراتژیک آنها را تحت تاثیر قرار دهد.

به نظر می‌رسد مسئله ایران و برجام نیز از جمله مسائل اختلافی مهم میان دولت‌های واشنگتن و تل‌آویو در یکی دو سال گذشته بوده است. ارزیابی شما از تاثیر این اختلافات بر مناسبات دو طرف چیست؟

در مورد قضیه ایران، اختلافات عمیقی میان واشنگتن و تل آویو در زمان اوباما بروز کرد، چرا که رژیم صهیونیستی به شدت مخالف مذاکرات هسته‌ای با ایران بود و برجام را علیه منافع خود قلمداد می‌کرد، اما دولت اوباما علیرغم تمام فشارها و سفر بنیامین نتانیاهو به آمریکا و سخنرانی در کنگره در نهایت سند برجام را قبول کرد. البته سند برجام، ظاهرا بعد از توافق طرفین یعنی آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی دولت اوباما پذیرفته شد؛ زیرا پس از امضای سند شاهد بودیم که حملات لفظی و تبلیغاتی مقامات رژیم صهیونیستی علیه این موضوع تاحدودی کاهش پیدا کرد. تاجایی که گفته می‌شود حتی رژیم صهیونیستی از این فرایند ابراز خوشبینی کرده و این شایعه نیز مطرح شد که آنها از دونالد ترامپ خواسته‌اند به جای پاره کردن برجام، شیوه‌های دیگری را در برخورد با ایران مدنظر قرار دهد.

به نظر شما چالش‌های به وجود آمده در زمان اوباما در روابط رژیم صهیونیستی و آمریکا ساختاری است یا فردی؟ یعنی آیا ارزش‌ها و منافع مشترک دو طرف در حال رنگ باختن است یا اینکه با تغییر اوباما روابط دو طرف به روال سابق برخواهد گشت؟

باید توجه داشت که به لحاظ همکاری‌های نظامی و امنیتی گفته می‌شود دولت باراک اوباما بیشترین کمک‌ها و همراهی‌ها را با رژیم صهیونیستی داشته و حتی برخی از اقلام نظامی که رژیم صهیونیستی در زمان ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش از آمریکا تقاضا کرد، اما پذیرفته نشده بود، در زمان اوباما به آنها تحویل داده شد. باید در نظر گرفت اختلافاتی که در دوره اخیر میان رژیم صهیونیستی و آمریکا بروز کرد، بیشتر اختلافات تاکتیکی بود و یا به شیوه رفتار در برخی از موضوعات برمی گشت و یا به دلخوری‌های شخصی میان رئیس جمهور آمریکا و نخست وزیر رژیم صهیونیستی مربوط می‌شد. اما همزمان با این اختلافات، رژیم صهیونیستی در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما از کمک‌های بسیار زیادی برخوردار شد و این بیانگر آن است برخی اختلافاتی که میان تل‌آویو و واشنگتن بر سر برخی مسائل بروز می‌کرد ساختاری نبود، بلکه اختلافاتی میان رهبران دو طرف بر سر اجرای برخی برنامه‌ها بوده است.

روی کار آمدن دونالد ترامپ چه تغییری در روابط رژیم صهیونیستی و آمریکا ایجاد خواهد کرد و در مجموع نگاه وی و جمهوریخواهان به رژیم صهیونیستی چگونه است؟

در مورد ترامپ فعلا نمی‌توان اظهارنظر کرد، زیرا او شخصیتی است که سابقه سیاسی ندارد و فردی به شدت غیرقابل پیش بینی است. لذا باید منتظر باشیم تا تیم امنیت ملی دولت ترامپ شکل بگیرد تا بتوان برآیند یا سمت و سویی از سیاست خارجی دولت آتی واشنگتن را در قبال رژیم صهیونیستی ارائه کرد. البته به نظر نمی‌رسد که تحول اساسی در روابط دو طرف رخ دهد، زیرا عموما روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی فارغ از جابجایی احزاب در کاخ سفید دنبال می‌شود و اگر روابط آنها رو به گسترش نباشد، در این جابجایی‌ها با افول و کاهش نیز همراه نخواهد بود. از این جهت می‌توان پیش بینی کرد که انتخاب ترامپ، تغییر و تحول اساسی در روابط آمریکا و رژیم صهیونیستی برجای نخواهد گذاشت.

با توجه به پیشینه روابط جمهوریخواهان با رژیم صهیونیستی اگر امروز ترامپ از اصول جمهوریخواهان پیروی کند در این صورت روابط آمریکا با رژیم صهیونیستی چگونه خواهد بود؟

تا پیش از آغاز دوران ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش، مناسبات نزدیکی میان دموکرات‌ها و لابی‌های رژیم صهیونیستی و خود رژیم صهیونیستی وجود داشت. اما بعد از روی کار آمدن بوش، به دنبال فعال شدن جریان‌های مسیحیان صهیونیست نوعی پیوند میان جناح راست آمریکا و رژیم صهیونیستی ایجاد شد و محافظه کاران نوین، بخشی از سیاست ‌خارجی آمریکا را بر پایه منافع رژیم صهیونیستی شکل دادند. شاهد بودیم که بعد از دوره بوش همکاری‌های فکری، عقیدتی و دینی بین رژیم صهیونیستی و جناح راست در آمریکا تقویت شد. در دوران اوباما تاحدودی این فرآیند کاهش پیدا کرد زیرا محافظه کاران نوین به طور رسمی از قدرت کنار رفتند. اما این بدان معنا نبود که روابط جمهوریخواهان با رژیم صهیونیستی دچار دست انداز شود. همان فرآیندی که از زمان جورج دبلیو بوش آغاز شده بود، در حال حاضر نیز وجود دارد و جمهوریخواهان موفق شده‌اند حمایت لابی رژیم صهیونیستی را داشته باشند. گرچه برخی انتقادات نسبت به صحبت‌های ترامپ یا انتخاب برخی مشاوران او از جمله استیو بنن که به عنوان استراتژیست ترامپ معرفی شده، وجود دارد، زیرا او متهم به برخی مواضع ضدیهودی است.

اگر زمان ترامپ رابطه رژیم صهیونیستی و آمریکا نسبت به دوره باراک اوباما کمی بهبود پیدا کند، ‌آیا در موضوعات منطقه‌ای مانند ایران نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد؟

در حال حاضر زود است که بخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم و باید چند ماهی زمان سپری شود تا بتوان سیاست‌ها و موضع گیری‌های دولت آتی را پیش بینی کرد. هنوز ترکیب دولت در آمریکا مشخص نیست و این در حالی است که چند ماه اول توجهات به مسائل داخلی ایالات متحده معطوف می‌شود. لذا نمی‌توان خیلی راحت به این سوال پاسخ داد که چه برخوردی با ایران در آینده و در شرایط مختلف صورت خواهد گرفت.