چندی پیش مجلس نمایندگان آمریکا با اکثریت قاطع آرا (419 موافق و 1 مخالف) به تمدید قانون تحریم های ایران (ISA) رأی داد. این قانون، مبنای تحریم هایی است که بر سر مسئله هسته ای، در حوزه انرژی، بانکداری و صنایع دفاعی علیه ایران تصویب شده بود. در صورت عدم تمدید، اعتبار این قانون انتهای سال جاری میلادی به پایان می رسید. روزنامه «واشنگتن پست» ضمن پرداختن به این موضوع اشاره می کند دولت اوباما در تلاش بوده تصویب این دو قانون را هرچه بیشتر به تعویق بیاندازد؛ هرچند هیچ گاه نگفته که آن ها را وتو خواهد کرد. از سوی دیگر، مشخص نیست دونالد ترامپ، رئیس جمهور جدید آمریکا نیز در قبال آن ها چه موضعی اتخاذ کند.

اگرچه آمریکا در کنار دیگر اعضای گروه 1+5 سال گذشته با برداشته شدن تحریم های ایران در موضوع هسته ای موافقت کرد، اما اعضای کنگره مدعی هستند تمدید قانون تحریم های ایران لازم بوده تا در صورتی که ایران از انجام تعهدات خود بر اساس توافق خودداری کرد، ساز و کاری برای بازگشت تحریم ها وجود داشته باشد.

در همین راستا گفتگویی با “سیدمحمدعلی حسینی” سخنگوی پیشین وزارت امور خارجه که در دوره‌ای نیز در جریان مذاکرات هسته‌ای با 1+5 حضور داشت، ترتیب دادیم که متن آن به شرح زیر است:

حسینی: تصویب نهایی این طرح ، نقض برجام خواهد بود. همانطور که می دانید مصوبه مجلس نمایندگان آمریکا مبنی بر تمدید قانون تحریم های ایران- برای قانونی شدن- نیازمند تصویب مجلس سنا و نهایتا امضای رئیس جمهورآمریکاست. آقای اوباما گفته در صورت تصویب این طرح در سنا آن را وتو خواهد کرد. مجلس سنا اما با 3/2 آراء خود می تواند وتوی آقای اوباما را ملغی نماید. لذا تنها راه پیش روی اوباما طی هفته های باقیمانده تا زمان واگذاری قدرت در 20 ژانویه 2017 (اول بهمن 1395) ، متوقف سازی اجرای این مصوبه با استفاده از اختیارات خود است.  احتمال دیگری که مطرح گردیده، تمدید این طرح به نحوی است که ناقض تعهدات آمریکا در برجام نباشد؛ احتمالی که کم و کیف آن چندان روشن و شفاف نمی نماید.

باتوجه به مواضع ضد ایرانی و ضد برجامی دونالد ترامپ وهمچنین اتفاق نظری که درباره تمدید این قانون و یا تشدید و اعمال تحریم های جدید به بهانه های مختلف علیه کشورمان در میان نمایندگان جمهوریخواه و دموکرات درمجلس و سنای آمریکا وجود دارد ، آغاز دوره ریاست جمهوری ترامپ را باید تهدیدی جدی علیه برجام به شمار آورد. این تهدید حتی اگر آقای ترامپ دست از مخالفت های علنی و رسانه ای- تبلیغاتی ضد برجام خود بردارد نیزوجود خواهد داشت. باید توجه داشت که بدعهدی ها و بداخلاقی های آمریکا در دوران آقای اوباما درحقیقت کف (کمترین حد) این بدعهدی هاست و انتظار جدی می رود که در دوران آقای ترامپ به مراتب افزایش و ارتقا یابد.  این مسئله ایجاب می کند تا مسئولین ذیربط جمهوری اسلامی ایران نیز گزینه های مختلفی را برای مقابله با این قضیه مورد توجه و بررسی قرار دهند. واقع بینی، تقویت انسجام و وحدت ملی، هماهنگی بیشتر میان قوای سه گانه و همچنین ایجاد همگرایی میان موافقین و منتقدین برجام، از ضروریات دوره کنونی است که احتمالا آبستن افزایش بدعهدی ها و سبکسری های واشنگتن می باشد.

اضافه بر این به نظر می رسد شخصیت وسلیقه های سیاسی مشترک آقای ترامپ و نامزدهای احتمالی وی برای تصدی سمت های کلیدی مختلف ، نفس تازه ای به لابی های صهیونیستی و عربی که به دنبال اعمال تحریم های جدید و افزایش فشارها ضد تهران هستند، می بخشد؛ امری که قطعا فرصت بازیگری و اثرگذاری آنان را در کنگره وکاخ سفید بیش از پیش فراهم خواهد ساخت.

