حمید خوش آیند – کارشناس مسائل منطقه

عملیات زمینی در رفح، از طرح‌های نظامی مهم تل‌آویو است که به‌تازگی در دستور کار دولت نتانیاهو قرار گرفته است. نتانیاهو در اظهارات جدیدی تاکید کرده است: «ما تا پیروزی کامل خواهیم جنگید و این شامل یک اقدام قدرتمند در رفح نیز هست. پس ما به فلسطینی‌های غیرنظامی فرصت می‌دهیم که رفح را ترک کنند».

وی پیش از این در گفتگو با وزیر خارجه آمریکا با تأکید مجدد بر تلاش برای نابودی گردان‌های نظامی حماس در رفح تا قبل از ماه رمضان، اعلام کرده بود عملیات زمینی در رفح در روزهای آینده آغاز خواهد شد.

حمله قریب‌الوقوع به رفح توسط بسیاری از نهادهای بین‌المللی، سازمان‌های حقوق بشری، کشورهای منطقه و اتحادیه اروپا محکوم شده است. دبیرکل سازمان ملل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، فرانسه، انگلیس، آلمان و سایر کشورهای اروپایی هر یک به‌نوعی ضمن ابراز مخالفت و نگرانی از طرح رژیم صهیونیستی برای حمله زمینی به رفح، خواستار توقف فوری جنگ و آتش‌بس کامل شده‌اند.

اتحادیه عرب، عربستان، مصر، قطر، اردن، عراق، سوریه و بسیاری از کشورهای عربی نیز درخصوص حمله زمینی به رفح هشدار داده‌اند. در بین مقامات رژیم اسرائیل هم در خصوص انجام این عملیات اختلاف نظرها بویژه میان نتانیاهو و هرتزی هالوی رئیس ستاد کل ارتش شدت یافته است.

در این میان، دولت آمریکا در قبال حمله زمینی رژیم‌صهیونیستی به رفح یک رویکرد متناقض اتخاذ کرده است؛ دولت بایدن با اینکه در ظاهر به صف مخالفان حمله به رفح پیوسته است، اما جان کربی سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید در پاسخ به اینکه آیا واشنگتن متحدش تل‌آویو را به قطع کمک‌های نظامی تهدید کرده یا خیر، گفته است: «ما به حمایت از اسرائیل ادامه خواهیم داد و اطمینان حاصل خواهیم کرد که آن‌ها از ابزارها و توانمندی‌های لازم برای انجام آن کار برخوردارند». این اظهارات را می‌توان به‌عنوان چراغ سبز آمریکا برای حمله به رفح تعبیر کرد.

رژیم‌صهیونیستی از حمله نظامی به رفح اهداف مهمی را در دو سطح «اعلامی» و «اعمالی» دنبال می‌کند.

نابودی حماس و آزادی اسرا از جمله عبارات پرتکرار در اظهارات روزهای اخیر نتانیاهو درخصوص حمله به رفح است. در این باره وی مدعی شده است: «نابودی حماس هدف اساسی ماست. اکثر گردان‌های باقی مانده حماس در غرب غزه و شهر رفح مستقر هستند و هدف بعدی نبرد با آن‌هاست».

در گام اول، نتانیاهو درصدد «جبران شکست اهداف اعلامی» خود در غزه ازجمله نابودی حماس و آزادی اسرا و تحت فشار قرار دادن مقاومت فلسطین برای عقب‌نشینی از مواضع خود، از طریق حمله زمینی به رفح است. نتانیاهو حمله به رفح را به‌عنوان آخرین نقطه‌ «دستاوردسازی‌های» سیاسی، نظامی و امنیتی در جنگ غزه برای کاستن از فشار افکار عمومی داخلی به‌ویژه خانواده‌ اسرای صهیونیستی تلقی می‌کند.

کابینه تندروی صهیونیستی که از سوی خانواده‌های اسرا به‌شدت تحت فشار قرار دارد، بر این باور است که اسرا در رفح نگهداری می‌شوند، بنابراین با یورش زمینی به این شهر می‌توانند آن‌ها را آزاد کرده و از زیر بار فشارها خارج شوند و فضای تنفسی برای خود ایجاد کنند.

نتانیاهو در پوشش مقاصد اعلامی، اما اهداف دیگری را دنبال می‌کند: 1- ایجاد رعب و وحشت در بین ساکنان غزه و رفح جهت انتقال آن‌ها به کرانه باختری، کشورهای اطراف و صحرای سینا؛ 2- تأمین امنیت شهرک‌نشینان صهیونیست؛ 3- هموارسازی سیاست توسعه‌طلبی در اراضی اشغالی با در اختیار گرفتن کنترل باریکه غزه و رفح؛ 4- ایجاد ترتیبات امنیتی و سیاسی جدید در غزه همانند آنچه که در کرانه باختری وجود دارد؛ 5- افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکره با حماس؛ 6- انتقال گذرگاه رفح به منطقه کرم ابوسالم که باعث می‌شود کنترل و اشراف رژیم‌صهیونیستی در حوزه تفتیش امنیتی و … بر مبادی ورودی بیشتر شود؛ 7- فرسایشی کردن جنگ در غزه با هدف کمک به پیروزی ترامپ در انتخابات پیش‌رو؛ 8- و در نهایت ممانعت از مداخله قاهره در اداره گذرگاه رفح، ازجمله اهداف «واقعی» و «راهبردی» رژیم‌صهیونیستی در حمله زمینی به رفح است.

در خصوص «چشم‌انداز» حمله زمینی به رفح، باید گفت رژیمی که با 300 هزار سرباز و تجهیزات سنگین و پیشرفته در حمله به غزه به اعتراف خود و با توجه به وضعیت میدانی و نظامی نتونسته است موفق شود، در حمله به رفح نیز قطعاً شکست خواهد خورد.

تحقق اهداف اعمالی از طریق حمله به رفح مستلزم پیروزی در زمینه اهداف اعلامی است. بنابراین طبیعی است که شکست در اهداف اعلامی از حمله به رفح که از هم اکنون مشخص است، باعث شکست اهداف راهبردی هم خواهد شد. علاوه بر این، حمله به رفح با توجه به واکنش حماس که اعلام کرده است رژیم صهیونیستی با پاسخی بزرگ‌تر از عملیات طوفان الاقصی مواجهه خواهد شد، نه‌تنها ضرب آهنگ تحولات جنگ را تند و پیچیده خواهد کرد، بلکه رژیم‌صهیونیستی را نیز در وضعیت دشوارتری قرار خواهد داد.

این در حالی است که حمله به رفح، پیامدهای مهمی برای تل‌آویو در پی خواهد داشت که ازجمله آنها می‌توان به تشدید واکنش‌ها و مخالفت‌هایی اشاره کرد که امروز در سطح افکار عمومی داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی و همچنین دولتی وجود دارد. تشدید فشارهای بین‌المللی علیه رژیم صهیونیستی، پیچیده‌تر کردن موضوع آزادی اسرای صهیونیستی، تهدید پیمان کمپ دیوید با توجه به هشدار مصر مبنی بر تعلیق آن، سخت‌تر شدن روند حمایت آمریکا از تل‌آویو و اختلال بیشتر در تلاش‌های رژیم‌صهیونیستی در باره عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی از دیگر پیامدهای مهم در این زمینه است.