تمام ناظران بین المللی و کشورها بر صحت اجرای تعهدات ایران در برجام اذعان دارند، خوب چرا باید در طرف آمریکایی چنین اتفاقاتی بیافتد؟

حسینی: همان گونه که اشاره کردید پایبندی و مسئولیت پذیری جمهوری اسلامی ایران نسبت به تعهدات خود دربرجام بارها مورد تایید واذعان آژانس بین المللی انرژی اتمی وتمامی طرف های 1+5 از جمله مقامات ایالات متحده قرار گرفته است. با این وجود بنا بر تصریحات مقامات مسئول در کشورهای 1+5 ، آمریکا به وظایف خود در این خصوص عمل نکرده است. آمریکا با ایجاد دغدغه و نگرانی در کشورهای مختلف و نهادهای تصمیم گیر و همچنین با مانع تراشی های پی در پی،عملا تاثیر گذاری برجام را به حداقل ممکن رسانده است.

اینگونه رفتارها و تلاشها برای تمدید و تجدید تحریم ها و فشارها علیه ملت ایران- که در هردولتی در آمریکا به شکلی و شیوه ای خود نمایی می کند- به بد ذاتی و سرشت استکباری و شیطانی نظام سیاسی آمریکا برمی گردد و تا این نظام سلطه گر دچار دگرگونی و تغییر ماهوی نگردد نباید جز این از او انتظار داشت ونباید از شیطنت های او غفلت نمود.

 آقای شمخانی از بسته اقدامات فنی در برابر هرگونه نقض برجام سخن گفت ، بفرمایید که این بسته اقدامات فنی از سوی ایران همان برگشت پذیری صرف به شرایط قبل خواهد بود؟

حسینی: طرف آمریکایی و حتی سایر طرف ها نباید چنین تصور کنند که جمهوری اسلامی ایران حاضر است تحت هر شرایطی عمل به برجام را ادامه دهد. تهیه این بسته از اقدامات ضروری در این راستا است.  از محتوای این بسته فنی اطلاعی ندارم لیکن طبعا باید مشتمل بر گام هایی متناسب با نقض عهدهای طرف آمریکایی باشد.

در جریان اجرای برجام شاهد قطعنامه حقوق بشری علیه ایران هستیم ، این رفتارها رونداطمینان گیری را سلب می کند به نظر شما ایران باید چه واکنش در خوری انجام دهد؟

حسینی: تهیه پیش نویس قطعنامه مغرضانه حقوق بشری علیه جمهوری اسلامی ایران که توسط کانادا و چند کشور هم بانی آن تهیه گردیده – که با نهایت گستاخی نام رژیم نامشروع و غاصب تروریستی صهیونیستی اسراییل در میان آنان دیده می شود- به خوبی نشان از بی اعتباری وتبعیض آمیز بودن این اقدام و اصرار بانیان مغرض آن در استفاده ابزاری از عنوان ارزشی “حقوق بشر” علیه جمهوری اسلامی ایران دارد. این مدعیان دفاع از حقوق بشر در حالی مسیر اعمال فشار بر جمهوری اسلامی ایران را در این قضیه دنبال می کنند که همواره چشمان خود را بر روی نقض های فاحش و گسترده حقوق بشری و بالاتر از آن ،جنایات جنگی و کشتارهای روزمره زنان و کودکان وهمچنین نقض بدیهی ترین حقوق اجتماعی – سیاسی شهروندان برخی ازکشورهای هم پیمان خود ،بسته و نه تنها آن را نادیده می گیرند بلکه در بسیاری از موارد شریک جرم و جنایت آنان نیز هستند. به همین دلیل، اساسا صلاحیت قضاوت در باره وضعیت حقوق بشر در سایر کشورها را ندارند.

به سوال شما بر می گردم و عرض می کنم ما باید در قبال این رفتارهای غرض آلود و شیطنت آمیز چه اقدامی انجام دهیم:

1-  در رویارویی با این دسیسه های سیاسی که حقوق بشر را بازیچه ای در دستان ناپاک و آلوده خود برای اعمال فشار بیشتر به کشورمان قرار داده اند پایداری و ایستادگی نماییم؛

2-  با قدرت و با اتکاء به فرهنگ و معارف غنی اسلامی و تمدنی خود به حرکت در مسیر درست مردمسالاری دینی و تلاش برای ارتقاء وضعیت حقوق بشر در داخل کشور ادامه دهیم؛

3-  زیر ساخت ها و اقدامات لازم را بدون توجه به دخالت ها و فضا سازی های فریبکارانه برخی از کشورهای مدعی حقوق بشربرای بهبود وضعیت حقوق بشر فراهم نماییم؛

4-  درقالب یک تعامل خوب و سازنده با سایر کشورها- ضمن روشنگری نسبت به تلاش های خود در جهت بهینه سازی وضعیت حقوق بشر- آمادگی کشور را برای انجام گفتگوهای سازنده حقوق بشری و همچنین انتقال و تبادل تجربیات با این کشورها اعلام و پیگیری نماییم؛

5-  طرح پایش وضعیت حقوق بشر در کشورهای مدعی غربی را با جدیت بیشتر دنبال نموده و واقعیت های موجود در این زمینه را برای اطلاع افکار عمومی دیگر کشورها و نهادهای مستقل حقوق بشری افشاء نماییم.